Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C. C. Sp. z o.o. w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1394/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi C. C. Sp. z o.o. w J. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 11 marca 2024 r., nr DPP-III.6643.5.2023.WK.4 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1394/24 po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi C. C. sp. z o.o. w J. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 11 marca 2024 r. znak DPP-III.6643.5.2023.WK.4 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania postanowił odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Zgodnie z zarządzeniem z 17 marca 2025 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone 4 kwietnia 2025 r.

Pismem procesowym, nadanym w urzędzie pocztowym 14 kwietnia 2025 r., skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wskazano na problemy zdrowotne osoby uprawnionej do reprezentacji skarżącej spółki. Wyjaśniono, że jest to osoba starsza, mająca problemy z poruszaniem się. Podniesiono ponadto kwestię zajęcia rachunku bankowego i trudnej sytuacji finansowej. Do wniosku dołączono zaświadczenie o ukończeniu rehabilitacji z 4 kwietnia 2025 r. oraz zrzuty ekranu z kontem bankowym spółki. Jednocześnie skarżąca uiściła żądany wpis w prawidłowej wysokości.

W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie wykazała, że uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi bez swojej winy.

Sąd I instancji wskazał, że skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i to do niego kierowana jest korespondencja z sądu. Pierwszym i podstawowym obowiązkiem było zatem sprawdzenie i zachowanie terminu do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 4 kwietnia 2025 r., a zatem termin do dokonania czynności upłynął z dniem 11 kwietnia 2025 r. Wpis uiszczono 14 kwietnia 2025 r.

Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W ocenie Sądu instancji, uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zaniedbania, a nie zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Skarżąca powołuje się na problemy zdrowotne. Jednakże okoliczności te nie świadczą o niemożliwości wykonywania innych czynności i samodzielnej egzystencji. Z zaświadczenia dołączonego do wniosku wynika jedynie, że osoba uprawniona do reprezentacji spółki zakończyła rehabilitację z dniem 4 kwietnia 2025 r. i zalecono jej pozostanie w domu oraz dalszą rekonwalescencję. Odnośnie natomiast trudności finansowych Sąd stwierdza, że okoliczności te mogą być podnoszone w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, czy też we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W żaden sposób nie mogą potwierdzać przyczyn niezachowania terminu do dokonania czynności procesowej. Konkluzja ta uzasadnia odmowę uwzględnienia wniosku.

Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji wniosła skarżąca spółka zaskarżając je w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Sądowi I instancji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a) art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i art. 87 § 1 p.p.s.a. polegające na błędnym uznaniu, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, mimo że: nagłe problemy zdrowotne osoby odpowiedzialnej za sprawy finansowe spółki Prezesa Zarządu spółki W. K. mającej 87 lat, uniemożliwiające swobodne poruszanie się, potwierdzone zaświadczeniem o ukończeniu rehabilitacji, czyniły niemożliwym osobiste wyjaśnienie sytuacji w Banku i zapewnienie opłacenia wpisu, przeszkoda w postaci blokady rachunku bankowego uniemożliwiła dokonanie opłaty w terminie, a zatem wystąpiły obiektywne i niezależne od strony przyczyny, które spełnione łącznie, skutecznie uniemożliwiły Wandzie prowadzącej sprawy spółki uiszczenie wpisu od skargi zakreślonym przez Sąd.

b) art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego, w szczególności:

- niezbadanie związku przyczynowego pomiędzy ograniczoną możliwością poruszania się przez Wandę Kozłowską, a brakiem możliwości wyjaśnienia blokady konta w terminie,

- pominięcie znaczenia łącznego wystąpienia przeszkód: zdrowotnej i finansowej, które kumulatywnie doprowadziły do uchybienia terminowi uiszczenia wpisu sądowego od skargi,

- pominięcie informacji wynikającej z zaświadczenia o ukończeniu rehabilitacji dot. wieku Prezesa spółki W. K., która w chwili obecnej ma 87 lat,

c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego odniesienia się uzasadnieniu postanowienia do przedstawionych dowodów na brak winy skarżącej w uchybieniu terminowi, tj.: zaświadczenia o ukończeniu rehabilitacji, wskazującego na zalecenie pozostania w domu z powodu rwy kulszowej, zrzutów ekranu potwierdzających blokadę konta bankowego, potwierdzenia przelewu z dnia 14 kwietnia 2025 r.

Z uwagi na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o stwierdzenie przez Sąd I instancji oczywistej zasadności zażalenia i uchylenie skarżonego postanowienia oraz rozpoznania sprawy na nowo poprzez przywrócenie terminu do uregulowania opłaty sądowej od skargi i zaniechania odrzucenia skargi w związku z uiszczeniem opłaty od niej. W przypadku niewydania postanowienia na postawie art. 195 § 2 p.p.s.a., w związku z podniesionymi zarzutami, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, przy czym stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Należy się zgodzić z sądem pierwszej instancji, że przesłanki z tych przepisów nie zostały w okolicznościach sprawy spełnione.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swym orzecznictwie wskazywał, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (np. postanowienie NSA z 12 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 66/24).

Z akt sprawy wynika, że pismo wzywające profesjonalnego pełnomocnika skarżącej spółki do wykonania zarządzenia do uiszczenia wpisu od skargi zostało prawidłowo doręczone 4 kwietnia 2025 r., zatem termin siedmiodniowy upływał z dniem 11 kwietnia 2025 r. We wskazanym terminie skarżąca nie uiściła wpisu sądowego. Wpis od skargi został natomiast uiszczony dopiero w dniu 14 kwietnia 2025 r., a więc z uchybieniem terminu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nastąpiło bez jej winy, a nadto oceny tej nie podważają zarzuty podniesione w złożonym zażaleniu.

Odnosząc się do argumentacji zażalenia dotyczącej wieku i problemów zdrowotnych Prezesa Zarządu spółki, które przyczyniły się do nieuiszczenia wpisu sądowego w terminie, to w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że skoro przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest kryterium braku winy, to konieczne jest uprawdopodobnienie, że pomimo dołożenia szczególnej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy, wystąpiły okoliczności od strony niezależne, które uniemożliwiły dochowania tej staranności. Zatem strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi, na podstawie których możliwe będzie uznanie, że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły. W przypadku choroby należy zatem wykazać, że choroba była takiego rodzaju, że uniemożliwiała wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej, że jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie (por. np. postanowienie NSA z 25 października 2023 r., sygn. akt III OZ 522/23). Z zaświadczenia dołączonego do wniosku wynika jedynie, że osoba uprawniona do reprezentacji spółki zakończyła rehabilitację z dniem 4 kwietnia 2025 r. i zalecono jej pozostanie w domu oraz dalszą rekonwalescencję. Jednakże okoliczności te nie świadczą o niemożliwości wykonywania innych czynności i samodzielnej egzystencji. Okolicznością wskazującą na brak winy jest taka niedyspozycja zdrowotna, która występuje nagle i jest na tyle poważna, że uniemożliwia wykonanie czynności procesowej w terminie i w dodatku nie jest możliwe posłużenie się inną osobą. Natomiast z przedstawionego zaświadczenia nie wynika aby choroba osoby upoważnionej do reprezentowania spółki miała taki właśnie charakter. Należy również zwrócić uwagę, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia wykonania przelewu z rachunku bankowego dotyczącego operacji pod tytułem "wpis sądowy od skargi C. C. Sp. z o.o. w sprawie VSA/Wa 1394/24" wpłacającym był Z. K. K. (k. 287 akt sądowych). Tak więc z powyższego wynika, że skarżąca miała możliwość wyręczenia się inną osobą w celu dokonania przedmiotowego przelewu dotyczącego uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Z kolei odnosząc się do podnoszonego w zażaleniu wieku Prezesa Zarządu spółki jako przyczyny uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu należy zauważyć, że skarżąca spółka powierzyła W. K. mającej 87 lat funkcję osoby odpowiedzialnej za sprawy finansowe spółki i Sąd nie może tego wyboru kwestionować ani podważać.

Ponadto prawidłowo wskazał Sąd I instancji, że problemy finansowe skarżącej mogą być podnoszone w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych został przez skarżącą złożony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2025 r. po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego WSA w Warszawie z 11 września 2024 r. który odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

Biorąc pod uwagę powyższe skarżąca nie wykazała – zarówno we wniosku, jak i zażaleniu – że podniesione okoliczności stanowiły przeszkodę uniemożliwiającą dokonywanie czynności procesowych, w tym uiszczenie wpisu od skargi.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia