Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę "[...]" ("[...]") tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że pismem z 12 października 2018 r. D. R. (dalej jako: "skarżący) wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (dalej jako: "organ I instancji", "PINB") o przeprowadzenie kontroli przewodu kominowego wentylacyjnego w jego lokalu mieszkalnym nr "[...]" i lokalu znajdującym się nad jego mieszkaniem nr "[...]" w miejscowości K.

Po przedłożeniu dokumentów dotyczących obiektu PINB przeprowadził w dniu 4 czerwca 2019 r., przy udziale przedstawiciela zarządcy budynku, kontrolę w zakresie utrzymania stanu technicznego obiektu. Stwierdził, że obiekt budowlany nie jest utrzymywany w należytym stanie technicznym. Ustalił, że w kominie oznaczonym nr 1

w kanale wentylacyjnym nr 14 wprowadzona jest rura żeliwna kanalizacji sanitarnej oraz rury stalowe. W lokalu nr "[...]" brak sprawnej wentylacji. Przewód na poziomie stropu pomiędzy parterem a piętrem jest częściowo zaślepiony. W kominie oznaczonym nr 2, w kanale wentylacyjnym nr 1 wprowadzona jest rura żeliwna kanalizacji sanitarnej oraz rura stalowa.

Pismem z 24 czerwca 2019 r. PINB zawiadomił Wspólnotę Mieszkaniową K. (dalej jako: "wspólnota") o wszczęciu postępowania w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w budynku mieszkalnym nr "[...]", położonym na działce nr "[...]" w K., obr. B., gmina O.

Postanowieniem z 18 lipca 2019 r. organ I instancji zobowiązał wspólnotę do przedłożenia ekspertyzy przewodów kominowych (dymnych i wentylacyjnych), instalacji wod.-kan. i c.o. w ww. budynku mieszkalnym.

W dniu 18 listopada 2019 r. wspólnota przedłożyła żądaną ekspertyzę.

Pismem z 30 grudnia 2019 r. autor ekspertyzy odniósł się do uwag i zastrzeżeń skarżącego.

Decyzją z "[...]" PINB, działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał wspólnocie:

1/ Zamontować nawiewniki podokienne, okienne lub nawietrzaki ścienne celem zapewnienia właściwego bilansu powietrza w mieszkaniu.

2/ Wyłączyć z użytkowania jako przewód wentylacyjny kanał instalacyjny oznaczony na szkicu w opinii kominiarskiej nr 14.

3/ Zamontować kratkę wentylacyjną w kuchni mieszkania nr "[...]", podłączając ją do wolnego kanału oznaczonego na szkicu w opinii kominiarskiej nr 13.

4/ Zamontować kratkę wentylacyjną w kuchni mieszkania nr "[...]" podłączając ją do wolnego kanału oznaczonego na szkicu w opinii kominiarskiej nr 11.

5/ Kanały wyposażyć we wkłady rurowe. Na kanałach wentylacyjnych zamontować wentylacyjną nasadę kominową, a kanał spalinowy oznaczony na szkicu opinii kominiarskiej nr 9 z kotła węglowego przedłużyć kanałem stalowym ponad nasady wentylacyjne.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że z przedłożonych opinii kominiarskich nr "[...]" i nr "[...]" z 29 kwietnia 2019 r., sporządzonych przez mistrza kominiarskiego P. G. wynika, że wentylacja kuchni lokalu nr "[...]" podłączona jest do kanału, w którym znajdują się instalacje wod.-kan. i c.o., ponadto do tego samego przewodu podłączona jest wentylacja kuchni lokalu nr "[...]" znajdującego się na następnej kondygnacji. W związku z tym, kominiarz zalecił osadzenie kratki wentylacyjnej kuchni lokalu nr "[...]" w przewodzie kominowym oznaczonym na szkicu nr 13. Takie same zalecenia zawarte są w protokole okresowej kontroli z przewodów kominowych sporządzonego dnia 24 listopada 2018 r. przez mistrza kominiarskiego J. S. Z ekspertyzy opracowanej przez R. B., posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych oraz złożonego do niej uzupełnienia wynika, że kanał oznaczony na szkicu nr 14 nigdy nie był i nie powinien być kanałem wentylacyjnym, w istocie jest to kanał instalacyjny. Podłączenie dwóch kratek wentylacyjnych z obu kuchni do jednego kanału w tak bliskiej odległości przy tak niskim kominie powodowało zakłócenia w prawidłowym działaniu wentylacji (zbyt mała ilość wywiewanego powietrza), jak również przedostawanie się zapachów pomiędzy pomieszczeniami. W związku z powyższym, w celu usprawnienia wentylacji grawitacyjnej w obu mieszkaniach należy dostarczyć z zewnątrz odpowiednią ilość powietrza, tak aby zapewnić właściwy bilans powietrza w mieszkaniu i bezwzględnie rozdzielić wentylacyjnie pomieszczenia obu kuchni. W chwili obecnej w budynku są wolne kanały po zdemontowaniu kuchni węglowych. Kanały te mogą być wykorzystane jako wentylacyjne. PINB uznał, że ze względu na fakt, iż kwestie sporne w postępowaniu dotyczą elementów wspólnych budynku, stroną jest Wspólnota Mieszkaniowa i tylko jej zarząd jest uprawniony do działania w postępowaniu administracyjnym. Przyjął, że skarżący legitymuje się jedynie interesem faktycznym związanym z możliwością użytkowania przewodów wentylacyjnych i doręczył skarżącemu decyzję listem zwykłym – do wiadomości.

W ustawowym terminie skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Przekonywał, że sprawa dotyczy jego indywidualnego interesu prawnego. Argumentował, że niedrożność przewodu wentylacyjnego w jego kuchni wynika

z samowolnych robót budowlanych wykonanych w 1996 r. przez właścicieli mieszkania nr "[...]", którzy nie posiadali wymaganego wówczas pozwolenia na budowę instalacji wodociągowych. Podkreślił, że to właściciele lokalu nr "[...]" dokonali montażu rur wodociągowych w przewód wentylacyjny, co spowodowało zagruzowanie przewodu wentylacyjnego nr 14. Domagał się nakazania właścicielom lokalu nr "[...]", jako sprawcom niedozwolonej ingerencji, usunięcia z przewodu wentylacyjnego nr 14 dwóch rur centralnego ogrzewania, biegnących z lokalu nr "[...]" do piwnicy przynależnej do lokalu nr "[...]", odgruzowania tego przewodu i jego odbudowania ponad dach budynku.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z "[...]"Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB" "organ odwoławczy") uznał interes prawny skarżącego i uchylił powyższą decyzję PINB, przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. WINB uznał, że organ I instancji dopuścił się uchybień dotyczących oceny stanu faktycznego sprawy, skutkujących naruszeniem przepisów k.p.a. oraz ustawy Prawo budowlane. Wyjaśnił, że fundamentalne znaczenie dla możliwości zastosowania przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego ma konstatacja, iż określony obiekt budowlany użytkowany jest w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku. Podał, że organ I instancji winien należycie wyjaśnić stan faktyczny sprawy w zakresie koniecznym do wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 w zw. z ust. 2 lub art. 50-51 Prawa budowlanego.

W sprzeciwie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący domagał się uchylenia powyższej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 2 września 2020 r. uchylił decyzję organu odwoławczego z "[...]" Sąd stwierdził, że organ odwoławczy z naruszeniem art. 7 i art. 15 k.p.a. niewłaściwie rozważył stan faktyczny i prawny sprawy. Organ I instancji orzekał w trybie art. 66 Prawa budowlanego i dlatego

organ odwoławczy powinien ocenić, czy w sprawie istnieją podstawy do zastosowania właśnie tego artykułu. Od takiej oceny organ się uchylił mimo wystarczającego w tym względzie materiału dowodowego.

Następnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" uchylił decyzję organu I instancji z dnia "[...]" w części dotyczącej terminu i wyznaczył nowy termin wykonania decyzji do dnia 30 czerwca 2021 r. Organ odwoławczy wskazał, że organ nadzoru budowlanego uznał, że w przedmiotowej sprawie żadne roboty budowlane nie zostały wykonane, a nieodpowiedni stan techniczny przewodów kominowych istnieje od początku funkcjonowania obiektu. Potwierdził to mgr inż. R. B. w swojej opinii z dnia 30.12.2019 r. Wskazał on, że rozkucie kanału wentylacyjnego nr 14 wykonane zostało podczas budowy budynku, w celu wyprowadzenia rury kanalizacyjnej. Samo rozkucie nie byłoby pomocne przy montażu rur centralnego ogrzewania dla mieszkania nr "[...]". Kanał nr 14 w kominie nr 1 i kanał nr 1 w kominie nr 2 nie są kanałami wentylacyjnymi, a kanałami instalacyjnymi. Instalacje wykonano wadliwie lub budynek oddano do użytku, z nie do końca sprawną instalacją wentylacyjną. Jak wynika z oględzin instalacji wentylacji grawitacyjnej zarówno w kuchni mieszkań nr "[...]" i "[...]" oraz "[...]" i "[...]" instalacja wentylacyjna nigdy nie działała prawidłowo.

Jak wynika z protokołu mistrza kominiarskiego K. Z. z dnia 17.06.2020 r. szacht techniczny rur wodno-kanalizacyjnych przysłania pełny przepływ powietrza podłączonych kratek wentylacyjnych w pomieszczeniach kuchni z przewodami kominowymi. Wolne przewody kominowe oznaczone nr 4-5 i 20-21 można wykorzystać na przyłączenie wentylacji kuchni w lokalach. Brakującą wentylacje kotłowni w lokalu nr "[...]" poprowadzić z przewodu nr 22. W przewodzie kominowym nr 6 i 22 wykonać górne wyloty na koronie komina.

Wobec powyższego oraz faktu, że w przedmiotowej sprawie nie były wykonywane żadne roboty budowlane - brak prawidłowej wentylacji istnieje od początku powstania budynku, konieczne jest wykonanie prawidłowych podłączeń przewodów kominowych, w celu prawidłowego funkcjonowania wentylacji we wszystkich lokalach mieszkalnych.

Wskazano, że zgodnie z § 147 rozporządzenia obowiązującego na dzień realizacji budynku tj. Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - Instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne powinny umożliwiać spełnienie warunków wymiany i czystości powietrza oraz bezpieczeństwa pożarowego, określonych w rozporządzeniu i przepisach szczególnych, a także warunków dotyczących wymiany powietrza, temperatury i wilgotności pomieszczeń, określonych w Polskich Normach.

Podniesiono, że nałożone obowiązki są tożsame z opiniami kominiarskimi znajdującymi się w aktach sprawy, jak również z ekspertyzą techniczną sporządzoną przez mgr inż. R. B.

Wskazano, że komin jest częścią wspólną budynku mieszkalnego, wobec czego adresatem decyzji jest Wspólnota Mieszkaniowa K.

Skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia "[...]" wywiódł skarżący, wnosząc o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji WINB - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa;

2) uchylenie w całości, poprzedzającej zaskarżoną decyzję WINB, decyzji PINB - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ppsa;

3) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie wniosku załączonego do niniejszej skargi - na podstawie art. 61 § 3 ppsa;

4) zobowiązanie przez Sąd WINB do wydania w określonym terminie decyzji ze wskazaniem sposobu rozstrzygnięcia sprawy (proponowany sposób rozstrzygnięcia został wskazany w uzasadnieniu - pkt "V.") - na podstawie art. 145a § 1 ppsa.

Skarżący sformułował:

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.

1. Organy obu instancji naruszyły art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 15 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 136 § 1 w zw. z art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) w zw. z art. 2 Konstytucji RP statuującym zasadę demokratycznego państwa prawnego, w tym stanowiącą jej istotny komponent zasadę ochrony zaufania obywateli do organów państwa i stanowionego oraz stosowanego przez nie prawa, wraz ze stanowiącą jej emanację zasadą prawa obywatela do dobrej administracji, w świetle której to zasady, każde działanie w formach władczych organu administracji publicznej powinno zostać poprzedzone wszechstronnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy - poprzez:

a) błędne przyjęcie, iż przedmiotem postępowania był stan techniczny przewodów kominowych, a nie dokonanie samowoli budowlanej, której skutkiem jest niesprawność przewodu wentylacyjnego;

b) pozbawione podstawy prawnej zalegalizowanie samowoli budowlanej dokonanej przez właścicieli lokalu nr "[...]", polegającej na montażu w roku 1996 rur wodociągowych (tj. rur centralnego ogrzewania bieżącej wody) biegnących z ich lokalu nr "[...]" do piwnicy przynależnej do tego lokalu poprzez kanał wentylacyjny biegnący przez pomieszczenia kuchenne lokali nr "[...]" oraz "[...]";

c) oparcie decyzji na niewiarygodnych źródłach dowodowych - przede wszystkim na podstawie dokumentów wytworzonych przez R. B.;

d) brak analogicznych nakazów inwestycji wobec lokali nr "[...]" oraz "[...]", mimo iż z dokumentu wytworzonego przez R. B. z dnia 30 grudnia 2019 (ta sama osoba była autorem ekspertyzy z dnia 30 października 2019 r., na którą powoływały się organy) wynika, iż przewód wentylacyjny przebiegający przez pomieszczenia kuchenne lokali nr "[...]" oraz "[...]" jest równie niesprawny jak przewód objęty nakazem inwestycji, tj. przebiegający przez pomieszczenia kuchenne lokali nr "[...]" oraz "[...]".

e) brak oceny znaczenia i wartości dowodów;

f) ustalenie okoliczności faktycznych wbrew zasadom logiki;

g) nierozpatrzenie całości zebranego materiału dowodowego (przede wszystkim poprzez pominięcie pism dowodowych skarżącego);

h) brak odniesienia się do znajdującego się w aktach sprawy, przerobionego szkicu przewodów kominowych mistrza kominiarskiego J. S. z dnia 24 listopada 2018 r.;

i) brak odniesienia się do przerobionego w inny sposób, szkicu przewodów kominowych mistrza kominiarskiego J. S. z dnia 24 listopada 2018 r., przerobiony szkic znajdował się w siedzibie ówczesnego zarządcy nieruchomości ("[...]") i niezebranie całego materiału dowodowego:

co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowały błędnym przyjęciem, iż w sprawie należy zastosować art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej w skrócie w zarzutach skargi jako: Pr. bud.). Natomiast w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 66 ust. 1a albo art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. WINB ponadto naruszył w sposób rażący powyższe przepisy, poprzez wprost sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym stwierdzenie, iż: "w przedmiotowej sprawie nie były wykonywane żadne roboty budowlane - brak prawidłowej wentylacji istnieje od początku powstania budynku".

2. WINB naruszył art. 28 w zw. z art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji PINB z dnia "[...]", wedle której nie posiadałem przymiotu strony w postępowaniu oraz jednoczesne uznanie mnie przez WINB za stronę postępowania w decyzji z dnia "[...]". Należy stwierdzić, iż skoro WINB przyznał mi status strony postępowania administracyjnego to powinien przynajmniej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 KPA orzec co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji PINB w części dotyczącej nieprzyznania mi przez PINB statusu strony postępowania administracyjnego.

3. PINB naruszył art. 68 § 1 i 2 w zw. z art. 77 § 1 oraz w zw. z art. 28 kpa - poprzez wadliwą procedurę sporządzania protokołu z kontroli w budynku mieszkalnym K. w dniu 4 czerwca 2019 r.

4. PINB naruszył art. 8 w zw. z art. 15 kpa w zw. z art. 78 Konstytucji RP - poprzez bezpodstawne pozbawienie mnie statusu strony postępowania administracyjnego oraz prowadzenie postępowania w sposób nie wzbudzający zaufania do organów władzy publicznej.

Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa.

1. Organy obu instancji naruszyły art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50-51 Pr. bud.- poprzez ich błędną wykładnię i w rezultacie niewłaściwe użycie, wyrażające się w zastosowaniu przepisu dotyczących stanu technicznego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. do legalizacji samowoli budowlanej uregulowanej w art. 50-51 Pr. bud.

2. Organy obu instancji naruszyły art. 6 kpa w zw. z art. 66 ust. 1a Pr. bud. w zw. z art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z § 19 ust. 1 pkt 1-4, § 22 i § 23 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych - poprzez ich niezastosowanie.

3. Organy obu instancji naruszyły art. 66 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się poprzez nieuzasadnione nakazywanie inwestycji w lokalu mieszkalnym skarżącego, tj. PINB wskazał w decyzji: "1/ Zamontować nawiewniki podokienne, okienne lub nawietrzaki ścienne celem zapewnienia właściwego bilansu powietrza w mieszkaniu."

4. WINB naruszył art. 6 kpa w zw. z § 147 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - poprzez odwołanie się przepisu Rozporządzenia, które nie obowiązywało na dzień realizacji budynku, a zatem na błędnym przyjęciu, iż budynek oddano do użytkowania po dniu 1 kwietnia 1995 r., tj. po wejściu w życie ww. Rozporządzenia. Natomiast w świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezspornym jest, że budynek oddano do użytkowania w roku 1989.

5. PINB naruszył przepisy art. 81c ust. 2 i 4 Pr. bud. - poprzez ich nieuzasadnione zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2021 r., poz. 137).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia

z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy

co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Stanowiący podstawę materialnoprawną podjętego rozstrzygnięcia przepis art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333) zawiera 4 punkty, statuujące przesłanki, których spełnienie daje podstawy do tego, aby w decyzji administracyjnej nałożyć na jej adresata określone obowiązki. Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:

1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo

2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo

3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo

4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Dodać przy tym należy, że wskazana w art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przesłanka nieodpowiedniego stanu technicznego zachodzi wówczas, gdy ma miejsce niezgodność tego stanu z przepisami techniczno-budowlanymi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 maja 2020 r. sygn. II OSK 2517/19 przepisy techniczno-budowlane to, jak wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, m.in. warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, określane w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa (patrz: Arkadiusz Despot-Mładanowicz (w:) "Prawo budowlane", pod red. A. Glinieckiego, WK 2016, pkt 5 do art. 66; wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1663/07)".

Należy mieć również na uwadze, że w ustawie Prawo budowlane ustawodawca przewidział różne tryby służące doprowadzeniu obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Tryb z art. 66, jak i tryby z art. 50-51 Prawa budowlanego, odwołują się do kwestii nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego. Przepis art. 66 tej ustawy odnosi się do nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku, a więc nie związanych z dokonanymi inwestycjami. Natomiast przepisy art. 50-51 Prawa budowalnego odwołują się w sposób bezpośredni do procesu budowlanego. Obydwa tryby są wobec siebie konkurencyjne.

Kluczowym obowiązkiem organów, od którego zależy wykorzystanie konkretnego trybu w danej sprawie, jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Organ odwoławczy przyjął, że w przedmiotowej sprawie żadne roboty budowlane nie zostały wykonane, a nieodpowiedni stan techniczny przewodów kominowych istnieje od początku funkcjonowania obiektu. Potwierdza to mgr inż. R. B. w swojej opinii z dnia 30.12.2019 r. Wskazał on, że rozkucie kanału wentylacyjnego nr 14 wykonane zostało podczas budowy budynku, w celu wyprowadzenia rury kanalizacyjnej. Samo rozkucie nie byłoby pomocne przy montażu rur centralnego ogrzewania dla mieszkania nr "[...]". Kanał nr 14 w kominie nr 1 i kanał nr 1 w kominie nr 2 nie są kanałami wentylacyjnymi, a kanałami instalacyjnymi. Instalacje wykonano wadliwie lub budynek oddano do użytku z nie do końca sprawną instalacją wentylacyjną. Jak wynika z oględzin instalacji wentylacji grawitacyjnej zarówno w kuchni mieszkań nr "[...]" i "[...]" oraz "[...]" i "[...]" instalacja wentylacyjna nigdy nie działała prawidłowo.

Jak wynika zaś z protokołu mistrza kominiarskiego K. Z. z dnia 17.06.2020 r. szacht techniczny rur wodno-kanalizacyjnych przysłania pełny przepływ powietrza podłączonych kratek wentylacyjnych w pomieszczeniach kuchni z przewodami kominowymi. Wolne przewody kominowe oznaczone nr 4-5 i 20-21 można wykorzystać na przyłączenie wentylacji kuchni w lokalach. Brakującą wentylację kotłowni w lokalu nr "[...]" poprowadzić należy z przewodu nr 22. W przewodzie kominowym nr 6 i 22 zaś trzeba wykonać górne wyloty na koronie komina.

Przyjęto, że brak prawidłowej wentylacji istnieje od początku powstania budynku, konieczne jest więc wykonanie prawidłowych podłączeń przewodów kominowych, w celu prawidłowego funkcjonowania wentylacji we wszystkich lokalach mieszkalnych.

Należy w tym miejscu podkreślić, że organy administracji publicznej mają bowiem obowiązek prowadzić postępowanie zgodnie z przepisami prawa, o czym stanowi art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), k.p.a.. Artykuł 7 k.p.a. wskazuje zaś na konieczność podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 k.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. Wyrażony w art. 77 k.p.a. ustawowy nakaz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego musi być utożsamiany z obowiązkiem podjęcia wszelkich niezbędnych czynności mających na celu zebranie pełnego materiału dowodowego, co z kolei umożliwia dokonanie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ ma obowiązek rozpatrzenia wszystkich dowodów zgromadzonych w aktach sprawy w ich wzajemnym połączeniu. Zasada prawdy obiektywnej wymaga, aby wydane orzeczenie wynikało z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, który musi przekonywać o słuszności wydanego rozstrzygnięcia. Ocena powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Prawidłowa realizacja powyższych obowiązków w postępowaniu odwoławczym obejmuje m.in. dokładne zapoznanie się w zawartym w odwołaniu stanowiskiem odwołującego oraz odniesienie się do jego treści w uzasadnieniu decyzji wydanej na skutek rozpatrzenia tego odwołania. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie daje wystarczających podstaw do stwierdzenia, że organ odwoławczy prawidłowo wywiązał się z tych obowiązków. Przede wszystkim organ odwoławczy powielił ustalenia zawarte w opinii biegłego z 30 grudnia 2019 r., jednak nie dokonując jej własnej oceny. Tymczasem jako organ fachowy zobowiązany on jest do oceny takiej opinii, dokonania jej analizy oraz samodzielnego sformułowania wniosków w oparciu o ustalenia dokonane w takiej opinii oraz na podstawie innych przeprowadzonych dowodów. Nie jest natomiast prawidłowym działaniem w toku postępowania administracyjnego automatyczne powielanie treści opinii biegłego, nawet jeśli jest ona w wysokim stopniu przekonująca i ma zasadnicze znaczenie dla sprawy.

Ponadto obowiązkiem organu jest również odniesienie się do innych dowodów, zwłaszcza tych wskazywanych przez stronę w odwołaniu oraz innych zebranych w toku całego postępowania wyjaśniającego. Zwrócić należy uwagę na znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, pismo Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" z dnia 9 listopada 2020 r. (akta adm.). W piśmie tym podniesiono, że z protokołu kominiarskiego nr "[...]" i załącznika nr "[...]" z dnia 17 czerwca 2020 r. zleconego przez Wspólnotę Mieszkaniową, jako roczny przegląd kominarski, wynika, że sporny kanał jest szachtą wodno-kanalizacyjną. Stwierdzono, że 3 kanały wentylacyjne znajdują się za szachtą instalacyjną i są wolne od jakichkolwiek rur. Kominiarz wpuszczał kule do wszystkich kanałów znajdujących się w tym kominie. Z protokołu zaś wynika również, że prawidłowym kanałem wentylacyjnym kuchni skarżącego, jest kanał nr 7 (załącznik do protokołu nr "[...]" na podstawie analogii komina z drugiego takiego samego pionu w tym budynku). W piśmie Wspólnoty Mieszkaniowej zaznaczono, że prawidłowe kanały wentylacyjne kuchni mieszkań "[...]" i "[...]" oraz "[...]" i "[...]" są nieużytkowane, gdyż znajdują się z jednej strony za szachtą instalacyjną i zastawione są kanałami dymnymi z drugiej strony. Wskazano też, że należy uwzględnić również pismo ówczesnego administratora S., który wyjaśnił w nim, że podczas budowy został zmieniony projekt ogrzewania z ogólnego na etażowe dla każdego mieszkania. Wstawione zostały kotły CO do piwnic, a także westfalki z bojlerami do kuchni. Stwierdzono, że sporny komin od początku budowy posiada 6 kanałów i szycht instalacyjny. Tak ma też pozostałe 5 bloków w K. i jest to stan pierwotny. Rury biegną od piwnicy w otwartej szachcie wodno-kanalizacyjnej, na poziomach mieszkalnych rury zostały obudowane przez firmę stawiająca bloki i wstawione zostały kratki wentylacyjne. Na strychu widoczna jest rura żeliwna odpowietrzająca, kanalizacyjna, która wychodzi ponad dach. Dowód na poparcie istnienia otwartego kanału wodno-kanalizacyjnego to zdjęcia z ekspertyzy B. z 30 grudnia 2019 r. Według protokołu kominiarskiego nr "[...]" G. oraz ekspertyzy B. sugerującej się tym protokołem wynika, że razem z rurami wodno-kanalizacyjnymi biegną rury CO zasilające w ciepło mieszkanie p. S. Podniesiono dodatkowo, że rury, o których mowa biegną z piwnicy od kotła CO i przechodzą w rogach mieszkań parteru i I piętra, a nie w szachcie.

Organ powinien odnieść się do wszystkich tych ustaleń i ocenić we własnym zakresie jakie rury przechodzą przez wspomniane kanały wentylacyjne i do czego one służą i czy możliwe jest, że zostały one zamontowane już po powstaniu budynku, co wydaje się mało prawdopodobne. Trudno bowiem wyobrazić sobie, że samo rozkucie kanału wentylacyjnego umożliwiłoby montaż takich rur, na co zresztą wskazywał biegły. Organ powinien jednak dokonać samodzielnej oceny tego istotnego aspektu sprawy. Jak już wspomniano organ nadzoru budowlanego jest organem specjalistycznym, posiadającym fachową wiedzę, która pozwala na dokonanie takiej merytorycznej oceny. Takie przekonujące uzasadnienie musi zawierać decyzja organu odwoławczego, tak żeby wynikało z niej w sposób precyzyjny, jaki ustalono stan faktyczny w sprawie. Organ nie może powielić tylko treści jednej opinii ale powinien w przekonujący sposób zaprezentować własne ustalenia, poczynione w oparciu o cały materiał dowodowy, w tym zobligowany jest odnieść się do wszystkich opinii, w tym tych przedstawionych przez skarżącego. Organ ma także obowiązek ustosunkować się do stanowiska skarżącego wyrażonego w pismach kierowanych do organów w toku postępowania administracyjnego, w tym pismach na które skarżący wskazuje we wniesionej skardze (np. pisma z 28 listopada 2019 r. oraz z 19 lutego 2020 r.). Wtedy dopiero można ocenić zasadność nałożenia konkretnych obowiązków przez organ I instancji.

Prawidłowo ustalony stan faktyczny warunkuje zastosowanie odpowiedniego trybu w sprawie – art. 66 bądź 51 ustawy Prawo budowlane. Należy jednak mieć na uwadze, że nawet gdyby zastosowanie znalazł tryb z art. 51, to nie oznacza to automatycznie, że postępowanie zakończy się nakazem rozbiórki.

Nadmienić należy również, że organ odwoławczy nieprawidłowo powołał się na Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Budynek, w którym stwierdzono nieprawidłowości powstał bowiem prawdopodobnie w 1989 r. (biegły w opinii błędnie przyjął, że w 1996 r., co przyznał później), tym samym nie mogą mieć zastosowanie przepisy Rozporządzenia, które nie obowiązywało, kiedy ten budynek powstawał. Zresztą moment powstania budynku jest też zagadnieniem, które organ powinien dokładniej przeanalizować i pochylić się nad nim. W sprawie nie odniesiono się także do twierdzenia wspólnoty zawartego w piśmie z 5 lipca 2019 r. odnośnie do wykonanych robót budowlanych w przewodzie kominowym około 1996 r.

Trzeba mieć zaś na uwadze, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę administracyjną, jego rola nie może być zawężona jedynie do wypełnienia funkcji kontrolnej w stosunku do zaskarżonej decyzji w oparciu o zarzuty strony podniesione w odwołaniu. Organ II instancji ma możliwość w koniecznym zakresie uzupełnić postępowanie dowodowe (art. 136 k.p.a.), mając na uwadze szerszy zakres kognicji organu odwoławczego w świetle znowelizowanego art. 138 § 2 k.p.a. (W. Chróścielewski, Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r., ZNSA 2011/2/19; glosa krytyczna R. Sawuły do wyroku NSA z 8 listopada 2011 r., II OSK 1564/10, OSP 2013/4/41).

W decyzji organu odwoławczego brak jest zaś oceny dowodów, na których organ się oparł oraz dowodów wskazanych przez skarżącego i sformułowania własnych konkluzji, które znalazłyby odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Organ jest związany zaprezentowaną oceną prawna i weźmie pod uwagę zaprezentowane zalecenia i w oparciu o nie ponownie przeprowadzi postępowanie w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II na podstawie art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a.