Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 600/17 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił wniosek M. D. o wyłączenie: sędziego NSA Tadeusza Michalika, sędziego NSA Szczepana Praxa, sędziego WSA Renaty Siudyki, sędziego WSA Beaty Kalagi- Gajewskiej, sędziego WSA Beaty Kozickiej, sędziego WSA Teresy Kurcyusz- Furmanik, sędziego WSA Andrzeja Matana, sędziego WSA Stanisława Niteckiego, sędziego WSA Małgorzaty Walentek oraz sędziego WSA Edyty Żarkiewicz od orzekania w sprawie ze skargi ww. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd powołał art. 18 i 19 P.p.s.a. i wskazał, że w oświadczeniach złożonych w związku z wnioskiem skarżącego sędzia NSA Tadeusz Michalik, sędzia NSA Szczepan Prax, sędzia WSA Renata Siudyka, sędzia WSA Beata Kalaga- Gajewska, sędzia WSA Beata Kozicka, sędzia WSA Teresa Kurcyusz- Furmanik, sędzia WSA Andrzej Matan, sędzia WSA Stanisław Nitecki, sędzia WSA Małgorzata Walentek oraz sędzia WSA Edyta Żarkiewicz stwierdzili, że brak jest podstaw do wyłączenia od rozpatrywania sprawy na mocy art. 18 i art. 19 P. p. s. a.

Sąd I instancji podkreślił również, iż wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów nie odpowiada przesłankom wynikającym z powyższych przepisów, ponieważ nie wskazał on jakiejkolwiek przyczyny, która uzasadniałaby ten wniosek. Nie zachodzą też przyczyny opisane w art. 18 P. p. s. a. powodujące wyłączenie sędziów z mocy ustawy.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy.

Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie wskazanych przez skarżącego sędziów.

Podkreślenia ponadto wymaga, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w niniejszym postępowaniu, a tym samym – wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego było zgodne z prawem.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10).

Z oświadczeń złożonych przez sędziów wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 P.p.s.a. Skarżący natomiast zarówno we wniosku, jak również w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka wyłączenia, wskazana w art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Twierdzenia skarżącego, iż sędziowie, których domagał się wyłączenia, brali udział w sprawach skarżącego dotyczących zasiłku celowego, nie mogły stanowić podstawy do ich wyłączenia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a, postanowił jak w sentencji.