Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2020 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: O.p.) oraz przepisów ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 859 ze zm., dalej: ustawa SENT) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z [...]r., nr [...]nakładającą na A Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka, skarżąca, przewoźnik) karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia w rejestrze zgłoszeń o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 3 oraz pkt 7 ustawy SENT, w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...]r., w godz. od 16:40 do 17:30, na drodze [...] w C., funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki Renault (nr rejestracyjny [...]) oraz naczepy/cysterny marki [...] (nr rejestracyjny [...]), kierowanym przez kierowcę zatrudnionego przez przewoźnika towaru będącego jednocześnie podmiotem odbierającym, tj. skarżącą Spółkę. Do przedmiotowego przewozu dokonane było zgłoszenie SENT o numerze referencyjnym [...].

Kontrola obejmowała przestrzeganie obowiązków wynikających z przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

W trakcie kontroli kierujący zespołem pojazdów przedstawił dokumenty w postaci: wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, dowodu rejestracyjnego ciągnika samochodowego i naczepy, listu przewozowego CMR o numerze [...] oraz dowodu osobistego.

Kontrolujący dokonali sprawdzenia danych wprowadzonych do systemu SENT i stwierdzili, że obejmowało ono towar o nazwie olej [...] klasyfikowany do pozycji CN 2707 o masie brutto 25.920 kg. Skarżąca Spółka będąca jednocześnie przewoźnikiem i odbiorcą towaru realizowała przewóz drogowy w oparciu o zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne nr [...], uprawniające do wykonywania międzynarodowego niezarobkowego przewozu rzeczy na potrzeby własne. Towar przewożony był ze Słowacji.

Po sprawdzeniu w systemie SENT zarejestrowanego przewozu towaru stwierdzono niezgodność zapisów w polach: środek transportu i informacje o towarze. W zgłoszeniu SENT wpisano nr naczepy [...], a jako rodzaj dokumentu przewozowego dokument CMR o numerze [...], natomiast w rzeczywistości towar przewożony był naczepą/cysterną o numerze rejestracyjnym [...], a dokument CMR okazany przez kierującego zespołem pojazdów posiadał nr [...].

Szczegółowe ustalenia z przeprowadzonej kontroli zawarto w protokole kontroli z [...] r. (karta 38-39 akt), którego integralną część stanowi formularz przewozu towarów drukowany przez funkcjonariusza podczas kontroli na drodze (wydruk z rejestru zgłoszeń) oraz dokumentacja fotograficzna okazanych przez kierującego dokumentów. Do protokołu nie zgłoszono uwag i został on podpisany przez kontrolujących i kierującego zespołem pojazdów.

W oparciu o powyższe ustalenia, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego K. postanowieniem z [...]r. wszczął z urzędu wobec przewoźnika postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT.

Pismem z dnia [...]r. poinformowano stronę o dyspozycji zawartej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, która umożliwia organowi odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., decyzją z [...]r. wymierzył skarżącej Spółce karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, polegającego na uzupełnieniu zgłoszenia o numerze referencyjnym SENT [...] o dane wymagane przepisami prawa, o których mowa w art.6 ust.3 pkt 3 oraz pkt 7 ustawy SENT.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że w zgłoszeniu SENT[...] dane dotyczące numerów rejestracyjnych środka przewozowego oraz numeru dokumentu przewozowego zostały podane niezgodnie ze stanem faktycznym, co uzasadniało zastosowanie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT i nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł.

W odwołaniu od decyzji pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji oraz o umorzenie postępowania w sprawie. Decyzji organu pierwszej instancji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 165b § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji nakładającej karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za naruszenie przez przewoźnika obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 pkt 7 ustawy SENT, w sytuacji gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania, co zdaniem strony stanowi rażące naruszenie prawa;

- art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 §1, art. 191 O.p., tj. prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej, poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, poprzez nieustalenie i pominięcie faktu, że w trakcie kontroli drogowej Spółka dokonała aktualizacji zgłoszenia SENT zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy SENT;

- art. 210 §1 pkt 6 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji, a w szczególności brak wyjaśnienia dlaczego organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione, z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny;

- art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej - zasady proporcjonalności, przez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności - przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa o SENT i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę.

Do odwołania skarżąca Spółka załączyła ekspertyzę prawną autorstwa prof. dr hab. B.B., dr hab. K.L. oraz dr hab. W.M., w której autorzy stwierdzają, że art. 165b O.p. będzie miał zastosowanie w wypadku przeprowadzenia kontroli na podstawie art. 13 ustawy SENT, co oznacza, że przy odpowiednim zastosowaniu art. 165b O.p. wykluczona jest możliwość wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru kary pieniężnej z ustawy SENT po upływie 6 miesięcy od daty kontroli celno-skarbowej w zakresie przewozu towarów.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów oraz argumentów odwołania i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną z [...] r.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji w pierwszej kolejności wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom skarżącej w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 165b § 1 O.p. Wynika to z faktu, że postępowanie w zakresie wymierzenia kary administracyjnej na podstawie przepisów ustawy SENT nie jest postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym, do którego jedynie odpowiednio stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a nie wprost (art. 26 ust. 5 ustawy SENT). Organ odwoławczy zaakcentował przy tym, że sformułowanie "stosuje się odpowiednio" oznacza, że część przepisów stosowanych będzie wprost, część trzeba będzie stosować z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania, a więc z odpowiednimi modyfikacjami, a stosowanie niektórych przepisów zostanie całkowicie wyłączone. Podkreślił jednocześnie, że powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt II GSK 639/19.

W konsekwencji organ odwoławczy stanął na stanowisku, że czynności kontrolne dokonane przez funkcjonariuszy celno-skarbowych w dniu [...] r., podczas których stwierdzono opisane nieprawidłowości, nie były prowadzone w ramach kontroli podatkowej, o której mowa w dziale VI Ordynacji podatkowej, tak więc przepis art. 165b §1 O.p. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Odnosząc się natomiast do przedłożonej wraz z odwołaniem ekspertyzy prawnej, organ drugiej instancji stwierdził, że wyraża ona jedynie osobiste poglądy wykonawców i w żaden sposób nie wiąże organów podatkowych, nawet jeśli została sporządzona przez osobę posiadającą wiadomości specjalne. Dowód taki nie posiada charakteru dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 197 O.p., a jedynie stanowi dowód z dokumentu prywatnego.

Przechodząc do meritum sprawy organ odwoławczy przypomniał, że kontrola drogowa miała miejsce [...]r., a to oznacza, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy materialne ustawy SENT obowiązujące w dniu dokonania kontroli.

Podkreślił, że w art. 3 ust. 2 ustawy SENT przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania wraz z określającymi je podkategoriami Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług oraz pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należą m.in. towary klasyfikowane do kodu CN 2707, tak jak klasyfikowany był towar przewożony przez skarżącą, tj. olej [...], jeżeli masa brutto przesyłki towaru przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Podstawowym środkiem technicznym służącym do monitorowania drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń prowadzony przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, który jest jednocześnie administratorem danych przetwarzanych w tym rejestrze. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 8 ustawy SENT, przewoźnikiem jest m.in. osoba prawna, wykonująca przewóz towarów.

W przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.

Przewoźnik jest natomiast obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o dane wymienione w art. 6 ust. 3 ustawy SENT, w tym m.in. o numery rejestracyjne środka transportu (pkt 3) oraz numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi (pkt 7). Sankcje za zgłoszenie przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczące towaru określa natomiast art. 24 ust. 1, który przewiduje karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Przy czym nie ma znaczenia czy zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym wynikało z celowego działania, zaniechania, błędu, nieuwagi czy niedbalstwa.

Zdaniem organu odwoławczego z akt sprawy, a w szczególności z protokołu kontroli oraz załączonych do niego dokumentów wynika jednoznacznie, że przewoźnik, będący jednocześnie odbiorcą towaru, w zgłoszeniu o numerze referencyjnym [...] uzupełnił dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy SENT, z tym, że zamiast prawidłowego numeru rejestracyjnego naczepy, w której przewożony był olej [...], wpisał inny numer rejestracyjny oraz wpisał jako rodzaj dokumentu przewozowego CMR, podając inny numer tego dokumentu niż ten, w oparciu o który przewóz faktycznie był realizowany. W zgłoszeniu widniał nr rejestracyjny naczepy [...] oraz numer dokumentu przewozowego CMR [...], podczas gdy w rzeczywistości towar przewożony był naczepą/cysterną o numerze rejestracyjnym [...], natomiast numer dokumentu przewozowego CMR towarzyszącego przewożonemu towarowi posiadał numer [...]. Oznacza to, że przewoźnik uchybił ciążącym na nim obowiązkom wynikającym z art. 6 ust. 3 ustawy SENT.

Organ odwoławczy wskazał, że z brzmienia powołanych przepisów wynika, że zarówno wydanie decyzji nakładającej karę jak i jej wysokość, nie zależą od uznania organu. Oznacza to, że organ podatkowy nakładając karę nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik nie wpisał prawidłowych danych do zgłoszenia, bowiem przedmiotowa kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy. Organy podatkowe stosując przepisy ustawy SENT nie relatywizują stwierdzonych uchybień pod kątem umyślności bądź nieumyślności zachowań strony. Stwierdzając zaś naruszenie obowiązku nałożonego na danego uczestnika obrotu towarami wrażliwymi i wymierzając karę pieniężną organ nie ma możliwości miarkowania wysokości tej kary, lecz jest związany stawkami ustalonymi przez ustawodawcę.

Zdaniem organu odwoławczego błędne jest również twierdzenie skarżącej jakoby w niniejszej sprawie zastosowanie znajdował art. 8 ust. 1 ustawy SENT, przez co dokonana przez skarżącą w toku kontroli zmiana zgłoszenia SENT była skuteczna. Organ zwrócił uwagę, że z treści art. 6 ust. 3 ustawy SENT jednoznacznie wynika, iż przewoźnik jest obowiązany uzupełnić zgłoszenie o prawidłowe dane w systemie SENT przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju. Ustawodawca nie pozostawia więc żadnych wątpliwości co do czasu, kiedy przewoźnik musi uzupełnić zgłoszenie w systemie o wymagane dane, wskazując, że musi to nastąpić przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju, przy czym muszą być to dane prawidłowe, zgodne ze stanem faktycznym. W żadnej mierze nie można uznać za wypełnienie tego obowiązku, okoliczności uzupełnienia zgłoszenia o faktyczne dane dotyczące numeru rejestracyjnego środka transportu i numeru listu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi dopiero po tym, jak kontrolujący ujawnili te nieprawidłowości. W konsekwencji zdaniem organu aktualizacja danych w systemie nie dotyczy sytuacji, gdy od początku dane te obarczone były błędem, a błąd został ujawniony podczas kontroli przewozu.

Za gołosłowne organ odwoławczy uznał natomiast wyjaśnienia skarżącej, że kierowca w ramach realizowanego przewozu posiadał również dokument przewozowy materiałów niebezpiecznych o nr [...], którego nie przedstawił podczas kontroli. Z protokołu kontroli nie wynika bowiem, aby oprócz dokumentu przewozowego CMR kontrolowany kierowca posiadał jakikolwiek inny dokument przewozowy. Protokół kontroli został podpisany przez kontrolowanego bez uwag i zastrzeżeń. Dokument przewozowy materiałów niebezpiecznych przesłany został przez pełnomocnika strony dopiero w trakcie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji. W dokumencie tym jako nadawca towaru, jego odbiorca i przewoźnik wskazana została skarżąca Spółka, a jako datę rozładunku wskazano [...]r. Ze zgłoszenia SENT wynikało, że towar przewożony był ze Słowacji, a podmiotem wysyłającym była Spółka B s.r.o. Dokument przewozowy materiałów niebezpiecznych w zakresie danych dotyczących nadawcy towaru nie pokrywa się zatem z elektronicznym zgłoszeniem przewozu SENT.

W niniejszej sprawie, jak podkreślił organ odwoławczy, zastosowania nie znajdzie również art. 30 ust. 4 ustawy SENT, który przewiduje możliwość odstąpienia od wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w sytuacji gdy nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego bowiem przedmiotowe naruszenie zostało ujawnione w trakcie kontroli drogowej i dotyczyło zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym przez przewoźnika.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się przy tym okoliczności wskazanych w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, dotyczących zaistnienia ważnego interesu przewoźnika lub ważnego interesu publicznego, które uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenie. Organ wyjaśnił, że w przypadku stwierdzenia zaistnienia którejkolwiek ze wskazanych przesłanek organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej pod warunkiem, że odstąpienie to spełnia warunki określone w art. 26 ust. 3 ustawy SENT, czyli 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Powołując się na stanowisko doktryny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, podkreślił że w przypadku stwierdzenia braku podstaw do udzielenia ulgi traci sens ustalanie, czy ulga jest dopuszczalną pomocą publiczną czy pomocą de minimis. Zaakcentował, że użyte w art. 22 ust. 3, art. 24 ust. 3 czy art. 26 ust. 3 ustawy SENT sformułowanie "może" wskazuje jednoznacznie, że instytucja ulgi, jaką de facto jest odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oparta jest na uznaniu administracyjnym, z istoty którego wynika pozostawienie organowi swobody wyboru konsekwencji prawnych. Oznacza to również, zdaniem organu odwoławczego, że decyzje pozytywne wydawane są w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych i udowodnionych przypadkach, wskazując bezsprzecznie na istnienie interesu wnioskodawcy, przy czym obowiązek wykazania ważnego interesu spoczywa na podatniku.

Analizując pojęcie "ważnego interesu podatnika" organ przyjął, że dotyczy ono sytuacji, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań podatkowych. W konsekwencji oznacza to utratę możliwości zarobkowania lub też utratę majątku, przy czym powinno się uwzględniać również normalną sytuację majątkową i gospodarczą podatnika. Jest to zatem całokształt okoliczności dotyczących sytuacji przewoźnika, w szczególności aktualnej, lecz nie bez pominięcia przyczyn, które tę sytuację spowodowały. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które zostały popełnione wskutek błędów, omyłek czy niedopatrzeń, tym niemniej wbrew twierdzeniom strony skarżącej ponosi ona winę za zaistniałą omyłkę, niezależnie od powodu jej popełnienia. Natomiast zebrana w toku postępowania dokumentacja wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącej jest dobra. Spółka nie posiada zaległości podatkowych oraz zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Również przedłożona przez Spółkę dokumentacja finansowa nie wskazuje na symptomy, które mogłyby zagrażać dalszemu prowadzeniu działalności.

W oparciu o powyższe informacje organ stwierdził, że sytuacja finansowa przewoźnika pozwala na uregulowanie nałożonej kary, czego również sama skarżąca nigdy nie negowała, twierdząc jedynie, że obarczenie Spółki niewspółmiernie wysoką odpowiedzialnością wobec błahego charakteru ujawnionego podczas kontroli naruszenia przepisów ustawy SENT, godzi w elementarne poczucie sprawiedliwości społecznej i narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności.

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zachodzi również przesłanka odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes publiczny. Wskazał przy tym, że pojęcie "interesu publicznego" należy interpretować uwzględniając zasady konstytucyjne. Zgodnie z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zatem udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi. Podkreślił, że w realiach niniejszej sprawy, niedopuszczalnym z punktu widzenia interesu publicznego byłoby przerzucenie odpowiedzialności przewoźnika na budżet państwa. Ponadto przedsiębiorca podejmując decyzję o prowadzeniu działalności gospodarczej bierze na siebie odpowiedzialność za jej prowadzenie w każdym aspekcie jej funkcjonowania. To oznacza, że nie tylko odpowiada za jakość świadczonych usług, ale także za profesjonalne jej zarządzanie ludźmi, aspektami prawnymi i finansowymi, tak by nie naruszyć swojego interesu poprzez działanie, które podlega sankcjom karnym. Zadaniem przedsiębiorcy jest takie prowadzenie działalności, by podejmowane decyzje skutecznie redukowały mogące powstać negatywne konsekwencje.

Odpowiadając na zarzut naruszenia wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasady proporcjonalności organ wyjaśnił, że gdyby nałożenie kary pieniężnej w sytuacji faktycznej niezgodności stanu deklarowanego w SENT i rzeczywistego, co wprost wpisuje się w hipotezę przepisu ustawy miało naruszać omawianą zasadę, to oznaczałoby to, że cała ustawa ją narusza, a to by przeczyło racjonalności ustawodawcy. Aby zatem analizować konkretny stan faktyczny pod kątem naruszenia zasady proporcjonalności muszą zaistnieć dodatkowe przesłanki, które to uzasadniają: np. brak winy po stronie przewoźnika lub jego błąd spowodowany przyczyną zewnętrzną, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. W konsekwencji, w ocenie organu drugiej instancji, udzielenie w niniejszej sprawie ulgi, w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej byłoby w istocie złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Reasumując organ stanął na stanowisku, że skoro w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, za zasadne należało uznać nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej.

Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów procesowych odwołania, wskazując, że postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone prawidłowo, a rozstrzygnięcie zostało oparte na kompletnie zgromadzonym i rozpatrzonym materiale dowodowym, dającym przez to podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych. Ponadto całokształt postępowania wskazuje, że było ono prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a strona miała zapewniony czynny udział w całym postępowaniu.

Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik Spółki wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając naruszenie:

przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 165b § 1 O.p. poprzez wydanie przez Dyrektora decyzji utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika nakładającej karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za naruszenie przez przewoźnika obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 pkt 3 oraz pkt 7 ustawy SENT, w sytuacji gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa;

- art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 O.p., poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej, poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczająco ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, poprzez nieustalenie i pominięcie faktu, że w trakcie kontroli drogowej Spółka dokonała, aktualizacji zgłoszenia SENT zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy SENT;

- art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a w szczególności brak wyjaśnienia dlaczego Organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny, niewystarczające uzasadnienie dlaczego w ocenie organu nie doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania.

2. prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny; w tym: błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organom odstąpić od nałożenia kary; pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług,

- art. 8 ust. 1 ustawy SENT w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r.

Prawo przedsiębiorców poprzez jego błędną interpretację, w tym stwierdzenie przez Dyrektora w zaskarżonej decyzji, że w trakcie kontroli drogowej Spółka nie była uprawniona do dokonania aktualizacji zgłoszenia SENT;

- art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 5 Traktatu o Unii

Europejskiej - zasady proporcjonalności, przez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa o SENT i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę.

Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że analiza treści art. 165b § 1 O.p. w powiązaniu z art. 26 ust. 5 ustawy SENT i art. 54 ust. 2 pkt 13 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 16b oraz art. 94 ust. 1 ustawy KAS prowadzi do wniosku, że organ nie może w dowolnym czasie dokonać wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary z ustawy SENT. Postępowanie takie winno zostać wszczęte w terminie 6 miesięcy od uzyskania stosownej informacji. W niniejszej sprawie kontrola celno-skarbowa została przeprowadzona [...] r., a postępowanie o nałożeniu kary zostało wszczęte z urzędu postanowieniem z [...] r., czyli już po upływie terminu przewidzianego w art. 165b O.p. Należy zatem, w ocenie skarżącej uznać, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności, co stanowi przesłankę do jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie.

Strona skarżąca nie zgodziła się również z przyjętą w zaskarżonej decyzji tezą jakoby aktualizacja danych możliwa była wyłącznie, gdy dane te wprowadzone są prawidłowo, a następnie uległy zmianie w trakcie realizacji przewozu. Skarżąca zwróciła uwagę, że pojęcia aktualizacja nie jest sprecyzowane, a to oznacza, że każda zmiana w zakresie wymaganych danych, także spowodowana omyłką wymaga aktualizacji. Bez znaczenia pozostaje dla konsekwencji prawnych zdarzenia, czy przewoźnik podał dane nieprawidłowe w związku z błędem, czy przeoczenia. W każdym przypadku rezultat takich czynności oznacza pojawienie się w zgłoszeniu danych nieprawidłowych, a w konsekwencji wymagających aktualizacji. Ponadto Spółka zaakcentowała, że ustawodawca w art. 8 ust. 2 ustawy SENT wyraźnie przesądza, że aktualizacja danych nie dotyczy towaru będącego przedmiotem przewozu. Jeżeli zatem celem ustawodawcy byłoby także wykluczenie możliwości poprawienia danych już wprowadzonych byłoby to bezpośrednio wskazane w treści przepisu. Spółka przywołała również stanowisko Ministerstwa Finansów, w którym tego rodzaju drobne pomyłki traktowane są jako nieuzasadniające nakładania jakichkolwiek kar w systemie SENT. Skoro zatem przepis ustawy SENT nie wyklucza możliwości dokonania aktualizacji zgłoszenia SENT w toku kontroli, to zgodnie z przytoczoną zasadą przyjaznej interpretacji przepisów jest do niej uprawniona.

Odnosząc się do przesłanek ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego Spółka, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazała, że organ badając przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary winien badać również, czy kwota, którą organ ukarze podmiot gospodarczy nie będzie wielokrotnie przekraczać przychodu, który podmiot ten uzyska z wykonania tego transportu. Ponadto w przypadku ustawy SENT o ważnym interesie przewoźnika można mówić, również w sytuacji, gdy ma on zostać ukarany za okoliczności powstałe nie z jego winy. Zdaniem skarżącej w sprawie nie zostały spełnione również wszystkie przesłanki z art. 107 TFUE pozwalające na uznanie, że złożony przez Spółkę wniosek o udzielenie wsparcia w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej spełnia warunki pomocy publicznej.

Ponadto Spółka podkreśliła, że kontrolujący nie zakwestionowali żadnych danych istotnych z perspektywy realizowanego przewozu, a w sprawie nie doszło, ani nawet potencjalnie nie mogło dojść, do jakichkolwiek nieprawidłowości czy ryzyka uszczupleń budżetowych, przewożony towar pochodził z legalnego źródła i był dostarczany do wiarygodnego podatnika. Nałożenie zatem kary w wysokości 10 000 zł w przypadku incydentalnej omyłki, jest zatem w ocenie strony skarżącej ewidentnym naruszeniem zasady proporcjonalności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Zarzuty podniesione w skardze uznał za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności należy wskazać na przyjęty w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z ustawy SENT nie jest postępowaniem podatkowym tylko administracyjnym, a przepisy ustawy O.p. znajdują w tych sprawach odpowiednie zastosowanie, jedynie w zakresie nieuregulowanym (por. m.in., wyrok NSA z 18 września 2019 r., sygn. II GSK 639/19, prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z 25 maja 2018 r., sygn. III SA/Gd 52/18). Z tego względu w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 165 b § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończonej kontroli. Ten przepis ma zastosowanie wyłącznie do kontroli podatkowej, w wyniku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości. Czynności kontrolne przewozu wykonane na drodze nie stanowią czynności w ramach kontroli podatkowej. Sąd nie podziela zatem stanowiska zawartego w prywatnej opinii – ekspertyzie prawnej, która zawiera jedynie osobiste poglądy jej autorów, wyrażone na prywatne zlecenie i jako taka nie stanowi miarodajnego dowodu w sprawie.

Do kar pieniężnych w zakresie nieuregulowanym w ustawie .SENT stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, co wynika z art. 26 ust. 5 ustawy. Przepisy ustawy SENT wprost regulują: przesłanki wymiaru kary pieniężnej, możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, terminy przedawnienia nakładania kary pieniężnej, terminy przedawnienia obowiązku zapłaty nałożonej kary pieniężnej. Natomiast zawarte w art. 26 ust. 5 ustawy .SENT odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów ordynacji podatkowej oznacza, że przepisy O.p. stosuje się do: odsetek od zaległej kary pieniężnej, udzielania ulg w wykonaniu pieniężnej (por., LEX/el. 2018 - komentarz, stan prawny: 6 kwietnia 2018 r.).

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były powołane przez organy przepisy ustawy SENT, m.in. art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 5 oraz art. 27 ust. 1.

Należy wskazać, że art. 3 ust. 1 tej ustawy określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W art. 3 ust. 2 ww. ustawy przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania, wraz z określającymi je podkategoriami Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług oraz pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należy m.in. przewożony przez Spółkę towar o kodzie CN 2707.

W myśl art. 6 ust.1 ustawy SENT w przypadku przewozu towarów z terytorium państwa członkowskiego albo terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju, podmiot zdefiniowany jako podmiot odbierający, jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Stosownie do art. 6 ust. 3 ww. ustawy przewoźnik powinien przed wjazdem na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie przewozu towarów dokonane przez podmiot odbierający o: swoje dane (imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby) oraz swój NIP albo numer, za pomocą którego jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej; numery rejestracyjne środka transportu; miejsce i datę rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju; planowaną datę zakończenia przewozu na terytorium kraju; numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile jest wymagane, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół (art. 13 ww. ustawy).

Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

W uzasadnieniu projektu argumentowano, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe będzie również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

W realiach rozpoznawanej sprawy organ pierwszej instancji, wydając decyzję uwzględnił okoliczności faktyczne ustalone bezpośrednio podczas kontroli, z których wynikało, że kierujący przedstawił nr referencyjny SENT [...], jednak okazało się, że zachodzi niezgodność numerów rejestracyjnych naczepy w rejestrze ze stanem faktycznym, polegający na wpisaniu nr rej. [...] zamiast nr rej. [...], a ponadto stwierdzono niezgodność co do numeru dokumentu przewozowego, polegający na wpisaniu CMR nr [...], podczas gdy do kontroli przedstawiono dokument CMR nr [...]. Z protokołu kontroli nie wynika, żeby kierowca przedłożył do kontroli list przewozowy CMR z nr [...]. W tej sytuacji organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust.1 pkt 2 ustawy SENT zgodnie z którym w przypadku, gdy podmiot wysyłający, odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Organ odwoławczy słusznie stwierdził, że zgłoszenie zostało co do zasady wypełnione w omawianym zakresie nieprawidłowo, przy czym nieistotna jest przyczyna tej nieprawidłowości, a zmiana ww. danych formularza nastąpiła w konsekwencji dokonania kontroli przez funkcjonariuszy. Uznał, że w tych okolicznościach faktycznych sankcja w postaci kary pieniężnej została prawidłowo nałożona na podstawie art. 24 ust.1 pkt 2 ustawy SENT tj. z powodu zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczących towaru.

Powyższe stanowisko organu, wbrew zarzutom skargi należało ocenić jako uzasadnione.

Organ prawidłowo wskazał na różnicę pomiędzy zgłoszeniem danych niezgodnie ze stanem faktycznym co miało miejsce w przedmiotowej sprawie od aktualizacji danych, która polega na wprowadzeniu nowych danych w związku ze zmianą stanu faktycznego (np. zmian środka transportu).

Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca przewidział dla tych dwóch przypadków tj. niewykonania obowiązku aktualizacji oraz zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym taką samą sankcję określoną w art. 24 ustawy SENT. Ponadto, przyczyny zgłoszenia błędnych danych, czy też danych wymagających aktualizacji, z uwagi na różnorodność zdarzeń i sytuacji nie zostały objęte szczegółowym uregulowaniem w ustawie. Organ nie naruszył zatem art. 8 ust. 1 ustawy SENT.

Wbrew zarzutom skargi, należy stwierdzić, że wydana decyzja nie narusza zasady proporcjonalności. Wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (por. wyrok TK z 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15).

Ponadto warto podkreślić, że w świetle przepisów ustawy SENT, całkowity brak dokonania zgłoszenia przez przewoźnika jest sankcjonowany karą najwyższą w wysokości 20 000 zł. Z kolei, nieuzupełnienie zgłoszenia o konkretne dane, karą niższą tj. 5 000 zł. Wskazanie natomiast błędnych danych w zgłoszeniu podlega karze w wysokości 10 000 zł. Zatem zasada proporcjonalności została przez ustawodawcę zachowana, w odniesieniu do stwierdzonego naruszenia, natomiast kara przewidziana za podawanie w zgłoszeniu danych błędnych, bądź brak ich aktualizacji, miała na celu zobligowanie uczestników transportu, o których mowa w ustawie, do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania przepisów ustawy.

Jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, przepisy ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek.

W ocenie Sądu podzielić należało stanowisko, wyrażone w wydanych decyzjach, że w sprawie miał zastosowanie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, co skutkować musiało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości określonej w ustawie. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów.

W uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów, zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne.

Ustawa weszła w życie w dniu 18 kwietnia 2017 r., za wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Stwierdzone naruszenia miały miejsce [...] r., zatem Spółka miała czas na zapoznanie się z nowymi regulacjami i wdrożenie ich w życie..

W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 24 ust. 3 cyt. ustawy, w myśl którego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. W art. 26 ust. 3 ww. ustawy zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1.nie stanowi pomocy publicznej albo 2.stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3.stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Zatem ich wykładnia należy do organów orzekających.

W niniejszej sprawie organ stwierdził, że odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Pogląd ten, w ocenie Sądu nie narusza prawa. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny", podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Natomiast dobrem, które mieści się w pojęciu interesu publicznego jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Rację ma zatem organ twierdząc, że "ważny interes dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżą się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itp. Jednak pojęcia ważnego interesu dłużnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo bowiem, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i rodziny, trzeba jednak mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany.

Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną.

Natomiast w interesie publicznym leży też, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawne, w tym ustawy o finansach publicznych, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości "opodatkowania". Potrzeba zapewnienia środków budżetowych wymaga jednakże jednoczesnego rozważenia ewentualnych wydatków budżetowych, np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy pomoc społeczną dla wnioskodawcy. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność uciekania się do środków pomocy społecznej przez zobowiązanego pozbawionego wskutek tego środków do zaspokojenia potrzeb materialnych.

W konsekwencji nie narusza prawa stanowisko organu, że skarżący wnioskując o umorzenie kary pieniężnej w żaden sposób nie wykazał swojego ważnego interesu, natomiast argumentację odnośnie zaistnienia interesu publicznego skoncentrował na rozważaniach dotyczących naruszenia zasady proporcjonalności.

Podsumowując, należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej art. 24 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. W stanie faktycznym sprawy, przepis ten miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jak już podkreślono, przepisy ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów.

W ocenie Sądu, zarzuty skargi oraz przedstawione argumenty na ich poparcie nie uwzględniają przepisów ustawy SENT. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku i kierującym środkiem transportu (art. 1 pkt 2 ustawy). Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy. Obowiązki każdego z podmiotów zostały uregulowane w odrębnej jednostce redakcyjnej. W niniejszej sprawie przewoźnik otrzymał numer referencyjny związany z wykonywanym przewozem, poza sporem jest, że zgłosił nieprawidłowe dane tj. zgłosił nieprawidłowy numer rejestracyjny naczepy, oraz numer dokumentu przewozowego, co stanowiło naruszenie art. 6 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, tj. [...]r. i musiało skutkować nałożeniem kary pieniężnej.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał właściwej subsumcji przepisów ustawy SENT oraz szeroko i przekonująco uzasadnił swoje stanowisko.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.