Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1556/21 w sprawie ze skargi B. J. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia 21 września 2021 r. nr COF.OUR.6375.14634.2021.ŁD.PM.ZZ 14573817 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 22 lutego 2022 r., sygn. I SA/Gl 1556/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej WSA w Gliwicach), po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. J. (dalej zwanej skarżącą lub skarżącą kasacyjnie) na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 21 września 2021 r., nr COF.OUR.6375.14634.2021 ŁD.PM.ZZ 14573817, w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.) naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy:

• naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez przyjęcie domniemania wynikającego z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia o opłatach abonamentowych (tj. Dz. U z 2020 r. poz. 1689, z późn. zm., dalej zwanej ustawą abonamentową) że skarżąca posiada odbiornik i go używa, co skutkuje powstaniem obowiązku uiszczania abonamentu podczas gdy na żadnym etapie organ nie wykazał, żeby skarżąca była w posiadaniu jakiegokolwiek odbiornika,

• naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie w treści uzasadnienia wyroku WSA (str. 10-11 uzasadnienia), że na zobowiązanym ciążył obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych bezterminowo podczas gdy taki obowiązek nie wynika z żadnego przepisu prawa, a jedynie przechowywanie potwierdzeń wywiązania się ze zobowiązań podatkowych stanowi dobrą praktykę ze względu na 5 letni termin przedawnienia zobowiązań podatkowych wynikający z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, co skutkowało uznaniem, że skarżąca w ocenie Sądu nie wykazała faktu wyrejestrowania odbiornika i tym samym nie dawało podstaw do uwzględnienia skargi,

• naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co skutkowało niewyjaśnieniem stanu faktycznego w sprawie tj.:

- okoliczności że od 15 lat skarżąca nie posiada i nie używa żadnego odbiornika (okoliczność przeciwna nie została udowodniona przez organ), zatem nie ma obowiązku uiszczania abonamentu RTV,

- pomimo wielokrotnego podkreślania w korespondencji z organem oraz w treści skargi do WSA, że we wrześniu 2006 roku wyrejestrowała odbiornik w związku ze sprzedażą lokalu mieszkalnego w Ś. powołując się na treść aktu notarialnego z dnia 22 września 2006 Rep. [...] skarżąca nie została wezwana do przedstawienia treści aktu notarialnego, a tym samym naruszona została zasada nakazująca w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy,

- pominięcie faktu, że organ działając jako profesjonalista przez wiele lat nie podejmował żadnej aktywności zmierzającej do egzekwowania zaległych opłat abonamentowych co mogło stanowić usprawiedliwione przeświadczenie skarżącej o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, w związku z dokonaniem wyrejestrowania odbiornika w placówce pocztowej w 2006 r.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o przeprowadzenie dowodu, z wyżej wskazanego aktu notarialnego.

Na podstawie sformułowanych przez siebie zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku WSA w Gliwicach poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach Poczty Polskiej SA, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaznaczono, że gdyby organ wywiązał się z obowiązku przekierowania korespondencji na podany w placówce pocztowej przez skarżącą aktualny adres zamieszkania w C., skarżąca niezwłocznie zareagowałaby na pismo i wykazała że dokonała wyrejestrowania odbiornika, gdyż w tamtym okresie była w posiadaniu dowodu na dokonanie tej czynności. Organ dopiero po 12 latach upomniał się o zaległe opłaty abonamentowe co spowodowało, że skarżąca podjęła czynności zmierzające do obrony swoich praw. Gdyby nie była pewna faktu, iż uczyniła zadość obowiązkowi zgłoszenia i wyrejestrowania odbiornika zapewne nie prowadziłaby w zaparte polemiki z organem co do braku istnienia obowiązku dalszego uiszczania abonamentu.

Według skarżącej kasacyjnie pogląd, że przesłanką wystarczającą dla istnienia obowiązku poniesienia opłaty abonamentowej za sporny okres jest fakt niezgłoszenia wyrejestrowania odbiornika RTV czy też brak złożenia przez skarżącą reklamacji w sprawie nieuzyskania indywidualnego numeru identyfikacyjnego jest poglądem naruszającym przepis art. 2 ust.1 ustawy abonamentowej oraz art.7 ust. 1 tego aktu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W myśl art. 193 zd. 2 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 P.p.s.a. Omawiany przepis (art. 193 zd. 2 P.p.s.a.) ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a - oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, wobec oddalenia skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu swojego wyroku ograniczył się do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Uzupełnieniem wskazanej wyżej regulacji, w zakresie wymogów skargi kasacyjnej jest art. 176 pkt 2 P.p.s.a., w myśl którego skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Tak więc, mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, zakreślają, co do zasady, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających według skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego czy procesowego.

W niniejszym przypadku, w którym brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności, enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., skarżąca kasacyjnie podniosła zarzuty związane zarówno z mającym miejsce, jej zdaniem, naruszeniem przepisów prawa materialnego, jaki przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Ustosunkowując się do nich, w pierwszej kolejności odnieść się należy do tych, dotyczących naruszenia prawa procesowego, jako że ze swej istoty zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, co do zasady, winny być rozpoznane w pierwszej kolejności, gdyż ocenę prawidłowości subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przeprowadzić dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08 - dost. w CBOiS - orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jeżeli chodzi o podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. to na wstępie rozważań w tym przedmiocie zauważyć należy, że przedmiotem skutecznego zarzutu kasacyjnego, dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., może być takie sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego sprawy lub uniemożliwia kontrolę instancyjną tego orzeczenia (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 174.). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się z kolei, że naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia bądź, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, opubl.: ONSAiWSA 2010, z. 3, poz. 39; a także wyroki NSA z: 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1724/18, tamże).

Oprócz tego poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, ani też prawidłowości wykładni oraz zastosowania regulacji prawa materialnego, gdyż przepis ten odnosi się do konstrukcji samego uzasadnienia, tj. spełnienia wymogów w tym względzie. Skarżąca kasacyjnie tymczasem, poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. dąży do wykazania, iż nie ciążył na niej obowiązek wykazania wyrejestrowania odbiornika RTV, z uwagi na upływ terminu przedawnienia. W związku z tym stwierdzić należy, że podnoszona przez nią problematyka dalece wykracza poza materię regulowaną wymienionym w treści zarzutu przepisem. Prawidłowości zapadłego w sprawie wyroku, jak również rozstrzygnięcia organu administracji nie sposób bowiem oceniać, z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i formalnego, nie sposób bowiem oceniać w punktu widzenia spełnienia przez uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego wymogów z art. 141 § 4 P.p.s.a.

Jak wynika z art. 141 § 4 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać, oprócz tzw. części historycznej, wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku tego rodzaju wymogi spełnia. WSA w Gliwicach niewątpliwie bowiem wskazał i wyjaśnił podstawę swojego orzeczenia.

Z tego więc względu brak jest podstaw do uznania zasadności przedmiotowego zarzutu.

Również brak jest podstaw do uznania zasadności drugiego z zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczącego regulacji procesowych, tj. zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., w związku z art. 77 §1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W tym przypadku zauważyć przede wszystkim należy, że w przedmiotowej sprawie WSA w Gliwicach nie stwierdził podstaw do zakwestionowania legalności postanowienia Poczty Polskiej SA, w przedmiocie oddalenia zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym. Rozstrzygnięcie to, zapadłe w szczególnym postępowaniu i w szczególnym trybie, nie jest prowadzone ściśle wedle reguł wynikających z K.p.a. Przepisy tej ustawy stosują się w tym wypadku jedynie odpowiednio, co wynika z art. 18 u.p.e.a., w zakresie nieuregulowanym w u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 ust. 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Tak więc to wnoszący ten zarzut jest zobligowany do wskazania dowodów potwierdzających jego zasadność. W związku z tym organ właściwy do rozpatrzenia zarzutu nie jest zobowiązany do poszukiwania dowodów mających potwierdzać jego zasadność, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Jego rola sprowadza się jedynie do przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, w sytuacji oczywiście gdy może przyczynić się on do rozstrzygnięcia o jego zasadności.

W niniejszym przypadku skarżąca kasacyjnie, w treści swojego zarzutu podniosła niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, jednakże nie wskazała (poza jednym przypadkiem, dotyczącym aktu notarialnego, w formie którego sporządzono umowę zbycia mieszkania), które to dowody zostały w nieuprawniony sposób pominięte. W związku z tym omawiany zarzut w tym właśnie aspekcie uznać należy za niepełny, a co za tym idzie nieskuteczny.

W kwestii nieprzeprowadzenia dowodu z aktu notarialnego zauważyć jedynie należy, że Sąd prawidłowo przyjął, że kwestia sprzedaży mieszkania nie ma bezpośredniego przełożenia na istnienie obowiązku opłacenia abonamentu RTV. Wyłączenie zaistnienia tego ostatniego może być wyłącznie efektem wyrejestrowania odbiornika, które nie jest związane w jakikolwiek sposób z posiadaniem prawa do konkretnego lokalu mieszkalnego.

Niezależnie od powyższego skarżąca kasacyjnie zarzuciła także to, że w jej sprawie nie dokonano wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a to w związku z niezasadnym, w jej ocenie, nieprzyjęciem, że nie posiada ona i nie używa żadnego odbiornika RTV oraz że dokonała jego wyrejestrowania. Odnosząc się do tego rodzaju stwierdzeń podkreślić należy, że w istocie są one gołosłowne i jako takie nie pozwalają na podważenie zaprezentowanej przez organ, a uznanej za zasadną przez WSA w Gliwicach, oceny dowodów. Skarżąca kasacyjnie wywodzi bowiem swoje stanowisko w omawianym zakresie nie z wniosków płynących z wiarygodnych dowodów, ale opiera się na własnych twierdzeniach, niepopartych żadnymi rzeczowymi argumentami. Żaden bowiem z dowodów wskazanych w zarzucie nie pozwala na przyjęcie, że od 15 lat nie korzysta ona z jakiegokolwiek odbiornika RTV, ani nawet tego, że w 2006 r. dokonała jego wyrejestrowania.

Podobnie przedstawia się sytuacja, jeżeli chodzi o podnoszone przez nią, wieloletnie niepodejmowanie żadnej aktywności, zmierzającej do egzekwowania opłat abonamentowych. Tego rodzaju okoliczność, nie może być bowiem rozpatrywana z punktu widzenia dochowania wymogów art. 7 i art. 77 K.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 33 ust. 4 u.p.e.a.

W kwestii zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej zauważyć należy, że zarzut ten nie został prawidłowo sformułowany. Skarżąca kasacyjnie nie wskazała bowiem wprost czy zarzuca błędną jego wykładnię czy też nieprawidłowe zastosowanie, zgodnie ze wskazaniem zawartym w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Jedynie z rozwinięcia tego zarzutu i jego uzasadnienia można wywieść, że może odnosić się on do drugiej z możliwych postaci naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. niewłaściwego jego zastosowania.

Rozpatrując go właśnie w tym kontekście stwierdzić należy, że nie sposób jest zgodzić się z twierdzeniem skarżącej kasacyjnie, że WSA w Gliwicach dopuścił się błędu subsumpcji art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej. W tym aspekcie zauważyć przede wszystkim należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wynika to bowiem z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (np. wyroki NSA z 5.09.2014 r., I OSK 1119/13, LEX nr 1664430; z 15.06.2021 r., III OSK 181/21, LEX nr 3191237).

W niniejszym przypadku skarżąca kasacyjnie nie podważyła skutecznie ustaleń faktycznych z których nie wynika, że nie posiadała ona odbiornika RTV. Oprócz tego nie zakwestionowała przyjętej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej, statuującego domniemanie używania odbiornika RTV przez osobę go posiadającą. W tej więc sytuacji jej stwierdzenia odnośnie bezpodstawnego zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej pozbawione są podstaw, co czyni cały jej zarzut niezasadnym.

Mając więc na uwadze powyższe, wobec niestwierdzenia podstaw do uwzględnienia sformułowanych przez skarżącą kasacyjnie zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił jej skargę kasacyjną.