Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 4 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 12 kwietnia 2023 r. nr SKO.RD/41/23/23 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Lubańskiego z dnia 9 lutego 2023 r. nr KD.5430.238.2023.ML; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz skarżącego kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną decyzją z 12 kwietnia 2023 r. (nr SKO.RD/41/23/23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej k.p.a.), art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r. poz. 53, dalej; u.k.p.), utrzymało w mocy decyzję Starosty L. z 9 lutego 2023 r. cofającą B. R. (dalej: skarżący) uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, B1,B od dnia 10 grudnia 2022 r. do dnia 1 czerwca 2023 r.

Z uzasadnienia wynika, że wyrokiem z [...] r. o sygn. akt [...], Sąd [...] uznał skarżącego winnym popełnienia wykroczeń z art. 87 § 1 k.w. oraz art. 97 k.w. i orzekł za to środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 6 miesięcy. Sąd karny nie wypowiedział się w przedmiocie zaliczenia stronie na poczet zakazu prowadzenia pojazdów okresu zatrzymania prawa jazdy. Wyrok uprawomocnił się [...] r., zgodnie z klauzulą zawartą na wyroku. Informacja o wyroku wraz z odpisem wyroku zostały przekazane do organu I instancji 4 stycznia 2023 r. Dokument prawa jazdy skarżącego został zatrzymany postanowieniem Sądu [...] z [...] r., sygn. akt [...] od dnia 1 lipca 2022 r.

SKO uznało, że w sprawie istniały podstawy do wydania przez organ I instancji decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami wskazanych w decyzji kategorii w okresie od dnia 10 grudnia 2022 r. do dnia 1 czerwca 2023 r., co wynika z treści art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. SKO podkreśliło, że wyrok karny nie zawiera orzeczenia, o którym mowa w art. 29 § 4 k.w. SKO podkreślił, że organ administracyjny zobowiązany jest trzymać się ściśle treści rozstrzygnięcia wyroku sądu karnego, a więc jeśli sąd karny w swoim orzeczeniu nie wskazał wprost, że zalicza okres zatrzymania prawa jazdy na poczet zakazu prowadzenia pojazdów, to organ wykonujący jedynie orzeczenie sądu karnego, nie ma uprawnienia do tego, aby ustalić inny okres cofnięcia prawa jazdy, bowiem de facto wykraczałby wówczas poza ramy wyroku karnego. SKO wskazało nadto, że Starosta nie orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ale wydaje decyzję w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami wskutek orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów przez sąd karny.

Pismem z 1 czerwca 2023 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do WSA zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wynikającego z braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i logiki przyjęcie, że zakaz obowiązuje od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie wykroczeniowej, w sytuacji gdy bieg terminu zakazu winien być liczony od dnia zatrzymania dokumentu prawa jazdy tj. od dnia 1 lipca 2022 r.;

- art. 10 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niepełne uzasadnienie decyzji, z pominięciem wskazania przyczyn, dla których organ I i II instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom wskazującym, że zaistniały przesłanki do liczenia terminu zakazu od dnia zatrzymania dokumentu prawa jazdy tj. od 1 lipca 2022 r.;

- art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej oceny dowodów.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2022, poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023, poz. 1634, dalej: p.p.s.a.)).

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1).

Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez Kolegium, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. 2021, poz. 1212, dalej: u.k.p.) i art. 182 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997r. kodeks karny wykonawczy (Dz.U.2021, poz. 53, dalej: k.k.w.). Stosownie do art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie zaś z art. 182 § 2 k.k.w. organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Cytowany powyżej przepis art. 182 k.k.w. stanowi zatem normę prawa materialnego do wydania decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami pomimo, że jest w akcie prawnym zawierającym przepisy prawa karnego, nienależącym do systemu prawa administracyjnego (por. wyr. NSA z 26 stycznia 2006 r., I OSK 361/05). Przepis ten wskazuje, że organ administracji zobowiązany jest do wydawania rozstrzygnięcia w orzeczonym przez sąd zakresie. Organ ten wykonując wyrok w tym zakresie jest związany jego treścią, a więc może cofnąć uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi na ściśle wskazany okres wynikający z treści wyroku i w określonym przez sąd zakresie i w tym też okresie nie może wydać tych uprawnień (por. K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy, Komentarz, Lex 2014, uwagi do art. 182 teza 3). Wyrażenie w "orzeczonym zakresie" odnosi się przede wszystkim do zakresu przedmiotowego w jakim sąd karny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów (czyli kategorii pojazdów do których odnosi się zakaz), lecz przyjąć należy, że pojęcie to obejmuje również okres na jaki sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów. Oznacza to, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami musi nastąpić na ściśle oznaczony, określony datami: początkową i końcową, okres, wynikający z orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdu (zob. wyr. NSA z 16 kwietnia 2010 r., I OSK 698/09, CBOSA). Nadto tego rodzaju rozstrzygnięcie powinno zostać zamieszczone w osnowie decyzji (rozstrzygnięciu decyzji), nie zaś w jej uzasadnieniu. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzielonym stronie uprawnieniem lub nałożonym na nią obowiązkiem (M. Romańska (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, (red. H. Knysiak - Molczyk) wyd. elektr. LEX, uwagi do art. 107 teza 4). Musi ten obowiązek określać konkretnie, całościowo bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji, gdyż w przeciwnym wypadku decyzja może być niewykonalna (por. wyrok NSA z 27 czerwca 1996 r., sygn. akt SA/Gd 1537/95, wyr. NSA z 27 czerwca 2003 r., I SA 215/02).

Jednocześnie należy stwierdzić, że dyspozycja art. 182 § 2 k.k.w. powinna być odczytywana w synchronizacji nie tylko z art. 43 § 3 ustawy z 6 czerwca 1997 r. kodeks karny (Dz.U. 2022, poz. 1726 ze zm., dalej: k.k.), lecz również z art. 184 k.k.w. stanowiącym, że przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono tego rodzaju środek karny albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka (art. 184 k.k.w.). Powyższe oznacza, że organy administracji orzekające na podstawie art. 182 § 2 k.k.w. nie mogą we własnym zakresie rozstrzygać wątpliwości powstałych w związku z wykonywaniem wyroku sądu powszechnego i samodzielnie ustalać datę początkową wykonania środka karnego. W przypadku zatem, gdy pomimo treści art. 184 k.k.w. sąd nie podał takiej daty początkowej wykonania zakazu, obowiązkiem organu jest zwrócić się do sądu, który wydał orzeczenie o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia, czego jak wynika z akt sprawy nie uczyniły organy w niniejszej sprawie. O tym natomiast, że taka możliwość istnieje stanowi art. 13 § 1 k.k.w. który przewiduje, że organ wykonujący orzeczenie oraz każdy, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy, może zwrócić się do sądu, który je wydał, o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia lub zarzutów co do obliczenia kary. Zatem w obowiązującym porządku prawnym nie ulega wątpliwości, iż jedynym uprawnionym i jednocześnie zobowiązanym do rozstrzygania wątpliwości co do wykonania orzeczenia, jest sąd orzekający w sprawie. Innymi słowy przyjąć należy, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ administracyjny samodzielnie interpretuje lub w drodze dedukcji (uwzględniając art. 29 § 3 k.w.) wskazuje okres obowiązywania orzeczonego zakazu. Łączna wykładnia art. 182 § 2 k.k.w. i art. 184 k.k.w. prowadzi bowiem do wniosku, że organ administracyjny może orzec o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdu wyłącznie na okres oznaczony konkretnymi datami wskazanymi przez sąd karny w oparciu o art. 184 k.k.w. W przeciwnym bowiem wypadku mielibyśmy do czynienia z sytuacją, w której organ administracyjny, wchodząc w kompetencje sądu karnego wbrew wyraźnej dyspozycji art. 13 § 1 k.k.w., dokonuje wyjaśnienia wątpliwości co do wykonania orzeczenia i de facto uzupełnia orzeczenie takiego sądu.

Reasumując, podkreślić zatem należy, że dyspozycja art. 182 § 2 k.k.w. w części wyrażenia "w orzeczonym zakresie" jest w istocie współdefiniowana przez art. 43 § 3 k.k. i art. 184 k.k.w. i dopiero łącznie ich zastosowanie (które nie miało miejsca w sprawie) warunkuje prawidłowość cofnięcia uprawnienia do prowadzenia pojazdu (także niemożności wydania tychże uprawnień w okresie obowiązywania zakazu).

Jak wynika natomiast z akt administracyjnych sprawy, Sąd [...] [...] po pierwsze: przekazując Starostwu Powiatowemu w L. wyrok z [...] r. w sprawie o sygn. akt [...],w którym wobec skarżącego orzeczony został "na podstawie art. 29 § 1 i 2 k.w. w zw. z art. 87 § 3 k.w. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 (sześciu) miesięcy" (pkt II sentencji wyroku), nie podał (wbrew treści art. 184 k.k.w.) daty początkowej wykonania orzeczonego zakazu. Po wtóre ww. wyroku tym Sąd nie zawarł orzeczenia w zakresie zaliczenia zatrzymania prawa jazdy na poczet środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich środków mechanicznych na okres 6 miesięcy. Zgodnie zaś z treścią art. 29 § 4 k.w. na poczet zakazu prowadzenia pojazdów zalicza się (forma obligatoryjna, a nie fakultatywna) okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu. Pomimo tych okoliczności, organy administracyjne (powołując się na związany charakter decyzji o cofnięciu uprawnień) wydając decyzje o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat. AM, B1 i B samodzielnie ustaliły datę początkową wykonania środka karnego (od 10 grudnia 2022 r).

Tymczasem – wobec niepodania przez Sąd daty początkowej wykonania zakazu oraz – co istotne w sprawie – wobec posiadanej przez organy już w dniu wydania zaskarżonych decyzji informacji, że dokument prawa jazdy skarżącego został zatrzymany od dnia 1 lipca 2022 r. (postanowienie Sądu [...] z [...] r., sygn. akt [...]) – organy te winny (przed wydaniem tych decyzji) wystąpić do tegoż Sądu, w trybie art. 13 k.k.w. – o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia i jednoznacznego wskazania daty początkowej wykonania orzeczonego zakazu, czego jednak w sprawie nie uczyniły. Istotność tej nieprawidłowości uwypukla dodatkowo fakt, że jak wynika z akt sprawy, Sąd [...] [...] postanowieniem z [...] r. zaliczył skarżącemu na poczet środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy orzeczonego wyrokiem Sądu [...] z [...] r. w sprawie [...] okres zatrzymania prawa jazdy od 1 lipca 2022 r. do dnia wydania wyroku.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty L. z 9 lutego 2023 r. (pkt I sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.