Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Zofia Przegalińska Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi W. M. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt I GSK 1044/14 oddalającym skargę kasacyjną W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 113/14 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GSK 1044/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 113/14 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] do [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący dopatruje się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 187 i art. 191 o.p. w tym, że organ nie wykazał, kiedy powstała zaległość podatkowa. Zdaniem skarżącego dla odpowiedzialności osoby trzeciej zgodnie z art. 116 § 2 o.p., decydujący jest nie tylko moment powstania zobowiązania podatkowego, ale także moment przekształcenia się tego zobowiązania w zaległość podatkową. Odnosząc się do przesłanki "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, podkreślił, że w okresie pełnienia obowiązków prezesa spółki, nie wiedział o istnieniu zobowiązania w podatku akcyzowym. Upadłość spółki została ogłoszona przez Sąd Rejonowy w T. w dniu 21 września 2010 r., a zatem w tej dacie organ I instancji nie dysponował jakąkolwiek prawomocną decyzją podatkową skierowaną do spółki. Decyzje od nr [...] do nr [...] dotyczące zobowiązań podatkowych za rok 2007 zostały wydane w dniach [...] kwietnia 2011 r., [...] maja 2011 r., [...] maja 2011 r., [...] czerwca 2011 r., a więc wówczas, gdy spółka znajdowała się już w upadłości. Wobec tego nie można przypisać mu winy, że we właściwym czasie nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości. Powołując się na orzecznictwo SN, zaznaczył, że winę lub brak winy członka zarządu spółki z o.o. w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości należy oceniać w odniesieniu do chwili, w której powstał obowiązek zgłoszenia takiego wniosku, a nie - okresu późniejszego. Skarżący w tej kwestii wskazał, że o niewypłacalności spółki zdecydowały zobowiązania wobec jej kontrahenta AGRO B. Niepowodzenie w negocjacjach z tym podmiotem skutkowało przegranymi procesami sądowymi i w konsekwencji niewypłacalnością spółki.

Ustosunkowując się do tak przedstawionego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na gruncie art. 116 o.p. prezentowany jest pogląd, iż orzekając o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, organ podatkowy jest zobowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stan faktyczny sprawy, ustalony przez organy i zaakceptowany przez WSA, nie budził wątpliwości i został ustalony z poszanowaniem reguł procesowych wyrażonych w art. 187 i art. 191 o.p.

Oceniając pierwszą z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu w okresie, za który wydano decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w T. określające spółce E. zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. W tym czasie skarżący pełnił funkcję prezesa, którą zakończył wykonywać 30 września 2009 r. Również ocena drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności byłego członka zarządu jest zasadna, gdyż postanowieniem z dnia 21 września 2010 r. Sąd Rejonowy w T. ogłosił w sprawie V GU 3/10 upadłość spółki, na wniosek złożony przez zarząd w dniu 26 kwietnia 2010 r. W toku tego postępowania okazało się, że należności z tytułu podatku akcyzowego za 2007 r. nie zostaną zaspokojone, z uwagi na stan majątkowy masy, w części większej niż 10%. Mając powyższe na względzie NSA stwierdził, że Sąd I instancji zasadnie wskazał, że spełnione zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej.

Jednocześnie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w skardze kasacyjnej nie podważono prawidłowości oceny tzw. przesłanek egzoneracyjnych. Jak wynika z art. 116 § 1 o.p., osoba trzecia może uwolnić się od odpowiedzialności pod warunkiem, że wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy. Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że organy podatkowe zgodnie z zasadą swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, dokonały oceny tych okoliczności. Organ podatkowy prawidłowo uznał, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony z opóźnieniem, a zatem strona skarżąca nie wykazała podstaw do odstąpienia od orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej. Z wniosku o ogłoszenie upadłości wynika, że za 2008 r. spółka odnotowała zysk w kwocie ok. 9.000 zł, natomiast w 2009 r. poniosła stratę w wysokości 191.329,57 zł., Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że spółka wobec kontrahentów dokonywała płatności po wymaganym terminie lub nie regulowała swoich zobowiązań. Za lata 2007-2008 wykazano zaległości wobec Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. w podatku od towarów i usług w kwocie 30.832 zł, które zostały zgłoszone na listę wierzytelności. Również załączona do wniosku o ogłoszenie upadłości lista wierzycieli obejmuje zobowiązania, które przekształciły się w zaległości w czasie, kiedy W. M. pełnił funkcję członka zarządu spółki P. Zatem wbrew twierdzeniom skarżącego, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób jednoznaczny wynika, że w okresie pełnienia przez stronę funkcji prezesa spółki powstał stan niewypłacalności, o którym mowa w art. 10, art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, bowiem spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań.

W. M. [...] października 2016 r. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 113/14 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], do [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym. W uzasadnieniu wskazano, że treść wyroku z 2 czerwca 2016 r. Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C 418/14 ma wpływ na wymiar podatku w sprawie skarżącego, ponieważ uniemożliwia on stosowanie automatycznie wyższej stawki podatku akcyzowego.

Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2016 r. WSA w Bydgoszczy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu wskazano, że ze złożonej przez stronę skargi wynikało, że skarżący żąda wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2016r., sygn. akt I GSK 1044/14. Podstawę wznowienia postępowania, zdaniem skarżącej, stanowi art. 270 i art. 272 § 3 p.p.s.a. WSA uwzględniając treść art. 275 p.p.s.a. stwierdził, że do rozpoznania wniesionej przez stronę skargi o wznowienie postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem jako ostatni orzekał w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1541/16, na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.) może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania?". Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Uznając, iż rozstrzygnięcie powyższego zagadnienia prawnego będzie miało istotne znaczenie dla rozpoznania skargi o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu udzielenia przez NSA odpowiedzi na zagadnienie postawione w sprawie o sygn. akt I FSK 1541/16.