Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie robót budowlanych 1. oddala skargę, 2. nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego M. W. kwotę 456,20 zł (czterysta pięćdziesiąt sześć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Decyzją z dnia 12 września 2008r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o braku podstaw do rozstrzygania w trybie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane / t.j. Dz. U. Nr 156 z 2006r., poz. 1118 ze zm./ w sprawie wykonania otworu okiennego w ścianie wejściowej oraz dwóch otworów okiennych w połaci dachowej od strony północnej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym w L. przy ul. Mireckiego 2 / dz. nr 68/1 obr. 7/ w lokalu mieszkalnym nr 3 należącym do D. i M. H.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 51 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy-Prawo budowlane oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ I instancji wskazał, że na wniosek R. B., w dniu 16 lipca 2008r., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wykonania otworu okiennego w ścianie wejściowej oraz dwóch otworów okiennych w połaci dachowej od strony północnej ww. budynku w lokalu mieszkalnym nr 3 należącym do D. i M. H. We wniosku R. B. zarzucił, że ww. lokal mieszkalny posiada otwory okienne w ścianie szczytowej budynku wybudowane w trakcie przebudowy i nadbudowy poddasza w latach 1990/91 w odległości od granicy działki sąsiedniej mniejszej niż wymagane przepisami 4m. Nadto zarzucono, że samowolnie zostały wykonane okna leżące na dachu od strony północnej budynku wykonane w latach 1996/97. W swoim wniosku R. B. wniósł o likwidację poprzez zamurowanie wymienionych otworów okiennych znajdujących się w nieprzepisowej odległości od granicy działki sąsiedniej oraz okien znajdujących się na wspólnym dachu budynku.

W wyniku przeprowadzonych w dniu 20 sierpnia 2008r. oględzin stwierdzono istnienie ww. okien połaciowych na dachu od strony północnej oraz istnienie otworów w ścianie szczytowej, ustalając, że oprócz okna w lokalu nr 3 w ścianie znajduje się okno doświetlające klatkę schodową oraz główne wejście do budynku. Organ ustalił, że D. i M. H. nie posiadają dokumentów związanych z ww. robotami, gdyż zostały one wykonane zanim stali się właścicielami lokalu, przez J. P. oraz R. B. Według oświadczenia J. P. okno zostało wymienione już w latach siedemdziesiątych, a w trakcie przebudowy lokalu nr 3 w latach 1990/91 wstawiono nowocześniejsze okna połaciowe w miejsce istniejących. Organ ustalił, że wszystkie okna są w dobrym stanie technicznym, brak spękań oraz uszkodzeń połaci dachowej.

Organ I instancji ustalił, że powyższe roboty budowlane zrealizowano bez wymaganego zgłoszenia, jak też bez pozwolenia na budowę a więc sprawa winna być rozpatrzona pod kątem zastosowania art. 51 ustawy-Prawo budowlane. Wskazano, że stosownie do tego przepisu właściwy organ w przypadku wykonywania robót bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w pozwoleniu na budowę lub w przepisach, w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót lub rozbiórkę obiektu lub doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem albo w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę- nakłada określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz w razie potrzeby- wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Odnosząc ustalony stan faktyczny i treść ww. przepisu do rozpoznawanej sprawy organ I instancji ustalił, że stan techniczny okien oraz ściany zewnętrznej i połaci dachowej w bezpośrednim ich sąsiedztwie jest dobry, nie zagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia, a roboty wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną. Odnośnie wniosku dotyczącego zamurowania okien z uwagi na ich niezgodną z przepisami odległość od granicy działki organ stwierdził, że wskazana granica powstała w wyniku wtórnego podziału nieruchomości, a ponadto w bliźniaczej części budynku pod adresem Mireckiego 1 istnieje od lat okno w tym samym miejscu ściany szczytowej. Ponadto istnieje podobna odległość okien w elewacji ogrodowej od granicy działki skarżącego - ok. 3,9m, ta granica jest również wynikiem wtórnego podziału nieruchomości i dlatego nie może być powodem usunięcia otworów okiennych poprzez ich zamurowanie, podobnie jak w przypadku lokalizacji ściany szczytowej w stosunku do granicy z sąsiednią działką.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. B., podnosząc, że wydana decyzja rażąco narusza prawo a nadto, że została oparta na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, jak też nie uwzględnia wszystkich wniosków skarżącego przedstawionych w jego piśmie z dnia 9 czerwca 2008r.

Odwołujący w uzasadnieniu odwołania wskazał, że jego wniosek dotyczył:

1/ szerokości przejścia przez podwórko, podjazdu, parkowania oraz nielegalnego przejazdu przez posesję wobec naruszenia przepisów §102 i § 207 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie w zakresie dotyczącym ochrony przeciwpożarowej,

2/ wykonania bez pozwolenia, zgłoszenia i bez zgody wspólnoty zmniejszenia dużego otworu okiennego przez zamurowanie 1/3 skrzydła oraz zamurowanie 2 małych okienek – jedno od klatki schodowej, a drugie od suszarni bielizny w ścianie szczytowej zachodniej,

3/ zlikwidowania wykonanych bez pozwolenia, zgłoszenia i bez zgody wspólnoty mieszkaniowej 2 małych okienek łazienki i kuchni od strony północnej dachu i wstawienia 2 okien połaciowych w tych miejscach na częściach wspólnych dachu,

4/ dokonanie samowoli budowlanej poprzez wymianę okna w ścianie szczytowej wiosną 2008r. przez D. i M. H.

Odwołujący podniósł, że wymiany okien połaciowych dokonano w 2003r. a nie w latach 70-tych bez zgłoszenia, nadto okna w ścianie szczytowej zostały wymienione przez D. i M. H. w 2008r. bez wymaganego zgłoszenia. Nadto skarżący powołał się na wydane pozwolenie na budowę pawilonu handlowego w 1996r. i wskazał, że wobec jego budowy zaistniała sytuacja, w której należy wydać nakaz rozbiórki tego pawilonu lub nakaz zamurowania okien. Wskazał również, że ostatni podział działki nastąpił w 1993r. nadto skarżący potwierdził, że przy ul. Mireckiego 1 istnieje okno o oryginalnych parametrach oraz 2 oryginalne małe okienka co jest wynikiem braku samowoli budowlanej.

Decyzją z dnia 15 grudnia 2008r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz na podstawie art. 51, art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane / tekst jedn. Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118/.

Organ ustalił, że skarżący w swoim wniosku z dnia 9 czerwca 2008r. wystąpił m.in. o zamurowanie wykonanych bez pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia otworów okiennych znajdujących się w ścianie lokalu mieszkalnego nr 3 położonej od strony szczytowej oraz dwóch okien usytuowanych w połaci dachu od strony północnej, z uwagi na nieprzepisową odległość od granicy działki. Skarżący informował, że ww. otwory okienne zostały wykonane przez J. P. ówczesna właścicielkę lokalu nr 3 w trakcie przebudowy lokalu w latach 1990/91 i w latach 1996/97.

Organ II instancji ustalił, że z projektu technicznego stanowiącego załącznik do decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 20 listopada 1990r. o pozwoleniu na budowę / przebudowę z nadbudową mieszkania nr 3/ wynika, że w elewacji bocznej wejściowej na poziomie poddasza widnieją 2 otwory okienne, jedno okno trójdzielne i jeden mniejszy otwór okienny. Natomiast załączona przez skarżącego fotografia opatrzona datą sierpień 1991r. pokazuje powyższą elewację wprawdzie jeszcze nieotynkowaną, ale z wykonaną przebudową / nadbudową / strychu, na której widnieje mniejszy otwór okienny pokazany w projekcie, przerobione okno trójdzielne na dwudzielne i ślady po zamurowaniu mniejszego otworu okiennego / nieuwzględnionego w projekcie/. Organ potwierdził, że otwory okienne zostały wykonane w sposób odmienny, lecz takie wykonanie nie daje podstaw do uznania, że otwory okienne wykonane zostały w sposób istotnie odbiegający od warunków ww. pozwolenia na budowę, co skutkowałoby przeprowadzeniem postępowania na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, stanowiącego, że w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę właściwy organ nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego. Nadto D. i M. H. potwierdzili, że po zakupie mieszkania / lokal nr 3/ w grudniu 2006r. wymienili stare okna w ścianie szczytowej na nowe o tych samych wymiarach. Wymiana stolarki okiennej stanowi remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego, który stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 2 wymaga zgłoszenia właściwemu organowi, które w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Odnośnie okien połaciowych w dachu budynku organ II instancji ustalił, że zostały one wykonane w latach 1996/97, a więc już po wykonanej przebudowie lokalu nr 3 oraz że wykonanie otworów okiennych w postaci okien połaciowych wymagało uzyskania pozwolenia na budowę.

Organ przytoczył treść przepisu art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, który stanowi, że przepisy art. 51 mają zastosowanie w okolicznościach wymienionych w art. 50 , tj. gdy roboty budowlane wykonywane są bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust,. 1 lub w sposób istotnie odbiegający od warunków udzielonego pozwolenia na budowę. Wskazano, że w takiej sytuacji w obu przypadkach, z uwagi na samowolne wykonanie robót budowlanych organ I instancji miał obowiązek rozpatrzeć sprawę na podstawie przepisów art. 51 Prawa budowlanego. Nadto organ ten dokonał we własnym zakresie oceny wykonywanych robót ustalając, że nie zagrażają one bezpieczeństwu, a roboty wykonane zostały zgodnie ze sztuką budowlaną. Powołując się na powyższe organ stwierdził, że ustalony stan faktyczny nie daje podstaw do wydania w trybie art. 51 Prawa Budowlanego nakazu zamurowania otworów okiennych o co wnosił skarżący, jak i nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych robót.

Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji wskazał, że pierwotnie działka nr 68, na której znajduje się budynek nr 2 była przedmiotem wtórnego podziału dokonanego w postępowaniu o zniesienie współwłasności w 1990r., a następnie podziału fizycznego w 1993r., w wyniku, którego powstały działki nr 68/1, 68/2, 68/3 i 68/4. W związku z powyższym otwory okienne w elewacji bocznej budynku, znajdują się w nieprzepisowej odległości od granicy. Fakt ten jednak nie ma znaczenia , gdyż w okresie budowy otworów drzwiowego i okien odległość od granicy była przepisowa i wynosiła ok. 11m. Inwestor wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na przebudowę lokalu mieszkalnego nr 3, to jest przed wtórnym podziałem działki nr 68. Nadto organ II instancji wskazał, że przedmiot postępowania stanowią otwory okienne, natomiast podnoszone inne samowole budowlane są przedmiotem odrębnych postępowań administracyjnych.

R. B. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, podnosząc że wydane decyzje rażąco naruszają prawo, a nadto zostały oparte na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Skarżący wskazał, że sprawa dotyczy zamurowania 1/3 otworu okiennego oraz 2 okienek w ścianie szczytowej wspólnej należącej do wspólnoty, gdzie jedno należało do wspólnej klatki schodowej, drugie nie do suszarni, lecz do pokoju dziennego, oraz zamontowania nowych okien połaciowych na wspólnym dachu, od strony północnej, po zlikwidowaniu 2 okienek wystających z dachu, w zupełnie innych miejscach niż to podano w uzasadnieniu decyzji, a nadto zarzucił, że organ nieprawidłowo powołuje się na fakt wykonania otworów okiennych w sytuacji, gdy nastąpiła samowola budowlana polegająca na zamurowaniu otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku. Skarżący zarzucił, że nie zostały rozpoznane wszystkie jego wnioski dotyczące samowolnie wykonywanych prac, w tej sytuacji twierdzenia organu, że przedmiotem postępowania są tylko otwory okienne nie jest prawdziwe. Skarżący zakwestionował również ustalenia organu dotyczące podziału nieruchomości działki nr 68.

W piśmie procesowym z dnia 18 września 2009r. podtrzymując dotychczasową treść skargi, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów administracji obu instancji oraz o przyznanie kosztów postępowania.

Skarżący wskazał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa:

1/ art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 prawa budowlanego:

a/ poprzez przyjęcie, iż mimo braku pozwolenia na budowę w zakresie zlikwidowania dwóch otworów okiennych wystających z dachu oraz zamontowania w tym samym dachu dwóch okien połaciowych nie ma zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2;

b/ poprzez przyjęcie, iż mimo braku zgłoszenia w zakresie wymiany okien w ścianie szczytowej zachodniej nie ma zastosowania w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2;

c/ poprzez przyjęcie, iż mimo braku zgłoszenia w zakresie zamurowania 1/3 dużego / trójdzielnego/ otworu w ścianie szczytowej zachodniej oraz dwóch mniejszych otworów okiennych w tej samej ścianie nie ma zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 prawa budowlanego;

2/ art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 89 § 2 kpa i art. 80 kpa- poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego dotyczącego ustalenia daty wykonania okien połaciowych wskazanych wyżej w punkcie 1 /a/ oraz dowolne, bo nie oparte na jakichkolwiek obiektywnych dowodach ustalenia faktyczne w tym zakresie;

3/ art. 7 kpa w zw. z art. 15 kpa – poprzez nie rozpoznanie sprawy w części dotyczącej zarzutu skarżącego co do " szerokości przejścia przez podwórko, podjazdu na posesję od ul. Mareckiego 2, parkowania oraz nielegalnego przejazdu przez posesję /.../" oraz w części dotyczącej odległości od granic działki elewacji z oknami budynku w ścianie szczytowej zachodniej, przy ul. Mireckiego 2;

4/ art. 9 i art. 11 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa – poprzez niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji jej podstaw faktycznych.

Ww. piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi wniesionej do Sądu skarżący szczegółowo uzasadnił przedstawione zarzuty. W szczególności skarżący wskazał, że zarówno wykonanie w dachu dwóch okien połaciowych, jak i uprzednie usunięcie dwóch otworów okiennych wystających z dachu wymagało pozwolenia na budowę. Wobec braku pozwolenia na budowę organ miał obowiązek zastosowania trybu postępowania przewidzianego w art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego. Oznacza to, jak podniesiono w skardze, że organ nadzoru winien nakazać rozbiórkę obiektu lub też jego doprowadzenie do stanu poprzedniego, albo nałożyć określone obowiązki w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, natomiast nie mógł rozważać pozostałych sposobów wykonania prac / w tym badanie czy istnieje zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi nie miało żadnego znaczenia w sprawie/. Wskazano, że skoro przy robotach budowlanych dotyczących części wspólnych niezbędne jest legitymowanie się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością, to w sprawie okien połaciowych nie mogłoby dojść do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, inwestor winien bowiem legitymować się zgodą pozostałych współwłaścicieli, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Nadto skarżący zarzucił, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób, który nie pozwala na rozstrzygnięcie kiedy faktycznie okna połaciowe zostały wykonane.

Wskazano że w zamurowanie otworów okiennych stanowiących część wspólną budynku wykonano bez wymaganej zgody pozostałych współwłaścicieli oraz bez pozwolenia na budowę. Takie działanie wino spotkać się z reakcją nadzoru budowlanego z wyżej opisanymi konsekwencjami, jak przy samowolnym wykonaniu okien połaciowych.

Skarżący zarzucił również, że organ bezzasadnie rozstrzygnął o braku podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego w odniesieniu do wymiany stolarki okiennej w 2006r. / bez wymaganego zgłoszenia/.

Skarżący podniósł również, że rozpatrując odwołanie organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów skarżącego pod względem stanu faktycznego i prawnego, czym nie rozpoznał w ogóle żądań skarżącego a to stanowi naruszenie zasad postępowania określonych w art. 7 kpa, jak i zasady dwuinstancyjności postępowania / art. 15 kpa/. Naruszone zostały tez przepisy art. 9 i 11 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa, skoro organy nie wyjaśniły, które dowody i oświadczenia stały się podstawą ustalenia stanu faktycznego, a które nie zostały uwzględnione i z jakich przyczyn.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podał, że swoje stanowisko przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które podtrzymuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola, ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy / art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm/.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga, jako niezasadna, nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy rozpoznawaniu sprawy organy administracji nie naruszyły prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do powołanego przepisu art. 134§ 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. rozstrzyga w granicach danej sprawy. Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do rozstrzygania w trybie art. 51 Prawa budowlanego w sprawie wykonania otworu okiennego w ścianie wejściowej oraz dwóch otworów okiennych w połaci dachowej od strony północnej w budynku mieszkalnym zlokalizowanym w L. przy ul. Mireckiego 2, w lokalu mieszkalnym nr 3 należącym do D. i M. H. Przedmiotem kontroli Sądu może być więc tylko ta decyzja, przy uwzględnieniu treści przepisu art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. stanowiącego, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Zatem odnośnie pozostałych żądań wymienionych w piśmie skarżącego z dnia 16 lipca 2008r. to nie stanowiły one przedmiotu rozstrzygnięcia przez organy administracji, a więc skarżący winien domagać się ich rozpoznania przez działanie przewidziane w kpa, dotyczące sytuacji, w której organy administracji niezałatwiają sprawy w terminach określonych w kpa, np. w drodze skargi na bezczynność organu.

Przedmiot niniejszego postępowania stanowi więc wykonanie następujących robót budowlanych w budynku mieszkalnym przy ul. Mireckiego 2 w L.:

1/ likwidacja 2-ch małych otworów okiennych wystających z dachu i zamontowanie okien połaciowych w dachu w roku 1996r., bez wymaganego pozwolenia na budowę,

2/ zmniejszenie dużego trójdzielnego otworu okiennego poprzez zamurowanie 1/3 jego skrzydła oraz zamurowanie dwóch mniejszych otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku, w trakcie dokonywanej przebudowy i nadbudowy mieszkania nr 3. Pierwotnie w ścianie szczytowej znajdowało się jedno duże okno trójdzielne oraz 2 małe otwory okienne po jednym z każdej strony okna trójdzielnego. Obecnie w ścianie tej znajduje się jedno okno mieszkania nr 3, jedno okno doświetlające klatkę schodową oraz drzwi wejściowe do budynku. Odnośnie wykonania ww. prac polegających na zamurowaniu małych okienek oraz zmniejszeniu okna trójdzielnego, to z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 20 listopada 1990r. Kierownik Urzędu Rejonowego w L. wydał decyzję o pozwoleniu na budowę dotyczącą przebudowy z nadbudową mieszkania wg projektu indywidualnego lokalu położonego w budynku mieszkalnym przy ul. Mireckiego 2 / mieszkanie nr 3/. Z projektu technicznego stanowiącego załącznik do ww. decyzji wynika, że w elewacji bocznej wejściowej na poziomie poddasza istniały 2 otwory okienne, jedno okno trójdzielne oraz jeden mniejszy otwór okienny, okno doświetlające klatkę schodową oraz drzwi wejściowe. W trakcie dokonywania przebudowy i nadbudowy zamurowany został mniejszy otwór okienny oraz zmniejszone okno trójdzielne na dwudzielne 1/3,co wynika z przedłożonej dokumentacji zdjęciowej, nadto w 1996r. zostało zamurowane pozostałe małe okno w ścianie szczytowej. Jak to prawidłowo ustalił organ II instancji otwory okienne wykonano w sposób odmienny niż to przewidziano w projekcie budowlanym.

3/ wymiana pozostałego ww. okna w ścianie szczytowej na nowe okno o tych samych wymiarach, dokonana w 2006r. przez D. i M. H. bez wymaganego zgłoszenia zamiaru wykonania tych robót właściwemu organowi.

Zgodnie z przepisem art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, organ w drodze decyzji:

1/ nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego / art. 51 ust. 1 pkt 1/ albo

2/ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania / art. 51 ust. 1 pkt 2/ albo

3/ w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę—nakłada, określając termin wykonania obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby- wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian / art. 51 ust. 1 pkt 3/.

Art. 50 prawa budowlanego stanowi o prowadzeniu robót budowlanych innych niż te, o których mowa w art. 48 tej ustawy. Korzystając z definicji zawartej w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego wskazać należy, że pojęcie prowadzenia robót budowlanych obejmuje budowę, przebudowę, montaż, rozbiórkę i remonty obiektów budowlanych. Zatem art. 51 w związku z art. 50 Prawa budowlanego odnosi się do tego rodzaju robót, które wymagają pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, ale nie polegają na budowaniu obiektu budowlanego. Postępowanie prowadzone w oparciu o powoływany przepis art. 51 wraz z regulacjami przyjętymi w art. 50 prowadzi do legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji wbrew zarzutom skargi, ustaliły stan faktyczny sprawy, w sposób umożliwiający prawidłowe zastosowanie regulacji przewidzianych w powoływanych przepisach Prawa budowlanego. Powyższe powoduje, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Bezspornie zostało ustalone, że opisane wyżej roboty zostały wykonane bez pozwolenia na budowę, w sposób nieprzewidziany w projekcie budowlanym oraz bez zgłoszenia / wymiana okien w ścianie szczytowej/ oraz, że są to roboty inne niż te, których dotyczy art. 48 Prawa budowlanego.

Odnosząc się do trybu postępowania zawartego w przepisie art. 51 Prawa budowlanego wskazać należy, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 dotyczy robót budowlanych, których nie można zalegalizować, np.: gdy okaże się że nastąpiło takie naruszenie prawa, którego nie można usunąć. Wówczas organ wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części albo o doprowadzeniu go do stanu poprzedniego. Natomiast w przypadku, gdy okaże się, iż możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, to wówczas organ zobowiązany jest nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót określając termin ich wykonania / art. 51 ust. 1 pkt 2/. Nakaz rozbiórki lub doprowadzenie do stanu poprzedniego jest rozwiązaniem ostatecznym, które stosuje się gdy nawet wykonanie dodatkowych czynności nie umożliwi doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli organ uzna, że wykonane roboty nie odpowiadają prawu, w tym przepisom techniczno- budowlanym, wówczas na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakłada na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności i robót tak, aby doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem. W takiej sytuacji organ ustala, czy pomimo braku zgłoszenia lub pozwolenia na budowę roboty zostały wykonane zgodnie z przepisami techniczno- budowlanymi, gdyż w takim postępowaniu organ może nakazać wykonanie takich obowiązków, w jakim wykonane roboty uchybiają przepisom budowlanym i warunkom technicznym. Natomiast wówczas, gdy ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że roboty takiego dostosowania nie wymagają, gdyż odpowiadają prawu, organ kończy postępowanie w sprawie samowoli budowlanej decyzją odmawiającą nałożenia obowiązków określonych w art. 51 Prawa budowlanego.

Taki stan faktyczny zaistniał w rozpoznawanej sprawie. Decyzja o braku podstaw do rozstrzygania w trybie przepisów art. 51 Prawa budowlanego, wbrew zarzutom skargi, w żaden sposób nie oznaczała, że organ pominął treść przepisu art. 50 ust. 1 pkt 1 w zw. zart. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2. Wydana decyzja oznacza, że uwzględniając ustalony stan faktyczny, rodzaj i stan techniczny robót budowlanych wykonanych bez pozwolenia i bez zgłoszenia, organ uznał, że nakładanie obowiązków w trybie cyt. przepisu jest zbędne, gdyż roboty nie podlegają rozbiórce, nie zawierają nieusuwalnych wad i wykonane zostały zgodnie z prawem w zakresie ich stanu technicznego, roboty budowlane nie pogorszyły stanu technicznego budynku, nie naruszyły też interesów osób trzecich, skoro wykonane zostały w mieszkaniu nr 3 będącym własnością M. i D. H. Podstawą takiego ustalenia był opisany w trakcie zarządzonej wizji lokalnej z dnia 20 sierpnia 2008r. stan techniczny otworów okiennych- stolarki okiennej, zarówno w ścianie szczytowej, jak i okien połaciowych, ustalono, że stan techniczny otworów okiennych jest dobry, stwierdzono brak spękań na ścianie zewnętrznej oraz wewnętrznej, oraz brak uszkodzeń połaci dachowej. Inspektor nadzoru jest organem uprawnionym do dokonywania takiej oceny technicznej, stąd też domaganie się sporządzenia ekspertyzy oceniającej stan ww. otworów było zbędne, tym bardziej, że zarówno skarżący, jak i pozostali uczestnicy postępowania nie zgłaszali żadnych uwag kwestionujących stan otworów okiennych i zastrzeżeń co do stanu stolarki okiennej.

Do rozważenia pozostają jednak 2 zagadnienia.

W swoim pierwotnym wniosku skarżący domagał się zamurowania okien w ścianie szczytowej z uwagi na ich odległość od granicy z działką sąsiednią wynoszącą mniej niż 4 m. Wniosek ten w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest bezzasadny.

Zgodnie z §12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie / Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm./budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z działką sąsiednią w odległości nie mniejszej niż:

1/ 4m – w przypadku budynku zwróconego ściana z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy,

2/ 3m- w przypadku budynku zwróconego ściana bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.

W rozpoznawanej sprawie, przebudowane okno w ścianie szczytowej usytuowane jest w odległości mniejszej niż 4m od granicy z działką sąsiednią, dotyczy to również nie objętego rozpoznaniem okna doświetlającego i drzwi wejściowych. Wykonanie okna w budynku usytuowanym w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią nakłada na organ obowiązek doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, czyli nałożenia obowiązku zamurowania otworu okiennego aby spełnić wymóg z cyt. §12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia . Jednakże w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest inny, co prawidłowo ustaliły organy administracji. Na działce sąsiedniej, przy ul. Mireckiego 1 w L. znajduje się budynek mieszkalny z oknami usytuowanymi w ścianie szczytowej. Również przedmiotowy budynek przy ul. Mireckiego 2 posiadał i posiada obecnie otwory okienne w ścianie szczytowej. Dokonana wymiana okien, jak też ich w części zamurowanie dokonane zostały w obrysie budynku przy ul. Mireckiego 2 Taka zmiana w opisanym wyżej zakresie nie stanowi o nowym usytuowaniu obiektu i w związku z tym dopuszczalność usytuowania tego budynku z oknami w ścianie szczytowej zachodniej nie wymagała zachowania wymagań §12 w zakresie zachowania odległości od granicy, tym bardziej że w ścianie tej istniały wcześniej 3 okna na poddaszu / dwa małe i jedno trójdzielne/ oraz usytuowane było i jest w niej okno w mieszkaniu nr 3 oraz nie objęte przedmiotem postępowania okno doświetlające oraz drzwi wejściowe.

Natomiast odnośnie wykonywania robót budowlanych na wspólnych częściach budynku /dachu/, a więc bez wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością / bez zgody pozostałych współwłaścicieli/ to w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym przepis art. 51 Prawa budowlanego nie wiąże wydania na jego podstawie decyzji umożliwiającej legalizację wykonanych robót budowlanych z prawem inwestora do terenu. Doprowadzenie do zgodności z prawem wykonanych już robót budowlanych na podstawie art. 51 Prawa budowlanego powinno nastąpić w zakresie wymagań wynikających z prawa administracyjnego, a nie cywilnego. Innymi słowy doprowadzenie do zgodności z prawem wykonanych już robót budowlanych na podstawie art. 51 Prawa budowlanego następuje w zakresie wymagań prawa administracyjnego, a nie cywilnego. W rezultacie może dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem praw współwłaściciela nieruchomości. Tego rodzaju sprawy nie są jednakże sprawami rozstrzyganymi w drodze postępowania administracyjnego, lecz cywilnego / por. np.: wyroki NSA z dnia 13 stycznia 2003r., sygn. akt IV SA 523/01;ONSA z 2004r. nr 2 poz. 54, z dnia 13 marca 2008r. sygn. akt II OSK 228/07, z 9 kwietnia 2009r. sygn. akt II OSK 532/08.

Mając powyższe na uwadze oraz działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

W punkcie drugim wyroku Sąd nakazał wypłatę przez Skarb Państwa na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika radcy prawnego M. W. kwotę 456,20zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu / art. 200 i art. 205 § 2ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Natomiast orzekając o wysokości tych kosztów Sąd ustalił, że na mocy art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu / Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm./, stawka minimalna w postępowaniu administracyjnym przed sądem pierwszej instancji wynosi 240 zł. Zgodnie zaś z § 19 cytowanego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa obejmują:

1/ opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5, oraz

2/ niezbędne udokumentowane wydatki adwokata.

Zgodnie zaś z § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty za jego czynności, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. W myśl art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług / Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm./ w zw. z art. 5 oraz art. 8 tej ustawy stawka podatku dla tego rodzaju usług wynosi 22 %. Zatem opłatę za pomoc prawną udzieloną w pierwszej instancji w wysokości 360 zł /150 % stawki minimalnej wynoszącej 240 zł/ należało podwyższyć o stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 22 %, co daje kwotę 439,20 zł. Kwota ta powiększona o kwotę 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa daje kwotę kosztów 456,20zł przyznaną pełnomocnikowi z urzędu.