Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi I. Ś. na uchwałę Zarządu Powiatu [...] z dnia 30 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odwołania z funkcji dyrektora szkoły 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; 2. zasądza od Zarządu Powiatu [...]na rzecz skarżącej I. Ś. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uchwałą Nr [...] Zarządu Powiatu B. z 30 listopada 2022 r. na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z 5.06.1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. 2022 r., poz. 1526 ze zm.) w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14.12.2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 1082 ze zm.) po uzyskaniu pozytywnej opinii M.Kuratora Oświaty z 28.11.2022 r. Zarząd Powiatu B. odwołał bez wypowiedzenia, z dniem 30.11.2022 r., I. Ś. ze stanowiska Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w B., ul. T., dla której to jednostki Powiat B.jest organem prowadzącym (§ 1); stwierdził, że z dniem wypowiedzenia tracą moc wszelkie pełnomocnictwa udzielone I. Ś. jako Dyrektorowi Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w B., ul. T.(§ 2); wykonanie Uchwały powierzył Przewodniczącemu Zarządu Powiatu (§ 3); wskazał, że uzasadnienie do Uchwały stanowi jego integralną część (§ 4); stwierdził, ze Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia ( § 5).

W uzasadnieniu Zarząd Powiatu B. wskazał, że w trakcie przeprowadzonej przez Zespół Kontrolujący w dniach 23.09.2022 r. – 23.10.2022 r. w w/w liceum kontroli problemowej działalności w zakresie spraw finansowych i administracyjnych w latach 2020 – 2022 ujawniono następujące fakty stanowiące podstawę do w/w odwołania:

1. Udostępnianie Niepublicznemu Liceum Ogólnokształcącemu "[...]" w B. pomieszczeń Liceum Ogólnokształcącego im. [...]oraz Hali Widowiskowo - Sportowej celem przeprowadzania zajęć i innych wydarzeń pozalekcyjnych bez zgody i wiedzy Powiatu B.;

2. Udostępnianie Niepublicznemu Liceum Ogólnokształcącego "[...]" wB. mienia Liceum Ogólnokształcącego im. [...]bez zgody i wiedzy Powiatu B.;

3. Przedstawianie w toku kontroli dokumentów dotyczących jej zakresu, które przygotowane zostały ad hoc na potrzeby prowadzonej przez organ prowadzący kontroli, a które to dokumenty nie mogły powstać w datach wskazanych w ich treści;

4. Dyrektor Liceum Ogólnokształcącego im. [...]w B. I. Ś. występuje w roli "nieoficjalnego" Dyrektora Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego "[...]", kieruje działalnością konkurencyjnej placówki oświatowej;

5. Odnotowywanie w kontroli realizacji zajęć lekcyjnych jako przeprowadzonych przez Dyrektora LO AK, podczas gdy Dyrektor przebywa na urlopie wypoczynkowym;

6. Przydzielanie nieodpłatnych zastępstw przez Dyrektor I. Ś. innym nauczycielom;

7. Wprowadzanie nauczyciela w błąd przez Dyrektor I. Ś. poprzez informowanie go o wpływie na jego osobę rzekomej skargi od jednego z rodziców;

8. Podejmowanie działań prowadzących do podziału grona pedagogicznego i narastaniu konfliktu między nauczycielami;

9. Pobieranie składek na ubezpieczenie uczniów w wysokości większej niż wynikająca z oferty ubezpieczyciela, celem przeznaczenia nadwyżki na ubezpieczenia pracowników szkoły;

10. Pobieranie od uczniów Liceum Ogólnokształcącego im. [...] jednorazowej, bezzwrotnej opłaty w wysokości 50 zł za korzystanie z szafek szkolnych;

11. Przyznawanie pedagogowi szkolnemu tygodniowo kilku godzin zastępstw doraźnych, w sposób uniemożliwiający mu wykonywanie jego podstawowych obowiązków;

12. Brak reakcji na przyznawanie licznej ilości zastępstw doraźnych Wicedyrektorowi Liceum Ogólnokształcącemu im. [...], świadczenia przez Wicedyrektora LO im. [...] pracy na rzecz Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Młodzieży "[...]" wB. w czasie pracy w LO im. [...].

13. Utrata zaufania organu prowadzącego do Dyrektora LO im. [...] wynikająca z nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli.

Organ wskazał, że zachowanie Dyrektor nosi cechy rażącego naruszenia obowiązków oraz realnie zagraża destabilizacji funkcjonowania szkoły, a w konsekwencji stanowi podstawę do całkowitej utraty zaufania do Dyrektor I. Ś., wykluczając dalszą współpracę. W/w okoliczności (pkt 1-12) prowadzą do destabilizacji działalności placówki pod względem dydaktycznym, wychowawczym, oświatowym. Ujawniono też działania mogące wypełniać znamiona czynów zabronionych. Uchybienia charakteryzują się dużym ciężarem gatunkowym. W szczególności dotyczy to przedstawienia przez Dyrektora porozumień o współpracy nr 1[...] z 01.05.2021 r., nr 2/2021 i nr [...] z 01.09.2021 r. w których wpisana podstawa prawna oraz rok i pozycja publikatora uzasadnia twierdzenie, że porozumienia te nie powstały w datach w nich wskazanych, które sporządzono celem usankcjonowania bezpłatnego i bez uzyskania koniecznych zgód udostępniania Niepublicznemu LO pomieszczeń LO im. [...] , budynków Hali Widowiskowo - Sportowej i innego mienia ruchomego i nieruchomego Powiatu. 7.11.2022 r. Zarząd Powiatu złożył do Prokuratury Rejonowej w G. zawiadomienie o możliwości popełnienia przez I. Ś. czynów z art. 231 § 1 kk (nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego) oraz art. 271 § 1 kk (poświadczenie nieprawdy).

Akta kontroli przekazano także do M. Kuratorium Oświaty, Delegatury w R.. W protokole kontroli organu sprawującego nadzór pedagogiczny wskazano na nieprawidłowości związane z przydzielaniem zastępstw doraźnych, poddano kontroli wycieczkę z 20.09.2022 r. Kurator wskazał, że uczennicy nie zostało zapewnione bezpieczeństwo, co jest niezgodne z art. 68 ust. 1 pkt 6 Prawa oświatowego i wydał zalecenia pokontrolne. O nieprawidłowościach ujawnionych w trakcie kontroli prowadzonej przez kuratorium odniesiono się też w uzasadnieniu pozytywnej opinii M. Kuratora Oświaty z 28.11.2022 r.

Organ wskazał, że dyrektor szkoły to funkcja publiczna ciesząca się w społecznościach lokalnych dużą estymą i mająca bardzo duży wpływ na kształtowanie postaw społecznych, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży, a funkcja dydaktyczna, wychowawcza realizowana jest oprócz zajęć lekcyjnych także poprzez dawanie dobrego przykładu przez nauczycieli, wychowawców a w szczególności dyrektora. Postępowanie Dyrektora jest działaniem o charakterze wykraczającym poza działanie rutynowe czy też codzienne, dlatego też wymaga natychmiastowej reakcji ze strony organu prowadzącego, czego wyrazem jest wszczęcie procedury odwołania dyrektora bez wypowiedzenia w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. W ocenie organu prowadzącego uchybienia w zakresie gospodarki finansowej same w sobie nie stanowią okoliczności wypełniającym przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku" z art. 66 ust. 1 pkt 2 niemniej nie pozostają one bez znaczenia. Skarżąca pełniąc de facto funkcję dyrektora dwóch placówek jednocześnie, bez zgody i wiedzy Powiatu wykorzystywała pomieszczenia budynku Liceum i Halę Widowiskowo-Sportową na potrzeby Niepublicznego Liceum "[...]" w B.. Chęć osiągnięcia zysku przez Dyrektor, przy wykorzystaniu swoich uprawnień kierowniczych, jako dyrektora LO, poprzez w/w działania, wyczerpuje znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 po. W/w działania i zaniechania Dyrektor I. Ś. zagrażają interesowi publicznemu, jakim jest konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania placówki oświatowej. Naruszono prawidłowe relacje między dyrektorem szkoły a nauczycielami i innymi pracownikami szkoły, co dodatkowo będzie utrudniać dalsze funkcjonowanie placówki, a w konflikty te angażowani są bez ich wiedzy i zgody rodzice uczniów. Ilość oraz waga stwierdzonych podczas kontroli uchybień odznacza się dużym ciężarem gatunkowym, stąd organ prowadzący podjął decyzję o skorzystaniu ze szczególnego trybu odwołania dyrektora, bowiem dalsza współpraca pomiędzy organem prowadzącym a D. Ś. jest niemożliwa. Stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości pogłębiły podział grona pedagogicznego, który jest trwały i niemożliwy do usunięcia przez Skarżącą, która ten konflikt wywołała, dlatego też potrzebna jest natychmiastowa ingerencja organu prowadzącego. Postawa Skarżącej nie daje rękojmi poprawy sytuacji w szkole, a dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora przez osobę, na której ciążą przywołane powyżej zarzuty, powoduje destabilizację w realizacji funkcji dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej Liceum i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez I. Ś. tej funkcji, bowiem dalsze zajmowanie tego stanowiska godzi w interes szkoły jako interes publiczny. Pozytywną opinię dla odwołania w trybie odwołania w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia wydał M. Kurator Oświaty. Postępowanie Iwony Śliwy jest rażąco sprzeczne z celem powierzenia jej funkcji dyrektora placówki oświatowej, a stwierdzone nieprawidłowości nie licują z postawą dobrego pedagoga. Występowanie w podwójnej roli wywołuje oburzenie wśród społeczności lokalnych.

W skardze na w/w Uchwałę Skarżąca zarzuciła, że Uchwała podjęta została z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego poprzez błędne i nieuzasadnione przyjęcie, ze wskazane w Uchwale zarzuty natury organizacyjnej i finansowej o drugorzędnym i błahym znaczeniu dotyczące pracy Skarżącej jako dyrektora szkoły (abstrahując od ich prawdziwości i merytorycznej zasadności) z punktu widzenia szkoły, szkolnego interesu publicznego oraz funkcji szkoły jako placówki dydaktycznej, oświatowej oraz wychowawczej są poważne i wyjątkowe tak, że stanowią przypadki szczególnie uzasadniające natychmiastowe pozbawienie Skarżącej funkcji dyrektora szkoły, która pełniła przez 18 lat.

Wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Jednocześnie wniosła o zobowiązanie Zarządu Powiatu do złożenia aktu kontroli prowadzonej w Liceum Ogólnokształcącym od 23 września 2022 roku do 23 października 2022 roku zakończonej spisaniem protokołu kontroli z 24.10.2022 r. z załącznikami, zastrzeżeń do protokołu z odpowiedziami, opinii M. Kuratora Oświaty, zawiadomienia Zarządu Powiatu o możliwości popełnienia przez powódkę przestępstwa w związku z nieprawidłowościami ustalonymi w toku kontroli, o zobowiązanie Kuratorium Oświaty Delegatura w R. do przedłożenia akt kontroli przeprowadzonej w LO w B. w dniach 8 i 15.11.2022 r. i dopuszczenie dowodu z w/w dokumentów na fakt naruszenia przez Zarząd Powiatu B. art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o.

W uzasadnieniu wskazała w szczególności, że stawiane zarzuty nie opisują okoliczności pozwalających stwierdzić, ze są to przypadki szczególne, wyjątkowe, groźne uzasadniające podjęcie drastycznej decyzji o natychmiastowym, bez wypowiedzenia odwołaniu powódki z funkcji dyrektora szkoły. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała, że do przypadków niespełniających przesłanki "przypadku szczególnie uzasadnionego" należy zaliczyć negatywną ocenę działalności dyrektora w zakresie gospodarki finansowej lub inne zaniedbania organizacyjne, odmienną wizję prowadzenia placówki oświatowej, konflikt z organem prowadzącym czy współpracownikami, poważny konflikt między dyrektorem szkoły a rada pedagogiczną czy radą rodziców, nieprawidłowości w gospodarowaniu powierzonym mieniem szkoły i sprzętem wyposażenia, utratę zaufania do dyrektora, brak możliwości współpracy organu prowadzącego z dyrektorem,, korzystanie przez nauczyciela pełniącego funkcje kierownicze z urlopu dla poratowania zdrowia wynikającego z art. 73 KN, złożenie wniosku o ukaranie w związku z ewentualnym naruszeniem dyscypliny finansów publicznych czy też zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa.

Z kolei, na gruncie działalności sądów administracyjnych, wskazała na okoliczności odwołania dyrektora w w/w trybie, które spełniają przesłankę "przypadku szczególnie uzasadnionego" do których można zaliczyć: kradzież alkoholu w sklepie, błędy organizacyjne które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją, ponizanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystywanie pracowników do prowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora, zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych, długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę powodując jej dezorganizację, likwidacja szkoły.

Podniosła, że pojęcie przypadki szczególnie uzasadnione należy interpretować w sposób ścisły a nawet zawężający. O wystąpieniu takiego przypadku można mówić tylko, gdy konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji przez dyrektora szkoły bowiem dalsze jej wykonywanie godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Wszystkie te warunki musza wystąpić łącznie i dopiero wystąpienie tak rozumianego przypadku upoważnia organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii kuratora, do odwołania dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego, bez wypowiedzenia. Stwierdziła, że takiego zagrożenia nie widziały ani osoby kontrolujące pracę powódki bowiem protokół pokontrolny takiego wniosku nie zawiera ani takiego zagrożenia nie widział Starosta B. formułując zalecenia pokontrolne, które w większości zostały przez powódkę wykonane.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Podstawę odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora szkoły stanowił art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe, zgodnie z którym organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty (...), może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Powołany przepis nie precyzuje pojęcia "przypadku szczególnie uzasadnionego" i w każdym przypadku obowiązkiem organu prowadzącego jest dokonanie oceny, czy działanie bądź zaniechanie dyrektora uniemożliwia jego pozostawanie na stanowisku. Użyte przez ustawodawcę w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy pojęcie "przypadki szczególnie uzasadnione" jest pojęciem ogólnym, niedookreślonym, lecz analiza powyższego przepisu pozwala na stwierdzenie, że odwołanie w trybie natychmiastowym na podstawie tego przepisu nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w pkt 1 lit. b tego artykułu, tj. w przypadku negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań w zakresie działalności finansowej i administracyjnej. Muszą to być inne, "szczególnie uzasadnione przypadki", których ustawa nie wskazuje, niemniej jednak zawęża on pole zastosowania tego przepisu do sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych, kiedy organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie szkołą, placówką lub jej wyodrębnioną organizacyjnie częścią stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów jest nie do przyjęcia. Chodzi o działanie lub zaniechanie o charakterze wykraczającym poza działanie rutynowe czy też codzienne, mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem, przez nauczyciela – dyrektora szkoły, powodujące destabilizację realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie tego stanowiska godzi w interes szkoły jako interes publiczny.

W ocenie Sądu, organ błędnie zastosował przyjęty w uchwale tryb odwołania do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, czym naruszył przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe. Okoliczności opisane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, które znajdują odzwierciedlenie w aktach sprawy, organ uznał za "przypadek szczególnie uzasadniony." "Przypadki szczególnie uzasadnione", o których stanowi cyt. art. są wąsko ujmowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego (np. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b, c cytowanej ustawy). Tymczasem art. 66 ust. 1 pkt 2 u.o.s.o., ze względu na charakter i konsekwencje z niego wynikające, musi być stosowany wyjątkowo – "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", który to zwrot należy interpretować przy zastosowaniu metody wykładni zawężającej (interpretatio restrictiva). Związane jest to z objęciem nauczycieli szczególnymi regulacjami związanymi m.in. z gwarancjami dla stabilności zatrudnienia. Zatem wszelkie akty niweczące te gwarancje muszą być szczególnie i rygorystycznie traktowane. O wystąpieniu takich przypadków można więc mówić tylko wówczas, gdy konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez dyrektora funkcji, bowiem dalsze jej wykonywanie godziłoby w interes szkoły, powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych lub stanowiłoby zagrożenie dla interesu publicznego.

Ustawodawca w przepisie posłużył się słowem "może", co oznacza, że orzeczenie o odwołaniu ze stanowiska oparte jest na uznaniu administracyjnym, które nie może być dowolne i musi zostać uzasadnione, w którym przedstawione muszą być okoliczności spełniające przesłankę "przypadku szczególnie uzasadnionego".

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazano okoliczności, które zdaniem organu miały stanowić podstawę odwołania Skarżącej ze stanowiska dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Ocenie Sądu zatem podlega to, czy przedstawione okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały obligowały organ do zastosowania w/w trybu nadzwyczajnego. Podkreślić należy, że spełniony został wymóg wynikający z art. 66 ust. 2 ustawy, M. Kurator Oświaty Delegatura w R. zaopiniował pozytywnie odwołanie Skarżącej ze stanowiska dyrektora. Opinia ta nie jest wiążąca, lecz nie można powyższego wymogu ustawowego pominąć w badaniu całokształtu okoliczności sprawy.

Odnosząc się do zdarzeń, które w ocenie organu stanowiły wypełnienie przesłanki z cyt. przepisu, należy stwierdzić, że żadne z nich nie stanowi przypadku szczególnie uzasadnionego. Orzecznictwo wyklucza nieprawidłowe gospodarowanie mieniem, środkami publicznymi, bez zgody Zarządu (korzystanie z hali sportowo-widowiskowej, zasobów biblioteki, platformy Teams, wyposażenia sal lekcyjnych, w tym tablicy interaktywnej) przez uczniów niepublicznego LO. Z faktu informowania części grona pedagogicznego o możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia w innym liceum, nawet takim, którego organem założycielskim jest matka Skarżącej nie sposób logicznie wysnuć wniosku o występowaniu w roli nieoficjalnego dyrektora tej placówki, placówki jak to określił organ, konkurencyjnej. W sprawie nie wykazano, że zarzucane uchybienia powodują destabilizację w realizacji funkcji dydaktycznej, wychowawczej czy oświatowej i nie wykazano też na czym ta ewentualna destabilizacja polegała. Zwłaszcza, że część nauczycieli liceum publicznego jest zatrudniona także w placówce niepublicznej. Szczególnymi okolicznościami, o których stanowi będący podstawą odwołania przepis nie będzie również jednostkowa zmiana zapisu w kontroli realizacji zajęć lekcyjnych jako przeprowadzonych przez dyrektora podczas pobytu na urlopie, niejasna sytuacja dotycząca wątpliwości czy rodzic ucznia złożył skargę na nauczyciela i ferowana konkluzja o podejmowaniu działań prowadzących do podziału grona pedagogicznego i narastaniu konfliktu między nauczycielami, pracownikami szkoły wobec zbyt małego ciężaru gatunkowego tego naruszenia, o ile miało ono miejsce. Przy zastosowaniu przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy nie będą mieściły się pobieranie składek na ubezpieczenie uczniów w wysokości o 1 zł większej niż wynikało to z oferty ubezpieczyciela, celem przeznaczenia nadwyżki na ubezpieczenie pracowników szkoły, zwłaszcza że należności te zwrócono, również pobieranie opłaty za korzystanie z szafek na ubrania w kwocie 50 zł od co najmniej 2010 r. zgodnie z obowiązującym w tej materii regulaminem a nie pobieranie ich od dzieci nauczycieli. Nieprawidłowości dotyczące braku przejrzystej procedury przydzielania zastępstw doraźnych wice dyrektorowi, czy pedagogowi a w konsekwencji brak prawidłowego nadzoru nad funkcjonowaniem szkoły (zarzuty natury organizacyjnej) nie mogą stanowić podstawy do odwołania w tym trybie, zwłaszcza przy braku wykazania destabilizacji w realizacji funkcji szkoły. Zarzuty przedstawienia antydatowanych porozumień o współpracy winny być wyjaśnione szerzej, tj. czy faktycznie dwa porozumienia z 1.09.2021 r. były antydatowane i z czego organ wywodzi ten fakt, czy istniały np. porozumienia ustne w tym przedmiocie, zwłaszcza że rok 2021 był rokiem z powszechnie znanymi obostrzeniami covidowymi. Stawiając powyższy zarzut organ miał obowiązek pełnego wyjaśnienia stawianego zarzutu wykazując bez cienia wątpliwości zasadność ustalenia fałszerstwa dokumentów, a w konsekwencji utraty zaufania do Skarżącej. Również niewłaściwy nadzór nad organizacją pomocy psychologiczno- pedagogicznej (uczennica która na wycieczce do L. dokonała samookaleczenia, a później miała załamanie nerwowe w sytuacji gdy z tego powodu objęta była indywidualnym nauczaniem, o czym była powszechna wiedza) nie może być podstawa do odwołania w tym trybie. Wykracza poza przesłankę z cyt. przepisu organizacja, nadzór i porządek w zakresie wyjazdu uczennicy na wycieczkę.

Jak już wyżej wykazano, pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" musi być rozumiane wąsko. Oznaczać ono może albo nagłe zdarzenia powodujące konieczność niezwłocznego przerwania czynności dyrektora albo naruszenie prawa przez nauczyciela czy inne jego zachowania (nawet niezawinione), które muszą być na tyle istotne, że mogą prowadzić do destabilizacji działalności szkoły (placówki oświatowej) lub zagrażać interesowi publicznemu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 9 grudnia 2003 r. I PK 103/03, OSNP 2004/21/371, wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 r. II SA 3053/01 LEX 82679 oraz wyrok NSA z dnia 18 lipca 2006 r. I OSK 648/06 LEX 275919) zwraca się uwagę, że nauczyciela można odwołać bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego, jedynie jeżeli jest to usprawiedliwione niezwykle ważnymi przyczynami, a nie każdym naruszeniem prawa przez dyrektora szkoły. Zwolnienie to nie może być też dokonane w dowolnym czasie w relacji do zdarzeń je uzasadniających. Tak więc negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie gospodarki finansowej lub inne zaniedbania dotyczące organizacji pracy, nie mieszczą się w zawartym w powołanym przepisie pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" i nie uzasadniają odwołania dyrektora w omawianym trybie. W ocenie Sądu, powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz".

Okoliczności, na które powołuje się organ nie były nagłym zdarzeniem, lecz wynikają z wyników kontroli doraźnej przeprowadzonej w dniach 23.09. – 23.10. 2022 r., do której Skarżąca odniosła się pismem z 2.11.2022 r., a następnie otrzymała zalecenia pokontrolne w dniu 21 listopada 2022 r. i w przeważającej większości uchybienia zostały naprawione. W trakcie kontroli również nie ujawniono nagłego zdarzenia, które nakazywałoby natychmiastowe ustąpienie przez Skarżącą z funkcji dyrektora. Wobec powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że okoliczności ujawnione w trakcie którejkolwiek z kontroli wystąpiły "tu i teraz" i uzasadniały natychmiastowe działanie organu.

W orzecznictwie od lat ugruntowane jest stanowisko, że gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a dyrektor - w ocenie organu, który mu powierzył to stanowisko - nie sprawdził się na nim, czy nie potrafi ułożyć relacji m.in. z podwładnymi - to istnieje tryb "zwykłego" odwołania (wyrok NSA z dnia 22 listopada 2016 r. I OSK 1592/16). Także negatywna ocena działalności dyrektora szkoły, w tym zadań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, nie mieści się w zakresie pojęcia "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym stanowi art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o.- odpowiednik mającego zastosowanie w sprawie art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. (wyrok NSA z 21 stycznia 2014 r. I OSK 2473/13). Przy tym, zastosowanie powołanego przepisu przewidziane jest dla przypadków wymagających natychmiastowego działania (wyrok NSA z 19 marca 2013 r., I OSK 2448/12, wyrok NSA z 14 października 2014 r., 1584/14). Stanowisko NSA w tej kwestii jest jednolite i konsekwentne - por. np. wyrok z 7 maja 2015 r., I OSK 2987/14, wyrok z 6 sierpnia 2015 r., I OSK 901/15 oraz wyrok z 25 listopada 2015 r., I OSK 1942/15. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że użyte w ustawie pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego (wyrok WSA we Wrocławiu z 27 marca 2009 r., IV SA/Wr 49/09), bo naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w jej pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły (wyrok NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OSK 86/08).

W wyroku z dnia 9 maja 2001 r., sygn. akt II SA 3293/00 NSA rozważał, czy naruszenie przez dyrektora dyscypliny budżetowej w rozumieniu art. 138 ust.1 pkt 2 ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.) oraz naruszenie wymogów ustawy z 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 119, poz. 773) mieści się w kategorii "szczególnie uzasadnionych przypadków", o których mowa w art. 38 ust. 2 powoływanej ustawy o systemie oświaty i uznał, że w pojęciu tym nie mieści się każde naruszenie prawa. W orzecznictwie akcentuje się przesłankę przypadku szczególnie uzasadnionego, a nie naruszenie przepisów prawa. W ocenie Sądu, występuje istotna różnica przy zestawieniu obydwu pojęć. Szczególnie uzasadniony przypadek nie musi wiązać się z naruszeniem przepisów prawa. Musi natomiast opierać się na zdarzeniu, okolicznościach pozostających w niemożności dalszego sprawowania funkcji przez dyrektora. Naruszenie prawa może, ale nie musi powodować obligatoryjnego odwołania dyrektora. Zatem szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać nawet do zakończenia roku szkolnego, lecz decyzja o pozbawieniu dyrektora funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym odwołanie w trakcie roku szkolnego, bez wypowiedzenia powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających.

Negatywna ocena wykonywanych przez dyrektora szkoły zadań w zakresie działalności finansowej i administracyjnej, zarzut niewywiązywania się przez dyrektora z wcześniejszych ustaleń organizacji pracy i porozumień z organem prowadzącym dotyczących ilości zatrudnianych nauczycieli i pracowników obsługi, podziału godzin lekcyjnych, ilości godzin nauczania indywidualnego itp. oraz konieczność ponoszenia w związku z tym dodatkowych nieprzewidzianych przez organ prowadzący wydatków, a także istniejący bezsprzecznie konflikt pomiędzy dyrektorem szkoły a organem prowadzącym, nie pozwalają na zakwalifikowanie tego typu działań do szczególnie uzasadnionych przypadków, które stanowią przesłankę warunkującą zastosowanie trybu natychmiastowego odwołania z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 sierpnia 2010 r. II SA/Bd 502/10).

W pojęciu tym nie mieszczą się więc zaniedbania w zakresie gospodarki finansowej szkoły - uchybienia w zakresie rachunkowości, oraz uchybienia w zakresie organizacji pracy szkoły (patrz. wyrok NSA z 9 maja 2001 r. sygn. akt II SA 3293/00; wyrok WSA we Wrocławiu z 27 marca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wr 49/09; wyrok NSA z 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 86/08; wyrok NSA z 23 września 2005 r. sygn. akt I OSK 91/05).

W sprawie nie wykazano takiego rodzaju uchybień wykonywania zadań, które wymagałyby natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora. Funkcjonowanie szkoły do czasu wydania przez Zarząd Powiatu B. uchwały z 30 listopada 2022 r. wskazuje, że mimo wskazanych w uzasadnieniu tej uchwały niedociągnięć, nie było podstaw do zastosowania trybu nadzwyczajnego odwołania dyrektora ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Nawet, gdyby się zgodzić z organem prowadzącym, że w okresie sprawowania funkcji dyrektora szkoły dopuścił się on uchybień zarzucanych przez Zarząd Powiatu, to i tak nie można przyjąć, że którekolwiek z tych naruszeń lub wszystkie one łącznie stanowią przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2. Stanowisko orzecznicze sądów administracyjnych, w tym NSA, w tej kwestii jest jednolite i konsekwentnie stosowane w tego rodzaju sprawach - por. np. wyrok z 7 maja 2015 r., I OSK 2987/14, wyrok z 6 sierpnia 2015 r., I OSK 901/15 oraz wyrok z 25 listopada 2015 r., I OSK 1942/15. W wyroku NSA z dnia 21 stycznia 2014 r. I OSK 1149/16 stwierdzono, że negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie gospodarki finansowej szkoły lub innych zaniedbań dotyczących organizacji pracy szkoły, nie mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków zawartym w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. i nie uzasadniają odwołania dyrektora szkoły w trybie tego przepisu (LEX nr 1452153).

Przypadek szczególnie uzasadniony powinien być rozważany przez pryzmat rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach publicznych szkół i rodzajach publicznych placówek (Dz.U. z 2009 r., Nr 184, poz. 1436 ze zm.). W § 1. rozporządzenia określone zostały wymagania, które powinien spełnić nauczyciel na stanowisku dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły i placówki . W pkt 5 wymienione zostało spełnienie warunków zdrowotnych niezbędne do wykonywania pracy na stanowisku kierowniczym. W punkcie 6 mowa jest o niekaralności karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.3), a w przypadku nauczyciela akademickiego - karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.4), oraz nie toczy się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne. W punkcie 7 wskazuje się, że nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. W punkcie 8, że nie toczy się przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, a w punkcie 9, że nie był karany zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114 ze zm.5).

W ocenie Sądu, wystąpienie jednej z powyższych przesłanek mogłoby być postrzegane jako przypadek szczególnie uzasadniony. Tego rodzaju zdarzenia nie miały miejsca w przedmiotowej sprawie na czas podjęcia zaskarżonej uchwały. Wobec powyższego i z przyczyn jak wyżej, brak jest podstaw do przyjęcia, iż nastąpił przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo oświatowe pozwalający na odwołanie dyrektora szkoły w trybie natychmiastowym, w trakcie roku szkolnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200, 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 680 zł składa się wpis (200 zł) + koszty zastępstwa procesowego (480 zł.).