Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu prawa jazdy oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2022r. nr [...] utrzymano w mocy postanowienie Starosta S. z dnia [...] września 2022 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu prawa jazdy.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 2 września 2022 r. H.K. (dalej powoływana jako: "skarżąca") wystąpiła do Starosty S. o zwrot dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat A,B,T jej syna J. O.

Starosta S. wskazanym wyżej postanowieniem z dnia [...] września 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w powyższej sprawie. W uzasadnieniu zaś podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 101 § 2 Kodeksu Cywilnego, pełnomocnictwo z dnia 20 października 2013 r. udzielone przez J.O. na rzecz swojej matki H. K., upoważniające do występowania w jego imieniu w urzędach państwowych i sądach wygasło w chwili śmierci mocodawcy z dniem 23 stycznia 2018 r. Dalej, powołując się na § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 roku w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 roku poz. 231), wyjaśnił, że akta ewidencyjne umieszcza się w teczkach aktowych i przechowuje w specjalnie do tego celu przeznaczonym pomieszczeniu magazynowym, zapewniającym właściwe warunki przechowywania i zabezpieczania dokumentacji - do czasu sporządzenia aktu zgonu osoby, której dotyczą, lub otrzymania informacji o zgonie tej osoby z rejestru PESEL. Wydane dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami unieważnia się z urzędu, wprowadzając odpowiednie dane do wniosku i systemu teleinformatycznego.

Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz treść art. 61a § 1 k.p.a., organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu prawa jazdy J.O., zainicjowanego przez jego matkę – H. K.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca, kwestionując stanowisko organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że jest to kolejne podanie skarżącej w tej samej sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem i już z tego względu brak jest podstaw do wszczęcia postępowania. Ponadto, powołując się na art. 61 a § 1 k.p.a., stwierdziło, że gdy żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z powyższego wynika, że na etapie stosowania art. 61 a § 1 k.p.a. organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn dotyczy przede wszystkim sytuacji, w których sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji, bowiem ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa bądź brak jest przepisu prawa stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji.

Analizując pod tym kątem postanowienie organu I instancji, Kolegium stwierdziło, że wprawdzie organ I instancji nie powołał się na żadną z powyższych przesłanek, jednakże ze stanu faktycznego sprawy wynika, że żądanie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu prawa jazdy nie pochodzi od strony postępowania. Skarżąca, jako matka zmarłego J. O., nie jest stroną postępowania w sprawie o zwrot prawa jazdy syna. Jak słusznie bowiem wskazał organ I instancji, zgodnie z art. 101 § 2 Kodeksu Cywilnego, pełnomocnictwo z dnia 20 października 2013 r. udzielone przez J. O. skarżącej do występowania w jego imieniu w urzędach państwowych i sądach wygasło w chwili śmierci mocodawcy z dniem 23 stycznia 2018r. (akt zgonu). W tej sytuacji brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek skarżącej.

Postanowienie to do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżyła skarżąca zarzucając m.in., że "organ I instancji nie powołał się na żadną z przesłanek co dotyczy wcześniejszych postanowień Starosty i zbadanych przez SKO". W uzasadnieniu skarżąca przywołała szczegółowe okoliczności dotyczące postępowania w sprawie odebrania jej synowi dokumentu prawa jazdy, żądając zwrotu prawa jazdy, zbadania całej sprawy i podjęcia decyzji w sprawie odpowiedzialności Starosty za działanie na szkodę jej syna.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2022 r., poz. 329 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.").

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o zwrot dokumentu prawa jazdy.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, zwany dalej: "k.p.a"). W myśl powołanego przepisu, gdy żądanie,

o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub

z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania.

Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Samo bowiem złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia, gdyż na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność.

Przepis art. 61a § 1 k.p.a. ustanawia dwie samodzielne podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną, 2) jeżeli z "innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Unormowanie to wskazuje zatem na przyczyny podmiotowe i przedmiotowe, które uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. Jeśli chodzi o tą ostatnią podstawę odmowy wszczęcia postepowania, wskazać należy, że przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w ustawie. Stąd należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub nie ma w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, także gdy uprawnienia lub obowiązki wynikają z mocy samego prawa (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 6.03.2012 r. – sygn. akt VII SA/Wa 2356/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.09.2014 r. – VII SA/Wa 141/14; wyrok NSA z dnia 7.02.2014 r. – I OSK 2159/12).

Użyte zaś przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste. Odmowa wszczęcia postępowania może więc mieć miejsce w sytuacjach niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13). Na tym etapie postępowania organ bada zatem jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Nie zajmuje się natomiast analizą zasadności wniosku. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12 - opubl. LEX nr 1216728).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w konkretnym przypadku mamy do czynienia z wniesieniem żądania przez osobę niebędącą stroną, a zatem zaistnieniem przesłanki podmiotowej powodującej, że postępowanie w sprawie nie może być wszczęte.

Jak już wyżej wskazano, postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia 2 września 2022 r. o zwrot dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. A,B,T, zmarłego syna J. O.

Tymczasem rację mają organy, że skarżąca, jako matka zmarłego J.O., nie może być stroną postępowania w sprawie o zwrot prawa jazdy syna. Pełnomocnictwo z dnia 20 października 2013 r. udzielone skarżącej przez J. O.jan do występowania w jego imieniu w urzędach państwowych i sądach wygasło w chwili śmierci mocodawcy, tj. z dniem 23 stycznia 2018 r., co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy akt zgonu (k. 169b akt organu I instancji). Słusznie zatem wywodzą organy, że w tych uwarunkowaniach brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek skarżącej na podstawie art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r., poz. 212 ze zm.). Ponadto, podzielić należy stanowisko organów, że sam fizyczny zwrot dokumentu prawa jazdy z archiwum organu, o ile w ogóle byłby możliwy, nie odbywa się w trybie administracyjnym, co również stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania.

Dodatkowo zauważyć należy, że wniosek skarżącej inicjujący niniejsze postępowanie jest kolejnym wnioskiem w tej sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem i jak słusznie podnosi Kolegium, już z tego powodu brak jest podstaw do wszczęcia postępowania.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych brak było podstaw do prowadzenia przez organy postępowania i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej wniosek skarżącej z dnia 2 września 2022 r. o zwrot dokumentu prawa jazdy.

Z wyżej wskazanych względów uznać należy, że organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, wskazać należy, ze nie zasługują one na uwzględnienie. Jeszcze raz bowiem podkreślić należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Organ odwoławczy nie mógł zatem odnieść się do zarzutów skarżącej, wskazujących na brak merytorycznego rozpoznania sprawy. Z tym samych względów również Sąd nie był uprawniony do jakiejkolwiek oceny, a tym bardziej rozstrzygnięcia czy skarżącej przysługuje zwrot wskazanego we wniosku dokumentu prawa jazdy. Podobnie kwestia prawidłowości ostatecznych rozstrzygnięć zapadłych w okolicznościach niniejszej sprawy również nie mogła być przedmiotem oceny w kontrolowanym postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku.