Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący: Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , , po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M.K. o wymierzenie grzywny Szefowi Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i kompletnymi aktami sprawy postanawia: oddalić wniosek.

M.K. (zwany dalej: "wnioskodawca") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie Szefowi Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (zwany dalej: "organ") grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i kompletnych akt administracyjnych.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Wnioskodawca w dniu [...] maja 2023 r. (za pośrednictwem poczty elektronicznej e-mail; na adres: listy@prezydent.pl), na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483, ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022r., poz. 902, dalej, jako: u.d.i.p.) złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

1. Czy osoba S.S. została powołana na stanowisko Sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej?

2. Kiedy osoba S.S. została powołana na stanowisko Sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej?

3. Kiedy osoba S.S. złożyła ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej?

4. Jaki Sąd jest wyznaczanym miejscem służbowym przez Prezydenta RP dla Sędziego S.S.?

5. Czy osoba P.P. została powołana na stanowisko Sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej?

6. Kiedy osoba P.P. została powołana na stanowisko Sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej?

7. Kiedy osoba P.P. złożyła ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej?

8. Jaki Sąd jest wyznaczonym miejscem służbowym przez Prezydenta RP dla Sędziego P.P.?

Wnioskodawca wniósł o przesłanie wskazanej informacji w formie skanów, dokumentów i kserokopii.

Pismem z dnia 23 lipca 2023 r. (złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej e-mail; na adres: listy@prezydent.pl) wnioskodawca wniósł ponaglenie. Wskazał, że w dniu [...] maja 2023 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, złożył do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Zaznaczył, że nie otrzymał w tej sprawie ani informacji, ani odpowiedzi.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2023 r. (za pośrednictwem poczty elektronicznej e-mail; na adres: listy@prezydent.pl) wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Szefa Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Zdaniem wnioskodawcy ww. skarga na bezczynność nie została przez organ przekazana do sądu administracyjnego. Wnioskodawca wniósł o podjęcie działań w sprawie wymierzenia sankcji zgodnie z obowiązującymi przepisami, które przewidują grzywnę w przypadku nieprzekazania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz nakazanie Kancelarii Prezydenta RP udzielenia informacji publicznej.

W uzasadnieniu wskazał, że informacja publiczna w jego wniosku dotyczyła tego, czy "pewne osoby publiczne zostały powołane na stanowisko Sędziego przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i czy złożyły ślubowanie wobec Prezydenta RP, jak wymaga tego prawo".

Ponadto pismem z dnia 2 stycznia 2024 r. uzupełnił treść skargi wskazując, że "Kancelaria Prezydenta RP, jako podmiot reprezentujący Prezydenta RP, powinna być zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej".

W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w piśmie z dnia 19 marca 2024 r., wniósł o niewymierzanie organowi grzywny.

W uzasadnieniu wskazał, że "z uwagi na to, że organ nie odnotował wpływu korespondencji, która mogła być przedmiotem skargi skierowanej do tutejszego Sądu, w dniu 27 lutego 2024 r. zapoznał się z aktami przedmiotowej sprawy".

Nadto nadmienił, że "z akt tych wynika, że skarżący wysyłał korespondencję do organu mailem z adresu: [...] na adres listy@prezydent.pl w dniach: [...] maja 2023 r. – wniosek o informację publiczną, 23 lipca 2023 r. – ponaglenie w sprawie wniosku o udzielenie informacji publicznej oraz 18 sierpnia 2023 r. – skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, i tej korespondencji dotyczy przedmiotowy wniosek o wymierzenie grzywny".

Organ wskazał, że w dniu 27 lutego 2024 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny – o dalsze 21 dni, tj. do dnia 19 marca 2024 r., wskazując, że dopiero w dniu 27 lutego 2024 r., a wiec w ostatnim dniu terminu, zakreślonego przez Sąd zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2024 r. – organ mógł zapoznać się z treścią zarówno wniosku o wymierzenie grzywny, jak i skargą, której ten wniosek dotyczy.

Organ zaznaczył, że w kolejnych dniach trwały u niego czynności, zmierzające do ustalenia, czy korespondencja skarżącego kierowana na adres listy@prezydent.pl wpłynęły do organu, a jeśli nie to jaka była przyczyna braku wpływu korespondencji mailowej skarżącego do organu.

Niezależnie od powyższego organ wyjaśnił, że w dniu 1 marca 2024 r. udzielił wnioskodawcy odpowiedzi na wniosek z [...] maja 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, znajdujący się w aktach przedmiotowej sprawy, za pośrednictwem platformy elektronicznej ePUAP.

Wskazał, że organ nie zarejestrował wpływu wiadomości od wnioskodawcy z adresu [...], tym samym organ nie dysponował jego wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, jak i późniejszą korespondencją, w tym skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Podkreślił, iż sytuacja ta mogła być spowodowana z uwagi na podjęte przez organ czynności zabezpieczające jego systemy informatyczne przed zagrożeniami cyberbezpieczeństwa, podjęte w odpowiedzi na alerty, ostrzeżenia i rekomendacje uprawnionych podmiotów. Organ zaznaczył, że wdrożył działania mające na celu zapobieganie lub minimalizowanie ryzyka zagrożenia bezpieczeństwa informatycznego. W przypadku domeny: [...] – istniały przesłanki do odrzucania korespondencji z niej przychodzących, ze względu na powszechne wykorzystanie serwisu firmy [...] do ataków informatycznych, a tym samym niską reputację domeny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przy czym w myśl art. 21 pkt 1 u.d.i.p. przekazanie akt i odpowiedzi na skargę w sprawie udostępnienia informacji publicznej następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.

W razie niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę sąd – zgodnie z art. 55 § 1 P.p.s.a. – może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów), a postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Punktem wyjścia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt, iż skarga wnioskodawcy z dnia 18 sierpnia 2023 r. na bezczynność Szefa Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu – za pomocą poczty elektronicznej (e-mail; na adres: listy@prezydent.pl).

Zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

Stosownie zaś do art. 54 § 1a P.p.s.a. skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio.

W myśl natomiast z art. 49a P.p.s.a. sąd potwierdza wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 307, dalej jako: "u.o.i.d.p."), na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Powołany przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w przypadku skargi wnoszonej do elektronicznej skrzynki podawczej organu (art. 54 § 1a zd. 2 P.p.s.a.).

Skarga - zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. - powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie natomiast do treści art. 12b § 1 P.p.s.a., określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a P.p.s.a., tj. kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Przepisy art. 12b § 1 oraz art. 54 § 1a P.p.s.a. określają jedyną dopuszczalną drogę wnoszenia do sądu administracyjnego skarg w formie dokumentu elektronicznego (tj. przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu).

Należy podkreślić, że sposób (forma) wniesienia skargi to kwestia wyboru dokonywanego przez stronę skarżącą. Przy czym w sytuacji, gdy skarżący w aktualnym stanie prawnym wybiera złożenie skargi w formie dokumentu elektronicznego, to - jak wynika z treści przytoczonych powyżej przepisów - może tego dokonać skutecznie tylko i wyłącznie wnosząc skargę do elektronicznej skrzynki podawczej organu, za pośrednictwem którego składana jest skarga. Wniesienie skargi do elektronicznej skrzynki podawczej organu powinno zaś zostać potwierdzone przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 pkt 2 u.o.i.d.p. dokumentem elektronicznym jest stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych. Z kolei środki komunikacji elektronicznej, to w myśl art. 3 pkt 4 u.o.i.d.p. środki komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r., poz. 344), czyli rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności pocztę elektroniczną. Natomiast elektroniczna skrzynka podawcza to - według art. 3 pkt 17 u.o.i.d.p. - dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Elektroniczna platforma usług administracji publicznej zwana ePUAP, to w myśl art. 3 pkt 13 u.o.i.d.p. system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. W piśmiennictwie wskazuje się, że stanowi ona wirtualny odpowiednik biura podawczego urzędu (B. Kwiatek, Dokument elektroniczny w ogólnym postępowaniu administracyjnym, WKP 2020, rozdział IV, pkt 4.2.2.2. i powołane tam piśmiennictwo).

Zasadniczo przyjmuje się, że skargę drogą elektroniczną można wnieść za pośrednictwem organu jedynie wówczas, gdy dany podmiot jest zobowiązany do posiadania elektronicznej skrzynki podawczej (por. postanowienie NSA z 3 lutego 2022 r., III OZ 35/22, postanowienie WSA w Bydgoszczy z 25 lipca 2022 r., II SA/Bd 45/22). O obowiązku takim stanowi art. 16 ust. 1a u.o.i.d.p., zgodnie z którym podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. W orzecznictwie podkreśla się, że elektroniczna skrzynka podawcza, wymagająca spełnienia standardów określonych i opublikowanych na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową" (przede wszystkim z uwagi na zagwarantowanie w przypadku ePUAP wnoszącemu pismo otrzymanie urzędowego potwierdzenia jego złożenia), a funkcjonalność elektronicznej skrzynki podawczej zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego (por. postanowienia NSA: z 27 kwietnia 2022 r., I OZ 134/22; z 3 lutego 2022 r., III OZ 35/22; z 15 czerwca 2021 r., III OSK 4856/21, CBOSA).

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej). Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do pomiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2 ww. rozporządzenia). Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3 ww. rozporządzenia). Należy też podkreślić, że w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego wydane poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 ww. rozporządzenia). Tym samym poświadczenie przedłożenia jest automatycznie generowane przez system teleinformatyczny i przekazywany nadawcy. Jeżeli zatem pismo (podanie, wniosek, skarga) zostało przesłane drogą elektroniczną do podmiotu publicznego, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie poświadczenia przedłożenia pozwala przyjąć przez nadawcę, że dokument ten wpłynął do urzędu (por. postanowienie NSA z 10 września 2019 r., II FZ 483/19). Standardów takich nie musi spełniać "zwykła" skrzynka mailowa.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarga skarżącego z dnia 18 sierpnia 2023 r. na bezczynność organu wniesiona została – zgodnie z wyborem strony - za pośrednictwem poczty elektronicznej e-mail; na adres: listy@prezydent.pl. Tymczasem wysłanie wiadomości e-mail na adres elektroniczny poczty elektronicznej organu nie odpowiada aktualnym wskazanym wyżej wymogom wniesienia skargi. Wracając bowiem do treści art. 12b § 2 P.p.s.a. oraz art. 54 § 1a P.p.s.a., należy stwierdzić, że wysłanie wiadomości e-mail na adres elektroniczny poczty elektronicznej organu, nie stanowi w świetle obowiązujących przepisów czynności procesowej wniesienia pisma (także skargi) do sądu. W ocenie Sądu poczta elektroniczna (adres e-mail) nie jest tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej" i służy "do przekazywania dokumentu elektronicznego". Pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był dostępny w przestrzeni publicznej.

Z powyższego z kolei należy wywieść wniosek, że skierowanie skargi do sądu administracyjnego w formie pisma elektronicznego skierowanego do odbiorcy-organu na adres e-mail, który nie jest elektroniczną skrzynką podawczą, nie może być uznane za skuteczne wniesienie skargi "w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu" (por. np. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 1018/21). Nie można zatem skutecznie żądać od organu zastosowania obowiązku określonego w art. 54 § 1 P.p.s.a, a w konsekwencji sankcji z art. 55 § 1 P.p.s.a.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.