Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 21 czerwca 2023 r. nr SKO.IV/424/1899/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zmiany decyzji dotyczącej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie.

Decyzją z dnia 25 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy Z. zmienił decyzję własną z dnia 29 stycznia 2020 r. w sprawie odpłatności za pobyt obecnie skarżącej E. W. w Domu Spokojnej Starości w C. (dalej: DSS) w ten sposób, że począwszy od kwietnia 2023 r. odpłatność ta wynosi 1.600,34 zł. W pozostałej części dotychczasową decyzję pozostawił bez zmian. W rozdzielniku decyzji wskazano, że decyzję doręcza się skarżącej oraz DSS.

W aktach sprawy znajdują się dwa zwrotne potwierdzenia odbioru powyższej decyzji. Pierwsze skierowane do DSS - data odbioru 4 maja 2023 r., oraz drugie skierowane do skarżącej na adres: ul.[...], [...], pod którym to adresem w owym czasie skarżąca była urlopowana - data odbioru 26 kwietnia 2023 r., potwierdzona tuszowym odciskiem palca wraz z adnotacją, że odcisk ten złożono w obecności pracownika socjalnego.

W dniu 4 maja 2023 r. sporządzono także notatkę urzędową w związku z oświadczeniem złożonym przez skarżącą, iż zobowiązuje się ona do powrotu do DSS w dniach 5-6 maja 2023 r. na okres trzech miesięcy. Również na niej uczyniono tuszowy odcisk palca skarżącej oraz zaznaczono, że odcisk ten złożono w obecności pracownika socjalnego. Wskazano datę odbioru "4.05.2023 r.", jak i dodatkowo pod tym oświadczeniem zamieszczono pieczątkę imienną pracownika socjalnego oraz jego podpis.

Pismem z dnia 15 maja 2023 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 17 maja 2023 r., skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz wywiódł, że wobec doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji w dniu 26 kwietnia 2023 r., odwołanie z dnia 15 maja 2023 r., złożone w dniu 17 maja 2023 r., zostało wniesione po terminie, albowiem termin do jego złożenia upłynął w dniu 10 maja 2023 r.

W skardze na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, że z uwagi na fakt, iż jest osobą niepełnosprawną, w związku z czym nie ma możliwości podpisywania dokumentów i potwierdzeń, korespondencja do niej kierowana, a zawierająca decyzję z dnia 25 kwietnia 2023 r., została jej doręczona osobiście przez pracownika organu I instancji w dniu 4 maja 2023 r., pod adresem: ul.[...], K. Zaznaczyła, że pracownik ten na odwrocie koperty uczynił adnotację o treści "dost. 04.05.2023". Skarżąca wobec tego podała, że w jej ocenie wskazanie daty doręczenia korespondencji na dzień 26 kwietnia 2023 r. nastąpiło na skutek omyłki bądź też intencjonalnego działania, mającego na celu pozbawienie jej możliwości obrony swoich praw. Skarżąca zaznaczyła, że podjęła odpowiednie działania by dochować terminu do wniesienia odwołania, który upływał z dniem 18 maja 2023 r. Jednocześnie przedłożyła także kserokopię przedmiotowej koperty z adnotacją.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Istota sporu, wobec dwukrotnego doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji, sprowadza się do rozstrzygnięcia, które z tych doręczeń w świetle przepisów k.p.a. było skuteczne, a co za tym idzie, od jakiej daty należało liczyć termin do wniesienia odwołania.

Na wstępie przypomnieć przyjdzie treść art. 46 k.p.a., zgodnie z którym odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia (§ 1). Jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo, i przyczynę braku jej podpisu (§ 2).

Zaznaczyć przyjdzie, że z uwagi na swój stan zdrowia, skarżąca nie była w stanie potwierdzić doręczenia jej decyzji organu I instancji swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Zatem zastosowanie w sprawie znajdzie § 2 powyżej przywołanej regulacji i w konsekwencji tego stwierdzić trzeba, iż zwrotne potwierdzenie odbioru doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji, z datą doręczenia 26 kwietnia 2023 r., nie spełnia przewidzianych w tym przepisie wymogów. Za takie nie można bowiem uznać uczynienia tuszowego odcisku palca skarżącej i stwierdzenia, że dokonano tego w obecności pracownika socjalnego ze wskazaniem daty odbioru. Potwierdzenie odbioru dokonywane w trybie art. 46 § 2 k.p.a. powinno zostać dokonane w ten sposób, że doręczający pismo winien ustalić czy strona postępowania uchyla się od potwierdzenia odbioru, czy też nie może tego uczynić i kolejno samodzielnie stwierdzić datę doręczenia w sposób rzeczywisty oraz wskazać osobę, która odebrała pismo i przyczynę braku jej podpisu. Tymczasem zwrotne potwierdzenie odbioru z datą 26 kwietnia 2023 r. nie zawiera wskazania przyczyny braku podpisu skarżącej. Co więcej, potwierdzenie to nie wskazuje osoby doręczającej pismo. Nie powinno ulegać wątpliwości, że doręczający winien być oznaczony z imienia i nazwiska (chociażby w celach dowodowych), a nie poprzez wskazanie jedynie jego stanowiska. Oznaczenie "pracownik socjalny" nie pozwala na zidentyfikowanie osoby doręczającego.

Dodatkowo wskazać przyjdzie, że przepisy k.p.a. nie przewidują potwierdzenia odbioru korespondencji poprzez złożenie tuszowego odcisku palca. W polskim systemie prawa możliwość taką przewidują przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 79 k.c., osoba niemogąca pisać może złożyć oświadczenie woli w formie pisemnej w ten sposób, że uczyni na dokumencie tuszowy odcisk palca, a obok tego odcisku osoba przez nią upoważniona wypisze jej imię i nazwisko oraz złoży swój podpis, albo w ten sposób, że zamiast składającego oświadczenie podpisze się osoba przez niego upoważniona, a jej podpis będzie poświadczony przez notariusza, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa z zaznaczeniem, że został złożony na życzenie osoby niemogącej pisać. Przywołany przepis Kodeksu cywilnego, w ocenie Sądu, nie znajduje jednak zastosowania do potwierdzenia odbioru pisma w postępowaniu administracyjnym. Gdyby nawet przyjąć, że potwierdzenie odbioru jest swoistym rodzajem oświadczenia woli odbierającego, czego wszak nie sposób czynić, to i tak zalegające w aktach potwierdzenie odbioru decyzji organu I instancji z datą 26 kwietnia 2023 r. nie spełnia warunków formalnych, o których mowa w art. 79 k.c.

W świetle powyższego uznać należało za niezgodne z prawem doręczenie skarżącej decyzji organu I instancji w dniu 26 kwietnia 2023 r. Z kolei niezgodne z przepisami postępowania administracyjnego doręczenie pisma (decyzji) jest pozbawione znaczenia prawnego i prowadzi do stwierdzenia, że do doręczenia w tej dacie w ogóle nie doszło.

Konsekwencją powyższego winno być uznanie, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 4 maja 2023 r., jako że dopiero potwierdzenie odbioru z tą właśnie datą spełnia w ocenie Sądu warunki do uznania go za skuteczne.

W tej sytuacji stwierdzić przyjdzie, że odwołanie skarżącej od decyzji organu I instancji, nadane w placówce pocztowej w dniu 17 maja 2023 r., wniesione zostało z zachowaniem ustawowego terminu wynikającego z art. 129 § 2 k.p.a., a zatem rolą organu odwoławczego będzie jego merytoryczne rozpatrzenie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634).

Wskazać jeszcze przyjdzie, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 powołanej ustawy.