Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 7 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Op 125/20 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 12 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Op 125/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu skargi Prezydenta Miasta K. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 12 lutego 2020 r., nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z 14 listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a".

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu zaskarżając ten wyrok w całości. Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 64 § 1 pkt 4 w związku z art. 64c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że opłata egzekucyjna, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana od wierzyciela wyłącznie, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych, a skutkującą niewłaściwą odmową zastosowania w/w przepisów;

b) art. 80 § 1 i § 2. u.p.e.a. przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wskutek uznania, że dla dokonania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego konieczne jest, by na rachunku bankowym zgromadzone były środki finansowe, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do konkluzji, że dla dokonania tego środka egzekucyjnego wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi.

Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a w związku z art. 64c § 4 u.p.e.a. poprzez niedokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia, wadliwą ocenę prawną zaskarżonego postanowienia i w konsekwencji niezasadne jego uchylenie oraz postanowienia go poprzedzającego, pomimo, że w sprawie nie doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania oraz nie doszło do naruszenia prawa materialnego, co winno skutkować oddaleniem skargi;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a w związku z art. 64c § 4 u.p.e.a. poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego, na skutek błędnego uznania, że organ nie miał podstaw do obciążania wierzyciela opłatą ustaloną na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

W związku z powyższym autor skargi kasacyjnej wniósł:

1. na podstawie art.176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 188 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi,

a w przypadku uznania, przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona

2. na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu;

3. zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

4. na podstawie art.176 § 2 P.p.s.a. wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie.

Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony, po otrzymaniu informacji o posiedzeniu niejawnym i podstawach jego zarządzenia, nie wnosiły zastrzeżeń do takiego trybu rozpoznania sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

W punkcie wyjścia należy wskazać sposób rozumienia art. 64 § 1 pkt 4 p.e.a. w stanie prawnym obowiązującym do 19 lutego 2021 r. Zgodnie z tym rozwiązaniem normatywnym organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d: za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Podstawa poboru opłat za czynności egzekucyjne składa się de facto z dwóch elementów, tj. po pierwsze dokonania czynności egzekucyjnych, po drugie zajęcia innych wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Wskazane dwa elementy podstawy prawnej muszą zaistnieć łącznie, aby pobór opłat za czynności egzekucyjne był możliwy. Nie jest wystarczające samo dokonanie czynności egzekucyjnych, gdyż jednocześnie musi nastąpić zajęcie wierzytelności, co zgodne jest także z istotą opłaty.

Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że organ pobiera opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych, nie zaś samego rachunku bankowego, wskazując tym samym, że przedmiotem zajęcia nie są rachunki bankowe lecz wierzytelności na tym rachunku. Dla uzasadnienia wskazanego sposobu rozumienia przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przytoczył szereg orzeczeń sądów administracyjnych wskazujących ten kierunek wykładni przywołanego przepisu, podkreślając jednocześnie, że ma on obecnie charakter dominujący.

Nie zasługuje zatem na uwzględnienie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut skarżącego dotyczący błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przytoczonej regulacji. Wskazanie bowiem sposobu rozumienia tego przepisu, wraz z przywołaniem fragmentów orzeczeń sądów administracyjnych nie może być oceniane w ramach tej podstawy skargi kasacyjnej. Stanowisko dotyczące istnienia podstawy prawnej poboru opłat za dokonane czynności egzekucyjne w sytuacji, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych jest dość jednolicie prezentowane w orzecznictwie. Należy wskazać wyroki NSA z: 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15; z 20 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 778/16; z 10 kwietnia 2018 r., sygn., akt II FSK 914/16; z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 3379/18; z 30 maja 2019 r., sygn. akt II FSK 613/19; z 14 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 2918/18; z 26 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 851/18; z 30 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 613/19; z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1071/20.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a. Czym innym bowiem jest dokonanie czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, czym innym zaś ustalenie, że zachodzą podstawy do obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego wskazane w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Zatem przepis art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. pozostaje bez znaczenia dla oceny zasadności obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634).

sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Sławomir Presnarowicz