Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi W. K., S. K. na decyzję Wojewody z dnia 24 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala

Decyzją z dnia 24 sierpnia 2018 r., nr [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257) zwanej dalej K.p.a., w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U.2018.1382), po rozpatrzeniu odwołania W. K. i S. K. (dalej jako skarżący) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 roku, znak: [...] orzekającą o odmowie wymeldowania z pobytu stałego R. J. z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. T w K.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Niniejsze postępowanie zostało wszczęte przez organ meldunkowy w dniu 17 stycznia 2013 r. na wniosek skarżących, którzy są współwłaścicielami nieruchomości przy ul. T w K. Decyzją z dnia [...] 2013 r., znak: [...] Prezydent Miasta orzekł o odmowie wymeldowania R. J. z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ul. T w K, gdyż uznał, że nie opuściła ona przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny i trwały.

W odwołaniu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem" skarżących R. J. od lat nie przebywa w przedmiotowym lokalu, co potwierdzają nagrania z monitoringu umieszczonego na budynku. Z zapisów tych wynika, że wymieniona przez okres ostatnich sześciu miesięcy wchodziła jedynie do lokalu nr [...], a nie do lokalu nr [...] i to też nieregularnie. Z tych powodów skarżący wnieśli o uchylenie decyzji.

Wojewoda decyzją z 25 lipca 2013 r., znak: [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. W. K. i S. K. wnieśli na tą decyzję Wojewody skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia z 11 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1117/13 skargę tą oddalił.

W wyniku wniesionej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2280/14 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...].

Po ponownym rozpoznaniu sprawy - mając na uwadze zalecenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2018 r., znak: [...] orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego R. J. z przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu decyzji organ uwzględnił zeznania złożone przez R. J. na rozprawie administracyjnej w dniu 14 października 2016 r., która oświadczyła, że w lokalu nr 1 nadal znajdują się jej rzeczy takie jak: dokumenty, sprzęt AGD i 30-letni dorobek jej życia, jednak nie może tam mieszkać, gdyż ma utrudniony dostęp do nieruchomości i dlatego złożyła pozew do sądu o ochronę posiadania. W wyniku tego postępowania Sąd Rejonowy, Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt [...] oddalił powództwo R. J. o ochronę posiadania. W wyniku złożonej apelacji przez R. J. (...) Sąd Okręgowy, Wydział II Cywilny Odwoławczy wyrokiem z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt [...] zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że nakazał pozwanym S. K. i W. K. przywrócenie R. J. posiadanie lokali mieszkalnych nr [...] i nr [...] położonych na parterze budynku przy ul. T w K poprzez wydanie do rąk powódki R. J. jednego kompletu kluczy do bramy wejściowej prowadzącej do budynku przy ul. T w K oraz jednego kompletu kluczy do lokali mieszkalnych nr [...] i [...] w tym budynku (...).

Po otrzymaniu odpisu ww. wyroku, organ w dniu 1 marca 2018 r. wyznaczył rozprawę, na którą nie stawił się nikt. R. J. przesłała do organu pismo, w którym oświadczyła, że wystąpiła do skarżących o wydanie jej kluczy do lokali nr [...] i [...] położonych na parterze budynku przy ul. T w K oraz do bramy wejściowej prowadzącej do przedmiotowego budynku (k: 244-246 akt administracyjnych). Do akt dołączyła kserokopię pisma skierowanego do skarżących. W piśmie tym podkreśliła, że nie kieruje sprawy do komornika, gdyż jej nie stać na poniesienie kosztów egzekucji komorniczej. Na tej podstawie organ uznał, że materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na fakt, że R. J. nie opuściła dobrowolnie i trwale miejsca pobytu stałego oraz podejmuje wszelkie prawem przewidziane kroki by do przedmiotowego lokalu powrócić i ponownie w nim zamieszkać.

W odwołaniu skarżący kwestionują zaskarżoną decyzję. Podnoszą, że powołany wyrok Sądu Okręgowego o sygn. akt [...] w żaden sposób nie potwierdza, że R. J. zamieszkuje i przez ostatnie lata zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu, a także, że tam miała swoje centrum życiowe. Dodatkowo skarżący zarzucili, że organ I instancji nie zebrał ani nie rozpatrzył w wyczerpujący sposób materiału dowodowego. Na tej podstawie skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia przez organ II instancji co do istoty sprawy, poprzez wymeldowanie R. J. z przedmiotowego lokalu.

Decyzją z dnia 24 sierpnia 2018 r., Wojewoda utrzymał w zaskarżaną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 28 ust. 1 i ust. 2, art. 35 ustawy o ewidencji ludności, art. 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności (Dz.U.2017.2286) oraz wskazał, że po dokonaniu analizy sprawy pod kątem opuszczenia przez R. J. przedmiotowego lokalu w całości podziela w całości stanowisko Prezydenta Miasta wyrażone w zaskarżonej decyzji i stwierdza, że w niniejszej sprawie meldunkowej nie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Jakkolwiek strona objęta wnioskiem o wymeldowanie nie przebywa w miejscu pobytu stałego w K przy ul. T, to jednak nie opuściła tego miejsca w sposób dobrowolny i trwały.

Organ odwoławczy podkreślił, że R. J. na rozprawie administracyjnej w dniu 14 października 2016 r. jednoznacznie określiła, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu na skutek uniemożliwienia jej dostępu do lokalu przez skarżących, jednak po wyroku Sądu Okręgowego przywracającym jej utracone posiadanie, zwróciła się do skarżących o wydanie kluczy do lokalu [...] i bramy kamienicy. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego zostało ustalone najistotniejsze i kluczowe zagadnienie dla niniejszego postępowania administracyjnego niedobrowolnego opuszczenia przez R. J. przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Ponadto z akt sprawy wynika, iż R. J. wystąpiła do skarżących o wydanie jej kluczy do przedmiotowego lokalu (k: 244-246 akt sprawy).

Na tej podstawie organ odwoławczy uznał, że nie została spełniona określona w art. 35 ustawy o ewidencji ludności przesłanka dobrowolnego i trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu, a tym samym, brak jest podstaw do wymeldowania R. J. z miejsca pobytu stałego.

Dodatkowo Wojewoda podkreślił, że instytucja wymeldowania z miejsca pobytu stałego nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia osoby z lokalu. Wymeldowanie nie jest bowiem tożsame z wykonaniem eksmisji, nie może też być drogą zmuszającą osobę do opuszczenia lokalu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 35 w związku z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, poprzez jego błędną interpretację i w efekcie niezastosowanie;

2. naruszenie przepisów postepowania, a to art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niczym nieuzasadnione pomijanie materiału dowodowego w sprawie i w konsekwencji nie rozpatrzenie wszechstronnie całości materiału dowodowego, a co za tym idzie nie rozpoznanie istoty sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucili, że argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności w wyroku Sądu Okręgowego. Organ błędnie zrównał instytucję posiadania z instytucją wymeldowania. W szczególności organ odwoławczy nie chce przyjąć do wiadomości, że R. J. nie mieszkała przedmiotowym lokalu co najmniej od 2006 r., pozorując jedynie zamieszkiwanie w tym mieszkaniu. Podobnie nieprawdą jest, że R. J. miała swoje życiowe centrum w przedmiotowym lokalu.

Skarżący zarzucili, że w trakcie postępowania zawnioskowali o dopuszczeni dowodu z akt spraw sądowych, w tym: [...] oraz [...], wskazując na konkretne strony akt i dokumenty oraz okoliczności podlegające udowodnieniu. Z akt o sygn. [...] wynika, że R. J. zeznała przez Sądem, że zajmowała lokal nr [...], ponieważ stan techniczny lokalu nr 1 zagrażał życiu i zdrowiu. Z akt o sygn. [...] wynika, że R. J. wyprowadziła się z lokalu nr [...] do lokalu nr [...] już w 2006 r. Skarżący zarzucili organowi, że nie zapoznał się z aktami spraw cywilnych, a w konsekwencji nie zebrał i nie rozpatrzył całości materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo skarżący zarzucili, że pomimo tego, że od wyroku Sądu Okręgowego (27.10.2017r.) do dnia wydania decyzji przez Wojewodę (24.08.2018r.) upłynął prawie rok, R. J. nie wykonała tego wyroku nie podjęła żadnych skutecznie prawnych kroków celem przywrócenia utraconego posiadania. Zdaniem skarżących, wyrok ten nie nadaje się do wykonania. Przede wszystkim dlatego, że Sąd Okręgowy orzekł ponad żądanie pozwu, a ponadto po przeprowadzonym przez skarżących remoncie kamienicy nie ma już lokalu nr [...], ponieważ z dwóch lokali zostały utworzone trzy odrębne lokale.

Do skargi skarżący dołączyli prośbę do Prokuratora Generalnego - Ministra Sprawiedliwości o wniesienie do Sądu Najwyższego skargi nadzwyczajnej na ww. Sądu Okręgowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody z dnia 24 sierpnia 2018 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. w przedmiocie odmowie wymeldowania z pobytu stałego R. J. z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. T w K.

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego stanowi art. 35 ww. ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności. Przepis ten stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. W orzecznictwie wskazuje się, że "rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia lub poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów". Do okoliczności, wskazujących na wolę swobodnego opuszczenia lokalu przez daną osobę, należeć będą także: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.

W przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, publ. LEX nr 80643).

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się jednolite stanowisko, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2013 r., IV SA/Po 310/13; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., II OSK 824/11; ww. orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zameldowanie nie służy powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania.

Oceniając w tym kontekście wydane w niniejszej sprawie decyzje stwierdzić należy, że organy prawidłowo ustaliły, że R. J. nie opuściła spornego lokalu w sposób dobrowolny i trwały.

Sąd nie podziela stanowiska skarżących, co do "chybionego zrównywania przez organ odwoławczy instytucji posiadania z instytucją wymeldowania", jak również tego, że na skutek nieprzeprowadzenia wszechstronnego całości materiału dowodowego organy nie dostrzegły, że R. J. jedynie pozorowała zamieszkiwanie w lokalu nr [...].

Podkreślić bowiem należy, że ani organ I instancji, ani Wojewoda nie twierdzili, że R. J. mieszka w przedmiotowym lokalu. Wręcz przeciwnie. Organy obydwu instancji wskazały, że R. J. od dłuższego czasu nie mieszka w przedmiotowym lokalu, jednak nie wyprowadziła się ona z tego lokalu w sposób dobrowolny i trwały.

Nie ulega wątpliwości, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne.

O trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem. W tym nowym miejscu osoba taka realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe – tam w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje swoje rzeczy.

Opuszczenie lokalu można z kolei uznać za dobrowolne , jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swojego centrum życiowego w inne miejsce z własnej woli, ale również z dobrowolnym opuszczeniem lokalu mamy w sytuacji, gdy niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu. Innymi słowy, dobrowolne opuszczenie lokalu ma miejsce wówczas, gdy wynika wyłącznie z woli osoby zainteresowanej, nie zaś z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że organy zasadnie wywiodły, że R. J. nie opuściła przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny i trwały. Świadczą o tym zarówno jej zeznania złożone na rozprawie administracyjnej w dniu 14 października 2016 r., z których wynika, że miała ono utrudniony dostęp do lokalu nr [...], jak również kroki prawne, które podjęła w celu przywrócenia posiadania przedmiotowego lokalu.

Dysponując prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego, Wydział II Cywilny Odwoławczy z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt [...], który nakazał skarżącym przywrócenie R. J. posiadanie lokali mieszkalnych nr [...] i nr [...] poprzez wydanie jej kompletu kluczy do bramy wejściowej budynku przy ul. T w K oraz kompletu kluczy do tych lokali mieszkalnych nr [...] i [...] (...) oraz mając kopię pisma (z dnia 5 lutego 2018 r.) R. J. wzywającego skarżących do wykonania ww. wyroku, poprzez wydanie kluczy do lokali i do bramy do budynku, a także jej oświadczenie, że nie stać jej na prowadzenie egzekucji komorniczej - organ I instancji miał pełne podstawy do wydania decyzji o odmowie wymeldowania R. J. z miejsca stałego pobytu.

Odnosząc się do zarzutu skarżących, że organy nie dopuściły dowodu z licznych akt spraw cywilnych wskazanych przez pełnomocnika skarżących w piśmie z dnia 28 lutego 2018 r. (k. 240-241 akt adm.) z których to akt miało wynikać, że R. J. nie mieszkała w przedmiotowym lokalu, a jedynie pozorowała zamieszkiwanie w nim i dobrowolnie opuściła ten lokal – stwierdzić należy, że aczkolwiek organy powinny były formalnie oddalić ten wniosek dowodowy, to jednak naruszenie przepisów postępowania w tym przypadku nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik postepowania. Organ bowiem od początku wywodził, że R. J. nie mieszkała w lokalu nr 1, jednak nie wyprowadziła się z niego dobrowolnie i trwale, ponieważ gdyby wyprowadziła się z niego w sposób dobrowolny, nie wnosiłaby o pozwu o przywrócenie posiadania tego lokalu.

Nie ulega wątpliwości, że skarżącym trudno jest się pogodzić z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt [...], czego dowodem jest chociażby dołączona do akt kserokopia prośby skierowanej do Prokuratora Generalnego - Ministra Sprawiedliwości o wniesienie do Sądu Najwyższego skargi nadzwyczajnej. Nadto skarżący wskazali w skardze, że wyrok ten nie nadaje się do wykonania, a organ odwoławczy wydał decyzje wiedząc, że skarżąca nie podjęła skutecznych kroków celem przywrócenia jej posiadania.

Podkreślić jednak należy, że do kompetencji sądu administracyjnego nie należy ocena zasadności wyroków sądów powszechnych. Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem na dzień wydawania decyzji.

W przedmiotowej sprawie wyrok Sądu Okręgowego został wydany w dniu 27 października 2017 r. R. J. wzywała skarżących do wykonania ww. wyroku, poprzez wydanie kluczy do lokali i do bramy w dniu 5 lutego 2018 r., a następnie w dniu 1 marca 2018 r., skierowała do organu pismo informujące o tym, że wezwała skarżących do wykonania wyroku, nie kierowała sprawy do komornika, gdyż nie stać jej na prowadzenie egzekucji komorniczej. Organ I instancji miał wie uzasadnione podstawy aby uznać, że R. J. realizuje wyrok Sądu Okręgowego. Natomiast Wojewoda w oparciu o ten sam materiał dowodowy wydał decyzje w dniu 24 sierpnia 2018 r. Zatem zdaniem Sądu zarówno organ I instancji jak i Wojewoda wydali decyzje zgodne z prawem.

Wbrew twierdzeniom skargi orzekające organy nie naruszyły przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy ani też nie naruszyły przepisów prawa materialnego – w szczególności art. 35 ustawy o ewidencji ludności – w stopniu mającym wpływ na jej wynik. Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.