Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1363/13 o odmowie wyłączenia sędziów: NSA Tadeusza Michalika, WSA Beaty Kozickiej oraz WSA Teresy Kurcyusz-Furmanik w sprawie ze skargi L. L. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt IV SAB/Gl 59/09 ze skargi L. L. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tychach w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. L. L. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt IV SAB/Gl 59/09.

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wskazaną wyżej skargę. Następnie postanowieniem z dnia 10 lutego 2014 r. odmówiono wyłączenia sędziego WSA Teresy Kurcyusz – Furmanik, postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2014 r. odmówiono wyłączenia sędziego NSA Tadeusza Michalika, sędziego WSA Beaty Kozickiej oraz sędziego WSA Edyty Żarkiewicz natomiast postanowieniem z dnia 13 października 2014 r. oddalono wniosek o wyłączenie sędziego WSA Małgorzaty Walentek, sędziego WSA Andrzeja Matana oraz sędziego WSA Iwony Boguckiej.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. L. L. wniósł o wyłączenie sędziów, którzy brali udział w wydaniu postanowienia z dnia 13 października 2014 r. Wnioskodawca podniósł, że nie został wezwany na posiedzenie niejawne, dlatego nie mógł złożyć wniosku o wyłączenie tego składu orzekającego oraz oświadczył, że jego zdaniem wyżej wymienieni sędziowie nie byli bezstronni i działali na jego szkodę.

W oświadczeniach złożonych w związku z wnioskiem skarżącego sędzia NSA Tadeusz Michalik, sędzia WSA Beata Kozicka oraz sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik oświadczyli, że brak jest podstaw do wyłączenia ich od rozpatrywania sprawy z mocy art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1363/13 odmówił wyłączenia sędziów.

Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy przede wszystkim zaznaczyć, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli, a ponadto muszą wyróżniać się odpowiednimi cechami osobowymi. W celu pełnej realizacji tej zasady prawo przewiduje szereg gwarancji. Jedną z nich jest instytucja wyłączenia sędziego, mająca zastosowanie w przypadku gdy uregulowane w ustawie okoliczności lub uzasadniona wątpliwość strony stwarzają podstawy do przyjęcia, że mógłby on nie orzekać w danej sprawie sposób bezstronny. Chodzi przy tym o wątpliwości uzasadnione, występujące w stosunku do obiektywnych okoliczności występujących faktycznie, nie zaś będących wynikiem subiektywnego przekonania składającego wniosek o wyłączenie sędziego lub występujących potencjalnie. Należałoby zatem wskazać na motywy ewentualnego stronniczego działania sędziego. Nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z jednostronnych odczuć wnioskującego. Konieczne jest przy tym wskazanie poważnych powodów wnoszenia żądania. Dodatkowo należy zauważyć, że rozpatrzenie wniosku o wyłączenie sędziego powinno odbywać się każdorazowo w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Niedopuszczalne jest bowiem formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności jednostkowej sprawy. Przesłanki będące podstawą wyłączenia sędziego powinny pozostawać w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny sądu w taki sposób, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 94). W literaturze podkreśla się, że bezstronność sędziego jest ściśle związana z obiektywizmem w rozstrzyganiu danej sprawy, a więc wolnego od emocji stosunku do sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia bądź też emocjonalnego stosunku do strony wynikającego m.in. z więzi rodzinnej, przyjaźni lub koleżeństwa (por. Z. Tabor, T. Pietrzykowski, Bezstronność jako pojęcie prawne [w:] Prawo a wartość, s. 273).

Nie jest również uzasadnioną wątpliwością co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo, gdyż merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków odwoławczych (por. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09). W szczególności wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia prowadzenie przez niego sprawy z naruszeniem przepisów postępowania oraz wadliwe prowadzenie innej sprawy.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego (wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, na który powołuje się skarżąca) celem wyłączenia sędziego jest wyeliminowanie "wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy", nie chodzi przy tym o wątpliwości istniejące subiektywnie, gdyż prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (por. postanowienie NSA z 14 czerwca 2012 r., I OZ 420/12).

Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma ponadto zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08). W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z 8 maja 2009 r., II FZ 128/09).

Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że sędziowie, których wniosek o wyłączenie dotyczy, złożyli oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 19 p.p.s.a. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. Wniosek o ich wyłączenie nie zasługuje więc na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2011 r., I OZ 1067/11). Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żąda wyłączenia sędziego pomimo złożenia tego oświadczenia, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały jego wiarygodność. Skarżący takich okoliczności nie wskazał. Jego żądanie jest zatem bezpodstawne. Zasadnie więc sąd odmówił wyłączenia ww. sędziów od orzekania w sprawie.

Wobec powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.