Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi H. A. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego oddala skargę

H.A. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] grudnia 2019 r. (nr [...]) utrzymującą w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z [...] czerwca 2016 r. (nr [...]) o odmowie nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk [...]. Zaskarżona decyzja została wydana po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt Ii SA/Wa 1444/18, decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] kwietnia 2018 r. (nr [...]) o odmowie nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że H.A. - starszy wykładowca w Zakładzie [...] Uniwersytetu [...] w [...], wnioskiem z [...] grudnia 2015 r. zwróciła się do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów o przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego w dziedzinie nauk [...], w dyscyplinie [...], na podstawie jednotematycznego cyklu publikacji "[...]".

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów do przeprowadzenia tego postępowania wyznaczyła Radę Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] oraz Komisję Habilitacyjną. Jako recenzentów Komisji powołała: prof. dr hab. L.K., prof. dr. hab. E.J. oraz prof. dr. hab. A.S.. Prof. dr hab. E.J. sporządziła pozytywną recenzję osiągnięć naukowych skarżącej, natomiast prof. dr hab. A.S. i prof. dr hab. L.K. złożyli recenzje negatywne.

W dniu [...] maja 2016 r. Komisja Habilitacyjna podjęła uchwałę zawierającą negatywną opinię w sprawie nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego (6 głosów przeciw, 1 wstrzymujący się, 0 głosów za).

W dniu [...] czerwca 2016 r. Rada Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 i art. 18a ust. 11 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. z 2003 r. poz. 595 ze zm.), podjęła uchwałę o odmowie nadania skarżącej stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk [...] w dyscyplinie [...] (wynik głosowania: 4 głosów za nadaniem stopnia doktora habilitowanego, 59 za odmową nadania, 4 głosy przeciwne, 3 - wstrzymujące się).

W uzasadnieniu Rada Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] stwierdziła, że osiągnięcia naukowe H.A. po uzyskaniu stopnia doktora, nie stanowią znacznego wkładu w rozwój dyscypliny naukowej ([...]) i w związku z tym nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 16 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki.

H.A. w odwołaniu z [...] lipca 2016 r. od tej uchwały Rady Wydziału wniosła o jej uchylenie. Odwołująca się zarzuciła, że ustalono w sposób nieprawidłowy Indeks Hirscha, stwierdziła, że dwoje recenzentów nie odniosło się do "rzeczywistej treści (jej) prac i autoreferatu".

Recenzenci powołani przez Centralną Komisje do Spraw Stopni i Tytułów (prof. M.R. i prof. J.P.) uznali odwołanie skarżącej za nieuzasadnione.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, Centralna Komisja do spraw Stopni i Tytułów w dniu [...] kwietnia 2018 r., po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji Nauk [...], która w dniu [...] kwietnia 2018 r. w głosowaniu tajnym, wypowiedziała się przeciwko wnioskowi o uchylenie zaskarżonej uchwały, postanowiła, w głosowaniu tajnym, utrzymać w mocy zaskarżona uchwałę organu I instancji. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w uzasadnieniu decyzji wyjaśniła, że zgodnie z art. 35 ust 3 ustawy, podejmuje uchwały po zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. Według § 19 ust 1 Statutu Centralnej Komisji, w postępowaniu opiniodawczym powołuje się co najmniej jednego recenzenta spośród osób mających tytułu naukowy. Na podstawie § 19 ust 4 Statutu, w postępowaniu opiniodawczym Sekcji, po otrzymaniu negatywnej opinii recenzenta powołuje się recenzenta dodatkowego. Opinie recenzentów stanowią swoisty referat i wstęp do dyskusji w celu podjęcia prawidłowej decyzji bez potrzeby samodzielnego szczegółowego zapoznania się z dorobkiem naukowym przez poszczególnych członków Centralnej Komisji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ podał, że indeks Hirscha skarżącej (wykazany przez Biblioteki UM w Poznaniu, Lublinie i Warszawie) jest niższy, niż wartości przez nią deklarowane. Osiągnięcie naukowe przedstawiane przez Kandydatkę, jako podstawa jej wniosku habilitacyjnego, nie spełniają zaś wymagań ustawowych (zawyżona wartość IF abstraktu konferencyjnego zgłoszonego we wniosku habilitacyjnym).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przywołanym na wstępie wyrokiem z 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1444/18, uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] kwietnia 2018 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd stwierdził, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniła kryteriów doboru recenzentów w postępowaniu odwoławczym oraz nie zweryfikowała poprawności wyznaczenia recenzentów przez organ I instancji. Nie podała, jaką dyscyplinę naukową (w tym nawet jaką specjalizację) reprezentują powołani dla potrzeb niniejszego postępowania recenzenci. W ten sposób uniemożliwiła Sądowi ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Nie wiedząc bowiem tego, czy Centralna Komisja zweryfikowała poprawność doboru recenzentów w postępowaniu przed organem I instancji, ani nie wiedząc tego, czy we właściwy sposób dokonała doboru własnych recenzentów, sąd administracyjny nie mógł przesądzić tego, czy sporządzone w sprawie recenzje mogły stanowić skuteczną podstawę badanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odwołał się do 20 ust. 6 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. Nr 179 poz. 1065) i podkreślił, że powołując recenzenta w postępowaniu habilitacyjnym należy mieć na uwadze nie tylko dziedzinę nauki, ale i dyscyplinę naukową jaką reprezentuje recenzent i osoba ubiegająca się o tytuł, a nawet niejednokrotnie specjalizację w ramach danej dyscypliny. Dla przykładu, w dziedzinie nauk [...] wyodrębnia się następujące dyscypliny naukowe: [...], [...], [...]. Jeżeli osoba ubiegająca się o tytuł reprezentuje dyscyplinę [...], to recenzentem w tym postępowaniu nie powinna być osoba reprezentująca np. dyscyplinę naukową [...], mimo że formalnie jest to ta sama dziedzina naukowa (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 189/14).

Centralna Komisja Stopni i Tytułów rozpoznając sprawę po wyroku, powołała kolejnego recenzenta (prof. dr. hab. M.T.), który negatywnie zaopiniowała odwołanie skarżącej. Prof. dr hab. M.T. w opinii z [...] listopada 2019 r. stwierdziła, że recenzenci jak i pozostali członkowie Komisji Habilitacyjnej, zostali powołani do postępowania habilitacyjnego prawidłowo, a ich opinie są obiektywne. Recenzentka dodała, że osiągnięcia naukowe zgłoszone przez skarżącą nie mogą być podstawą do nadania jej stopień doktora habilitowanego.

Sekcja Nauk [...] w głosowaniu tajnym na posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2019 r. wypowiedziała się przeciwko uwzględnieniu odwołania skarżącej i uchyleniu zaskarżonej uchwały Rady [...] Wydziału (wynik głosowania: za przyjęciem odwołania i uchyleniem uchwały - 2 głosy, przeciw - 23 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów). W dyskusji poprzedzającej głosowanie, wskazywano, jak wynika z protokołu posiedzenia, że postępowanie zostało wszczęte w zakresie dyscypliny [...] (a nie [...]), dlatego błędem byłoby powoływanie w skład Komisji Habilitacyjnej włącznie [...] oraz że "substrat badania jest [...], a metodyka [...]" .

Po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji i opinią prof. dr. hab. M.T., Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] grudnia 2019 r., wydaną na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule w zakresie sztuki w związku z art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669 ze zm.) utrzymała w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] [...] Uniwersytetu [...] w [...] z [...] czerwca 2016 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że praca skarżącej stanowiąca jej osiągnięcie naukowe pt. "[...]", dotyczy nauki [...] oraz wykorzystania zaawansowanych metod badawczych z zakresu [...]. Dlatego recenzentami w tym postępowaniu byli przede wszystkim [...] oraz dwóch ekspertów w zakresu [...] i [...], [...] (prof. dr hab. A.S. i prof. dr. hab. L.K.). Organ opisał sylwetki wymienionych naukowców i stwierdził, że zostali wyznaczeni w sposób prawidłowy.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów powołała się na sporządzone opinie dorobku naukowego skarżącej i stwierdziła, że jej osiągnięcia naukowe zgłoszone jako podstawa ubiegania się o stopień doktora habilitowanego, nie spełniają ustawowych wymogów stawianych kandydatom ubiegającym się o ten stopień naukowy. Komisja dodała, że skarżąca w dokumentacji przedłożonej w toku postępowania zawarła błędne punktacje dotyczące punktacji IF wielu jej prac (Indeks Hirscha jej prac wynosi w rzeczywistości 1, a nie 4).

H.A. w skardze do Sądu na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] grudnia 2019 r. zarzuciła, że została wydana z naruszeniem art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule naukowym w zakresie sztuki, przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych, na które powołała się Sąd we wcześniejszym wyroku oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).

W uzasadnieniu podniosła, że recenzje, będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji, zostały sporządzone przez osoby "nieposiadające wystarczającej wiedzy w zakresie danej dyscypliny naukowej".

Skarżąca zarzuciła również, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niewyczerpujący materiał dowodowy, zarzuciła, że nie doręczono je recenzji sporządzonej w postępowaniu odwoławczym przez co uniemożliwiono jej podważenie "argumentacji tam zawartej", czy złożenie przeciwdowodu, a więc z naruszeniem art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 15, art. 77 § 1, art. 70, art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącej, w sytuacji gdy istniały wątpliwości dotyczące dokumentacji jej osiągnieć naukowych (w szczególności Indeksu Hirscha, wartości IF abstraktu konferencyjnego, wartości IF publikowanych czasopism), organ powinien przeprowadzić z nią rozmowę na podstawie art. 18a ust. 10 ustawy a ponadto na podstawie art. 18a ust. 4 jeżeli uznał, że jej osiągnięcia nie spełniają wymagań ustawowych, wezwać do uzupełnienia lub poprawienia wniosku habilitacyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że temat postępowania habilitacyjnego "został ukierunkowany" na konkretną dyscyplinę naukową" - [...], zatem dorobek naukowy winien być oceniony i zweryfikowany przez fachowców z tej dziedziny. Z tą dziedziną związana jest jedynie prof. dr. hab. E.J., która sporządziła rzetelną, obszerną i merytoryczną opinię jej osiągnięć naukowych. Komisja "nie podważyła" tej opinii.

Z tych wszystkich względów H.A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchwały Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z [...] czerwca 2016 r.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

W dniu 10 grudnia 2020 r. wpłynął do Sądu (pocztą elektroniczną) wniosek H.A. (niezawierający podpisu elektronicznego) o odwołanie posiedzenia, w którym skarżąca podała, że oczekuje na kopię recenzji prof. M.T., sporządzonej w toku postępowania odwoławczego, celem wypowiedzenia się co do jej zasadności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zaskarżona przez H.A. decyzja Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] grudnia 2019 r. o odmowie nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego w nauk dziedzinie nauk [...] w dyscyplinie [...], nie narusza prawa i dlatego jej skarga podlega oddaleniu.

Należy przypomnieć, że zaskarżona decyzja Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów została wydana w związku z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt . II SA/Wa 1444/18. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że Sąd orzekający w tej sprawie (w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w tym wyroku), kontroluje, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w wyroku i nie może formułować własnych ocen prawnych w tej sprawie. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania tracą moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (np. wyrok SN z 25 lutego 1998 r. sygn. akt III RN 130/97, OSNAPiUS 1999, nr 1, poz. 2; glosa aprobująca: B. Adamiak, OSP 1999, nr 5, poz. 101, wyrok NSA z 21 lutego 2018 r .sygn. akt II OSK 1962/17, LEX nr 2476040). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.

Sąd orzekający w tej sprawie (w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami WSA co do dalszego postępowania) stwierdza, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wykonała zalecenia Sądu w sposób prawidłowy. W ponownym postępowaniu zbadała, czy recenzenci osiągnięć naukowych skarżącej, zostali powołani zgodnie z przepisami prawa i stwierdziła, że recenzje zostały sporządzone w sposób prawidłowy, obiektywny i rzetelny przez osoby uprawnione. Sąd dodaje, że z protokołu posiedzenia Sekcji Nauk [...], które odbyło się w dniu [...] grudnia 2019 r. wynika, że członkowie Sekcji zostali zapoznani z recenzją prof. dr. hab. M.T. (powołanej na potrzeby postępowania po wyroku z 3 kwietnia 2019 r.), która stwierdziła, że recenzenci Rady Wydziału opiniujący wiosek habilitantki, zostali dobrani prawidłowo i byli "absolutnie kompetentni", odbyli dyskusję na temat kompetencji recenzentów oraz osiągnięć naukowych skarżącej. Członkowie Sekcji zwrócili uwagę, że postępowanie zostało wszczęte w dziedzinie nauk [...], w zakresie dyscypliny [...], a nie [...] (poprzednie postępowanie w zakresie dyscypliny [...] zostało umorzone) i dlatego błędem byłoby powoływanie w skład komisji habilitacyjnej wyłącznie [...]. Prowadzi to do wniosku, że recenzenci, którzy reprezentują dyscypliny naukowe: [...], [...] i [...], zostali wyznaczeni zgodnie z przepisami wówczas obowiązującego rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 8 sierpnia 2011 r. , a zatem zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule naukowym w zakresie sztuki, przepisów powołanego rozporządzenia oraz art. 153 p.p.s.a., nie są uzasadnione.

Sąd nie podziela wreszcie pozostałych zarzutów zawartych w skardze.

Przede wszystkim należy wyjaśnić, że sąd administracyjny, kontrolujący ostateczną decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów o odmowie nadania stopnia naukowego, nie jest władny (uprawniony) do dokonywania merytorycznej oceny dorobku naukowego kandydata, a co za tym idzie, czy jego osiągnięcia naukowe, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, stanowiącą znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej oraz czy wykazuje się on istotną aktywnością naukową. Sąd nie jest również uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę wydania uchwały przez Radę Wydziału a następnie zaskarżonej decyzji odmowie nadania stopnia naukowego. w postępowaniu o nadaniu stopnia naukowego nie ma zastosowania art. 75 § 1 k.p.a., a postępowanie dowodowe ogranicza się do uzyskania recenzji oraz stanowisk Sekcji (wyrok NSA z 27 października 2006 r. sygn. akt I OSK 192/06). Z tego powodu krytyczne oceny recenzji i polemika ze stwierdzeniami w nich zawartymi, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Osiągnięcia naukowe skarżącej zostały ocenione negatywnie w postępowaniu I instancji, w którym komisja wydziałowa podjęła negatywną opinię, a następnie, również negatywna dla skarżącej uchwała, została podjęta przez Radę Wydziału. W postępowaniu przed Centralną Komisją H.A. również uzyskała negatywną ocenę superrecenzentów, potwierdzoną w głosowaniach statutowych organów Centralnej Komisji, a superrecenzenci nie znaleźli podstaw do uznania, że doszło do naruszeń. W konsekwencji oceniono, że skarżąca nie spełnia wymagań do nadania jej stopnia doktora habilitowanego.

W odniesieniu do zarzutów procesowych skargi, należy wyjaśnić, że z ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki nie wynika obowiązek doręczenia habilitantowi z urzędu recenzji sporządzonych przez recenzentów. Zgodnie z art. 29 ust. 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy, w postępowaniach dotyczących m. in. nadania stopnia doktora habilitowanego, w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W takim postępowaniu nie znajduje zastosowania zasada czynnego udziału strony w rozumieniu art. 10 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1614/10), choć habilitant jako strona postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego ma prawo wglądu w akta sprawy. Z tego też powodu Sąd uznał, że zapoznanie się przez skarżącą z jedną z recenzji nie powinno wstrzymywać postępowania sądowego w niniejszej sprawie (pomijając już, że wniosek o odroczenie posiedzenia nie został prawidłowo podpisany).

W tym stanie sprawy, w świetle powyższych rozważań, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze i uznając że organ w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy (bazując na opiniach i na stanowisku właściwej Sekcji) i w taki też sposób dokonał jego oceny nie naruszając przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).