Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 864/17 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2018 r. w sprawie I SA/Gl 864/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił K.W. (dalej: skarżąca) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 maja 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca w skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazując na wysokość kwoty zobowiązania z niej wynikającej podniosła, że posiadane przez nią środki nie pozwalają na jednorazową jego zapłatę, zaś wszczęcie egzekucji doprowadzi ją do konieczności ogłoszenia upadłości. Wskazując na charakter prowadzonej działalności stwierdziła, że wykonanie decyzji poprzez zajęcie rachunków bankowych czy z innych źródeł uniemożliwiłoby możliwość wywiązania się przez nią z zawartych umów transportowych oraz umowy kredytu. Zajęcie przychodu od kontrahentów i postawienie w stan wymagalności zaciągniętego kredytu skutkowałby w jej ocenie upadłością w ciągu miesiąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał na treść art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a." ), i wyjaśnił, że podniesiona przez stronę skarżącą argumentacja nie może doprowadzić do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ skarżąca poza podniesioną argumentacją nie przedłożyła dokumentów uwiarygadniających jej sytuację finansową, w szczególności dotyczącą jej płynności finansowej. Sam fakt określenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych na kwotę 1.055.450 zł nie przesądza automatycznie o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Kwota ta musi być bowiem odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej, w tym jej płynności finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 106/17, z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn.. akt II GZ 1360/16 czy z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II GZ 941/17). Sąd pomimo niezałączenia do skargi dokumentacji na potrzeby rozpoznania wniosku o ochronę tymczasową, przy rozpatrywaniu wniosku wziął pod uwagę, znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, które złożone zostały przez skarżącą w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, dokumenty te nie wyjaśniają na tyle sytuacji majątkowej skarżącej, aby możliwe było dokonanie oceny tego, czy w skutek wykonania zaskarżonej decyzji może zaistnieć stan niebezpieczeństwa wystąpienia szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Skarżąca nie przedstawiła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych czy też raportów kasowych obrazujących przepływy środków pieniężnych w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Sąd rozpoznając wniosek miał również na względzie i to, że znany jest mu z urzędu fakt, iż postępowanie w przedmiocie określenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. poprzedzone zostało postępowaniem w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego zakończonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 20 września 2016 r. nr [...], którą określono skarżącej przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w wysokości 1.053.046 zł, w tym kwotę zobowiązania do zapłaty w wysokości 1.043.808 zł oraz przybliżoną kwotę odsetek za zwłokę na dzień wydania tejże decyzji w wysokości 602.463 zł i zabezpieczono na majątku podatniczki ww. należność za 2010 r. w łącznej wysokości 1.646.271 zł. Wynika to bowiem z akt sprawy o sygn. I SA/Gl 276/17, w której tut. Sąd wyrokiem z dnia 14 czerwca 2017 r. oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 16 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Również z urzędu znany jest fakt, iż w wyniku wydania przez organ I instancji postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności (skargę podatniczki tut. Sąd oddalił wyrokiem z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 472/17) dokonano m.in. zabezpieczenia zobowiązania podatkowego poprzez wpis do rejestrów zastawów skarbowych: ruchomości skarżącej (naczepy ciężarowe oraz ciągniki samochodowe) oraz praw majątkowych w postaci udziałów skarżącej w spółkach prawa handlowego (przed tut. Sądem toczą się sprawy o sygn. akt I SAB/Gl 17-19/17 dotyczące rozpoznania wniosków osób trzecich w przedmiocie wykreślenia z rejestru zastawów poszczególnych składników majątkowych). Jednocześnie Sąd miał na względzie również i to, że pomimo dokonanych czynności w toku postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą osiągając z niej przychody, a nadto uiszcza wpis od skargi w nn. sprawie w wysokości 10.550 zł.

Ostatecznie Sąd analizując akta administracyjne sprawy również nie dostrzegł nadzwyczajnych okoliczności, które zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. pozwalałyby na wstrzymanie wykonania decyzji. W szczególności taką okolicznością nie jest sama konieczność uregulowania zobowiązania pieniężnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie i zaskarżył je w całości zarzucając mu:

1) naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonalności decyzji na skutek błędnej oceny sytuacji finansowej podatniczki i uznanie, że podatniczka nie wykazała ażeby wskutek wykonania decyzji po jej stronie powstała szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona na skutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego, podczas gdy przedłożone do Sądu dokumenty wskazują jaka jest obecnie sytuacja podatniczki, że jej przychód wówczas już uległ znacznej zmianie, że rachunki bankowe pomimo ich posiadania pozostają w zajęciu egzekucyjnym, a co za tym idzie podatniczka nie może z nich korzystać, rachunki zysków i strat także przedstawiły kondycję finansową działalności, zaś powyższe znajdują także wyraz z przedłożonych przez stronę do niniejszego zażalenia dokumentów w postaci oświadczenia o braku prowadzenia raportów kasowych, z aktualnych rachunków zysków i strat za 12.2018 r. oraz deklaracji VAT za 12.2017 r., wyciągów bankowych z zajętego rachunku za ostatnie cztery miesiące;

2) naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonalności decyzji na skutek przyjęcia ustaleń niewynikających z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy a także, którym przeczą dokumenty załączone do niniejszego zażalenia w zakresie których Sąd przyjął, iż skarżąca dalej prowadzi działalność gospodarczą osiągając z niej przychody i nadto uiściła wpis od skargi w kwocie 10.550,00 zł podczas gdy prawidłowa ocena wszystkich dowodów nakazuje wyciągnąć wniosek, iż na skutek trwającej egzekucji, podejmowanych czynności egzekucyjnych i braku aktywnych rachunków bankowych (zajęcie rachunków) podatniczka utraciła możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na dotychczasowym poziomie, że jej działalność w następstwie braku możliwości świadczenia wobec kontrahentów usług ze względu na brak własnych środków na koszty działalności utraciła możliwość uzyskiwania przychodów i tych przychodów działalność nie osiąga, zaś kwota uiszczona na rzecz wpisu nie pochodziła ze środków działalności czy też własnych podatniczki lecz pochodziła od osób trzecich, do których to podatniczka musiała się zwrócić bowiem Sąd nie udzielił jej pomocy prawnej, a brak opłaty spowodowałby nieodwracalną utratę możliwości wzruszenia decyzji (odrzucenie skargi);

3) naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonalności decyzji na skutek oparcia swojego rozstrzygnięcia na okolicznościach znanych Sądowi z urzędu bez głębszej ich analizy, tj. iż Organ wydał decyzję zabezpieczającą wobec podatniczki i dokonano na majątku podatniczki zabezpieczenia na kwotę 1.646.271 zł, iż Organ dokonał ustanowienia zastawu skarbowego, iż organ dokonał nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, podczas wymienione przez Sąd działania wbrew gołosłownym twierdzeniom Sądu doprowadziły do tego, iż działalność podatniczki przestała aktualnie funkcjonować, co przesądza o tym, iż egzekucja jeszcze przed wydaniem ostatecznej decyzji doprowadziła do tego, iż podatniczka przestała osiągać przychody z działalności bowiem nie miała możliwości finansowych aby świadczyć usługi.

Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji w całości ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz dopuszczenie i przeprowadzenie załączonych do zażalenia dokumentów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, wobec tego podlega oddaleniu.

W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (zob.: B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 342 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia - znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (zob. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 15 września 2010 r., II FZ 417/10, z dnia 29 grudnia 2010 r., II FSK 1836/10, z dnia 18 kwietnia 2012 r., II FSK 528/12, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo powołanie się przez skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na Sąd. Zaznaczyć należy, że WSA przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji orzekł na podstawie akt sprawy, zgodnie z art.133 p.p.s.a. i wziął pod uwagę dokumenty złożone przez stronę do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione i zawierać musi stosowne dokumenty. Sąd administracyjny w razie ich braku, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Ponadto przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.

Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo WSA przyjął, że skarżąca nie wykazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Ogólnikowe twierdzenia pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogły stanowić podstawy do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.

Należy również zauważyć, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku. Konieczność zapłaty egzekwowanego w drodze egzekucji świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku stanowi zwykłe następstwo takiej decyzji. Obowiązkiem skarżącej jest zatem uprawdopodobnienie, iż na skutek zapłaty spornej kwoty grozi jej szkoda, której rozmiary przekroczą zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Należy zauważyć, że egzekwowane roszczenie ma charakter pieniężny i z natury rzeczy skutki jego są odwracalne, albowiem w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi nadpłacone kwoty podlegać będą zwrotowi. Tym bardziej, że każde egzekwowanie należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Odnosząc się do załączonych do zażalenia dokumentów to należy wskazać, iż nie mogły być one wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, bowiem nie były one dostępne sądowi pierwszej instancji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, którego kontrolę dokonuje NSA w niniejszym postępowaniu zażaleniowym. Na marginesie należy wskazać, że jeśli w ocenie skarżącej nastąpiła istotna zmiana jej sytuacji (co wynikać ma z treści złożonego zażalenia oraz dołączonych dokumentów) to nic nie stoi na przeszkodzie złożeniu przez skarżącą kolejnego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Rozstrzygnięcia w tym zakresie mogą być bowiem uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny w ramach postępowania zażaleniowego ocenia legalność działania WSA w związku z wydanym postanowieniem. Nie rozpatruje natomiast powtórnie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Skoro skarżąca nie wykazała w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Naczelny Sąd Administracyjny uznał postanowienie WSA za nie naruszające prawa i dlatego postanowił oddalić zażalenie skarżącej na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.