Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 lipca 2022 r. nr KO.400.428.2022 w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi inwestycyjnej w podatku rolnym oddala skargę.

Decyzją z dnia 30 marca 2022 r. wydaną na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13d ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r, poz. 333, dalej: u.p.r.) Wójt Gminy Rokiciny (dalej: organ I instancji) odmówił przyznania T. R. (dalej: skarżący) ulgi inwestycyjnej w podatku rolnym, jako kontynuacji ulgi inwestycyjnej w części niewykorzystanej przez jego ojca – P. R.. Skarżący we wniosku wyjaśnił, że w dniu 10 maja 2019 r. ojciec P. R. przekazał mu, jako synowi i następcy prawnemu gospodarstwo rolne, w związku z czym ulga inwestycyjna przyznana P. R. nie została w znacznej części wykorzystana. Skarżący wskazał, że przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło na podstawie umowy, którą nazwano wprawdzie umową darowizny, ale stronom umowy chodziło o przekazanie tego gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ podatkowy, po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, w tym zasięgnięciu informacji z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w T., stwierdził, że przekazanie gospodarstwa rolnego aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 10 maja 2019 r. nie stanowiło podstawy do ustalenia uprawnień emerytalno-rentowych, w związku z czym zbycie gospodarstwa rolnego umową darowizny nie nastąpiło stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. W wyniku bowiem przekazania gospodarstwa rolnego synowi P. R. nie nabył uprawnień emerytalno-rentowych z KRUS. Tym samym przekazanie gospodarstwa rolnego nie stanowiło przesłanki do przejęcia prawa do niewykorzystanej kwoty ulgi inwestycyjnej w podatku rolnym.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim decyzją z dnia 5 lipca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Skarżący zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania i wskazując, że naruszenie prawa przy wydaniu zaskarżonej decyzji polegało w szczególności na: 1) naruszeniu przepisów Konstytucji RP, w tym jej art. 32, art. 2 i art. 7, poprzez rażące naruszenie konstytucyjnej zasady równości wszystkich wobec prawa; 2) naruszeniu art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13d ust. 5 u.p.r. przez błędną i krzywdzącą wykładnię; 3) naruszeniu art. 84 u.p.r. przez błędną i nieuprawnioną oraz krzywdzącą interpretację tego przepisu prawa. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i ich zmianę przez przyznanie skarżącemu prawa do ulgi inwestycyjnej niewykorzystanej przez jego rodziców – J. R. i P. R., bądź uchylenie obydwu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I Instancji. W uzasadnieniu podniósł, że nie można zgodzić się z poglądem sformułowanym w zaskarżonej decyzji, iż skarżący nie może skorzystać z niewykorzystanej części ulgi inwestycyjnej przysługującej jego rodzicom J. R. i P. R., ponieważ umowa notarialna przenosząca własność gospodarstwa rolnego w R. nie wskazywała w swej treści, iż jest zawarta na podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zdaniem skarżącego notariusz, wbrew swym obowiązkom, nie wpisał do tej umowy, że zawarta ona została na podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym, ale taka była intencja i wola stron. Chodziło o to, żeby w ramach obowiązujących regulacji prawnych nie tylko przekazać gospodarstwo rolne następcy, ale również o to, aby J. R. mogła uzyskać uprawnienia do emerytury rolniczej po uzyskaniu wymaganego wieku emerytalnego oraz by skarżący nabył prawo do wykorzystania ulgi inwestycyjnej w części niewykorzystanej.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.p.r. podatnikom podatku rolnego przysługuje ulga inwestycyjna z tytułu wydatków poniesionych na: 1) budowę lub modernizację budynków inwentarskich służących do chowu, hodowli i utrzymywania zwierząt gospodarskich oraz obiektów służących ochronie środowiska, 2) zakup i zainstalowanie: a) deszczowni, b) urządzeń melioracyjnych i urządzeń zaopatrzenia gospodarstwa w wodę, c) urządzeń do wykorzystywania na cele produkcyjne naturalnych źródeł energii (wiatru, biogazu, słońca, spadku wód) - jeżeli wydatki te nie zostały sfinansowane w całości łub w części z udziałem środków publicznych. Według art. 13 ust. 2 u.p.r. ulga inwestycyjna przyznawana jest po zakończeniu inwestycji i polega na odliczeniu od należnego podatku rolnego od gruntów położonych na terenie gminy, w której została dokonana inwestycja - w wysokości 25% udokumentowanych rachunkami nakładów inwestycyjnych. Natomiast z ust. 3 powyższego przepisu wynika, że ulga z tytułu tej samej inwestycji nie może być stosowana dłużej niż przez 15 lat. Stosownie do ust. 3a art. 13 u.p.r. kwota ulgi inwestycyjnej jest odliczana z urzędu w decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Podatnicy obowiązani do składania deklaracji na podatek rolny odliczają, określoną w decyzji w sprawie ulgi inwestycyjnej, kwotę przyznanej ulgi od należnego podatku rolnego. Natomiast w myśl art. 13 ust. 4 u.p.r. podatnik traci prawo do odliczenia od podatku rolnego niewykorzystanej kwoty ulgi inwestycyjnej w przypadku sprzedaży obiektów i urządzeń, od których przyznana została ta ulga, lub przeznaczenia ich na inne cele niż określone w ust. 1. Zgodnie z art. 13d ust. 1 u.p.r. zwolnienia i ulgi podatkowe określone w art. 12 ust 1 pkt 1 i 2 oraz pkt 8-13, a także w art. 13b stosuje się z urzędu, a pozostałe zwolnienia i ulgi podatkowe na podstawie decyzji wydanej na wniosek podatnika.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 30 kwietnia 2009 r. organ I instancji orzekł o przyznaniu J. i P. R. ulgi inwestycyjnej w podatku rolnym (k. 5 akt adm.).

Przepis art. 13d ust. 5 u.p.r. stanowi, że kwota ulgi inwestycyjnej niewykorzystana przez podatnika przechodzi na jego następców, jeżeli gospodarstwo rolne zostało nabyte stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników lub w drodze dziedziczenia.

Warunek przejścia ulgi inwestycyjnej na następcę został więc jasno określony – jest nim nabycie gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników lub w drodze dziedziczenia.

Jak wynika z art. 84 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (wg stanu prawnego na dzień zawarcia umowy darowizny przez skarżącego i jego rodziców – 10 maja 2019 r. – t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 299), przez umowę z następcą rolnik będący właścicielem (współwłaścicielem) gospodarstwa rolnego zobowiązuje się przenieść na osobę młodszą od niego co najmniej o 15 lat (następcę) własność (udział we współwłasności) i posiadanie tego gospodarstwa z chwilą nabycia prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej, jeżeli następca do tego czasu będzie pracować w tym gospodarstwie. Ponadto umowa z następcą może zawierać inne postanowienia, w szczególności dotyczące wzajemnych świadczeń stron przed i po przeniesieniu przez rolnika własności gospodarstwa rolnego na następcę. Forma umowy została określona w art. 85 ustawy – wynika z niego, że umowa z następcą, a także umowa w celu wykonania umowy z następcą (przenosząca własność gospodarstwa rolnego na następcę), powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 10 maja 2019 r. Rep. A nr [...] r. została zawarta między skarżącym a jego rodzicami umowa darowizny gospodarstwa rolnego (k. 4 akt adm.). Nie ma w niej wzmianki o "rolniku" i jego "następcy", a tylko o "darczyńcach", którzy darują synowi gospodarstwo i "obdarowanym", który darowiznę przyjmuje. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 1999 r., sygn. akt III CKN 280/98, te oświadczenia woli stanowią essentialia negotii umowy darowizny, a więc umowa ta nie może być uznana za umowę z następcą. Przeniesienie własności gospodarstwa może wszak nastąpić na podstawie umów uregulowanych w kodeksie cywilnym (darowizny, dożywocia), albo na podstawie odrębnego typu umowy nazwanej, określonej w art. 84 i 85 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jako umowa z następcą i umowa w celu wykonania umowy z następcą (umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy). Wybór rodzaju umowy prowadzącej do wyzbycia się gospodarstwa rolnego należy do stron; jeżeli zatem zdecydują się one na jedną z umów przeniesienia własności gospodarstwa przewidzianych w kodeksie cywilnym, to wyłączona jest możliwość zakwalifikowania takiej umowy jako umowy z rolnikiem – następcą (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., I CSK 162/22).

Sąd podkreśla, że w akcie notarialnym znalazła się wzmianka o jego odczytaniu, przyjęciu i podpisaniu przez strony. Skarżący nie może więc skutecznie przerzucać odpowiedzialności za treść umowy na notariusza.

Słuszne więc było stanowisko SKO, że w rozpoznanej sprawie nie wystąpiła przesłanka pozwalająca na kontynuację ulgi inwestycyjnej w podatku rolnym przez skarżącego. Stanowiska tego nie podważają przedstawione w skardze zarzuty, w tym konstytucyjnej natury. Przepis art. 13d ust. 5 u.p.r. ustanawiający warunek przejścia ulgi inwestycyjnej na następcę został sformułowany jasno i – jak wynika z poczynionych przez organy ustaleń – nie został spełniony.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a).

Ake.