Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. J. Redaktora Naczelnego czasopisma [...] w [...] na bezczynność Krajowego Biura Wyborczego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę

Skarżący, zwany dalej "Wnioskodawcą", zarzucił Krajowemu Biuru Wyborczemu, zwanemu dalej "organem", bezczynność przy rozpatrywaniu jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, sformułowanego w piśmie z [...] września 2023 r.

W skardze wniesiono o:

- stwierdzenie przewlekłości postępowania,

- wymierzenie organowi grzywny - w kwocie co najmniej trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia,

- zasądzenie od organu na rzecz Wnioskodawcy sumy pieniężnej - w kwocie co najmniej trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia,

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów dojazdu na rozprawę w razie jej wyznaczenia – wniesiono o przeprowadzenie rozprawy zdalnej.

Uzasadniając skargę wskazano m.in.:

- Wnioskodawca - w trybie art. 3a i 4 ustawy z dnia 28 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz.U. z 2018 r., poz. 1914), pismem z 14 września 2023 r. - zwrócił się do organu o udzielenie informacji, niezbędnych do sporządzenia krytyki prasowej.

- podmiot zobowiązany nie udzielił odpowiedzi; powołując się natomiast na okoliczności pozorne oświadczył, że udzieli jej w listopadzie 2023 roku,

- powołanie się na okoliczność pozorną (konieczność uiszczenia opłaty, która nie występuje w sprawie) ma na celu uniemożliwienie sporządzenia krytyki prasowej przed dniem wyborów,

- co najistotniejsze pomimo upływu terminu, zobowiązany podmiot celowo i z premedytacją nie udzielił odpowiedzi; oznacza to pozostawanie przezeń w rażącej, nieuzasadnionej zwłoce - w zakresie udzielenia odpowiedzi na zapytanie o informacje publiczną; uzasadnia to wymierzenie grzywny oraz zasądzenie na rzecz Wnioskodawcy sumy pieniężnej,

- wywodzono, że Wnioskodawca reprezentuje redakcję prasową, publikującą materiały krytyczne wobec władz publicznych; cieszą się one szerokim zainteresowaniem, zaś problematyka pytań budzi zainteresowanie opinii społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Wnioskodawcy na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazano m.in.:

- [...] września 2023 r. Wnioskodawca skierował na adres e-mail biura prasowego Krajowego Biura Wyborczego kilka zapytań w zakresie szeroko pojętej tematyki uchwał, podejmowanych przez okręgowe komisje wyborcze; pytania Wnioskodawcy charakteryzowały się szerokim zakresem tematycznym oraz znacznym stopniem rozbudowania i szczegółowości,

- wiadomość e-mail z [...] września 2023 r. nie pozostała bez odpowiedzi; [...] września 2023 r. - za pośrednictwem poczty elektronicznej - poinformowano Wnioskodawcę, że - z uwagi na obiektywną niemożność udostępnienia wnioskowanych informacji we wcześniejszym terminie - organ zmuszony jest skorzystać z przewidzianej art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej "ustawą o informacji", możliwości wydłużenia terminu na udzielenie odpowiedzi; w związku z tym przekaże żądane dane nie później niż do 14 listopada 2023 r., stanowisko to organ podtrzymał również w piśmie Szefa Krajowego Biura Wyborczego - skierowanym do Wnioskodawcy [...] października 2023 r.,

- pomimo otrzymania wyjaśnień, Wnioskodawca skierował [...] października 2023 r. skargę na bezczynność organu,

- skarga jest - na dzień skierowania niniejszej odpowiedzi - przedwczesna; Wnioskodawcę zawiadomiono bowiem o konieczności skorzystania przez organ z możliwości wydłużenia terminu,

- organ nie kwestionuje, że - co do zasady - informację publiczną należy udostępniać w terminie 14 dni od złożenia wniosku; niemniej jednak ustawodawca dopuszcza możliwość wydłużenia tego terminu – nie dłużej jednak niż do 2 miesięcy od daty otrzymania wniosku,

- organ wywiązał się z obowiązku, wedle którego winien umotywować zarówno powody, dla których żądania nie mógł zrealizować w podstawowym 14-dniowym terminie, jak również przyczyny ustalenia nowego terminu,

- w korespondencji z [...] września 2023 r., zawarto stwierdzenie: "na postawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902) informujemy, że dane o które Pan wnioskuje (w zakresie w jakim posiada je Krajowe Biuro Wyborcze), zostaną udostępnione nie później niż do dnia 14 listopada 2023 r. Udostępnienie wnioskowanych informacji we wcześniejszym terminie nie jest możliwe z uwagi na konieczność podjęcia dodatkowych działań, w związku z czym termin na ich udostępnienie zostaje wydłużony"; w piśmie z [...] września 2023 r. - wobec kolejnego wniosku tej samej osoby, jednoznacznie wskazano: "udostępnienie wnioskowanych informacji we wcześniejszym terminie nie jest możliwe z uwagi na konieczność podjęcia dodatkowych działań, wynikających z przygotowywania wyborów do Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej i Senatu Rzeczpospolitej Polskiej oraz referendum ogólnokrajowego przy ograniczonych zasobach ludzkich Krajowego Biura Wyborczego",

- co dodatkowo wyjaśniono Wnioskodawcy w piśmie organu z [...] października 2023 r. skierował on swoje żądanie udostępnienia danych w wyjątkowym czasie - w okresie bezpośrednio poprzedzającym przeprowadzenie wyborów do Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczpospolitej Polskiej oraz referendum - zaplanowanych na 15 października 2023 r.; w tym okresie działalność organu jest w pełni podporządkowana procesowi przygotowania i przeprowadzenia wyborów oraz referendum; wymaga on pełnego zaangażowania - w tym dodatkowego obciążenia wszystkich pracowników; może to powodować, że inne realizowane przez organ zadania – w tym udzielanie odpowiedzi na wzmożoną w tym okresie liczbę wniosków o udostępnienie informacji publicznej - może ulec opóźnieniu; okoliczności te legły u podstaw tego, że odpowiedzi na - wymagające podjęcia dodatkowych działań, szczegółowe i rozbudowane - żądanie Wnioskodawcy nie można było udzielić w podstawowym - 14-dniowym terminie,

- opóźnienie wynika z konieczności wykonywania poszczególnych czynności wyborczych, w związku z zarządzonymi wyborami do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz referendum ogólnokrajowym; wynika to z faktu, że organ wykonuje obowiązki związane z udzielaniem bieżących odpowiedzi wyborcom i biorącym udział w wyborach komitetom wyborczym oraz podmiotom, uprawnionym do udziału w kampanii referendalnej; w piśmie szczegółowo wyjaśniono, że do Państwowej Komisji Wyborczej i organu kierowane są setki pytań i tysiące telefonów, a zasoby organu - w zakresie obsługi Państwowej Komisji Wyborczej - są ograniczone (w Zespole Prawnym i Organizacji Wyborów organu jest zatrudnionych 7 osób),

- tym samym organ - dochowując terminu - udzielił Wnioskodawcy pełnej informacji o konieczności skorzystania z możliwości przedłużenia podstawowego terminu na udzielenie odpowiedzi, w tym o przyczynach podjęcia tej decyzji; wskazano też konkretny termin, do którego żądane przez Wnioskodawcę dane zostaną mu przekazane. 

W dodatkowym piśmie (k. 140-141) Organ wniósł o umorzenie postępowania podnosząc, że udzielono już odpowiedzi na wniosek (załączonymi pismami z [...] listopada i [...] grudnia 2023 r.). Wnioskodawca zaś – w kolejnym piśmie (k. 352-353) - skargę podtrzymał.

Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935). Nie dopatrzył się szczególnych przesłanek, czy okoliczności sprawy, przemawiających za jej rozpoznaniem na rozprawie - w myśl art. 122 wskazanego aktu. W tej sytuacji bezprzedmiotowe było także żądanie przeprowadzenia rozprawy z wykorzystaniem urządzeń umożliwiających udział w niej na odległość.

Sąd zważył, co następuje:

Bezczynność organu administracji publicznej – w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego rozstrzygnięcia lub nie wykonano czynności, a w szczególności czy jest to następstwem zawinionej lub nie- opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).

Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w ciągu 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji, powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy ją udostępni – nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o informacji).

Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że – gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź podmiot obowiązany nie dysponuje w ogóle żądaną informacją – powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r.,

o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny - w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji.

W rozpatrywanym przypadku jest poza sporem stan faktyczny w szeregu jego istotnych elementów. Wnioskodawca zwrócił się mianowicie o udostępnienie określonych informacji (chodziło o 6 zapytań, dotyczących działania okręgowych komisji wyborczych), zaś organ – z zachowaniem terminu, wskazanego art. 13 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy o informacji - powiadomił go o braku możliwości rozpoznania wniosku w zwykłym - 14-dniowym terminie (wedle art. 13 ust. 1). Spór dotyczy zaś kwestii, czy w sprawie zachodziły szczególne przesłanki, uprawiające organ do yznaczenia alternatywnego, dłuższego terminu - nie przekraczającego 2 miesięcy (wedle reguły art. 13 ust. 2 ustawy o informacji).

Nie budzi zasadnych wątpliwości argumentacja organu, który wskazywał wystąpienie obiektywnych przeszkód, dla realizacji wniosku w zwykłym terminie. Wprawdzie odpowiedź udzielona Wnioskodawcy w terminie 14 dni była stosunkowo lakoniczna. W kolejnym jednak piśmie (datowanym z [...] września 2023 r.) - skierowanym do Wnioskodawcy przed wniesieniem niniejszej skargi, wobec analogicznie szerokiego wniosku - zawarto bardziej szczegółowe wyjaśnienie – w kontekście przeszkód natury organizacyjnej - dla bieżącej realizacji wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Argumentacja organu była jasna i przekonywująca. Zapytanie Wnioskodawcy miało charakter złożony - składało się z 6 szczegółowych pytań. Personel organu był zaś – wedle wyjaśnienia - szczególnie obciążony wobec realizacji zadań, związanych z procedurą wyborczą oraz referendalną. W takim przypadku obsługa zapytań w trybie przepisów o dostępie do informacji publicznej nie musiała być traktowana priorytetowo. Wnioskodawcy wskazano natomiast termin realizacji jego żądania w prawnie przewidzianych granicach.

W ocenie Sądu w tym składzie, przesłanką uzasadniającą wydłużenie terminu realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej mogą być zarówno szczególne uwarunkowania sprawy indywidualnej - charakter danego wniosku (złożona struktura, potrzeba identyfikacji danych itp.), jak i okoliczności faktyczne, pozostające w związku z realiami pracy danego organu, jak: znaczny równoczesny wpływ wniosków, bądź szczególne, okresowe obciążenie personelu - wynikające z realizacji podstawowych zadań. Brak podstaw dla uznania, aby prawodawca - stanowiąc instytucję wydłużenia terminu udostępnienia informacji publicznej – nie miał na względzie wszelkich tych przesłanek.

Chybiona jest argumentacja skargi, jakoby - przywołując "przeszkody pozorne" udostępnienia informacji - organ wskazał na kwestie potrzeby uiszczenia opłat. Zdarzenie takie w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Reasumując należy wskazać, że - na dzień wniesienia skargi (2 października) - organ nie pozostawał w bezczynności. Skutecznie bowiem wskazał inny termin rozpoznania wniosku, który do daty wniesienia skargi nie wyekspirował. Nie sposób więc uznać, aby organ pozostawał w bezczynności, zaś tym bardziej, aby miała ona charakter rażący, bądź zachodziły przesłanki wymierzenia organowi grzywny lub zasądzenia na rzecz Wnioskodawcy sumy pieniężnej.

Odnosząc się do wniosków organu należy wskazać, że nie ma podstawy prawnej dla realizacji jego żądania zasądzenia od Wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania przed sądem I. instancji w razie oddalenia skargi (tak reguły art. 199 i 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nie zaistniały także przesłanki umorzenia postępowania - niezależnie, czy żądanie Wnioskodawcy zrealizowano przed dniem wyrokowanie. W sprawach o bezczynność przedmiotem oceny Sądu jest bowiem wyłącznie działanie lub zaniechanie organu do dnia wniesienia skargi. Kwestia ustania bezczynności po tej dacie, może mieć znaczenie tylko w przypadku jej uwzględnienia - w kontekście zasadności zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności albo stwierdzenia, że pozostawał w bezczynności, gdy stan ten już ustał (tak kompetencje z art. 149 § 1 pkt 1 lub 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Przedwczesna byłaby natomiast w rozpoznawanych sprawie ocena przez Sąd, czy żądania Wnioskodawcy stanowiły w pełnym zakresie wniosek o udostępnienie informacji publicznej - w rozumieniu ustawy informacji - w jakiej zaś części do ich rozpatrzenia znajdą zastosowanie reguły udostępniania informacji prasowej. W myśl wszak art. 3a ustawy - Prawo prasowe, szczególny tryb udostępniania informacji, dotyczy jedynie tych - spośród informacji prasowych zakreślonych art. 4 danego aktu – do których dostęp regulują przepisy o charakterze szczególnym – ustawy o informacji.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.