Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 20 marca 2024 r. nr COF.OUR.635.1058.2024 ŁD.JJ.ZZ 00669431 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2024 r. nr COF.OUR.635.1058.2024 ŁD.WD1.P 00669431, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotem skargi jest postanowienie z dnia 20 marca 2024 r. nr COF.OUR.635.1058.2024 ŁD.JJ.ZZ 00669431, którym Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 30 stycznia 2024 r. nr COF.OUR.635.1058.2024 ŁD.WD1.P 00669431 o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku wniesionego przez J. C. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 grudnia 2023 r. nr 34099E1-56/LO/2023 obejmującego opłaty abonamentowe za okres od stycznia 2019 r. do sierpnia 2023 r.

W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j, Dz. U. 2020 r., poz. 1689, dalej także: u.o.a.)

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez J. C. (dalej: zobowiązany, skarżący) przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. tytuł wykonawczy z dnia 13 grudnia 2023 r. nr 34099E1-56/LO/2023.

W piśmie z dnia 3 stycznia 2024 r. zobowiązany wniósł zarzut nieistnienia obowiązku, podnosząc, że jest zwolniony z obowiązku regulowania opłat abonamentowych wobec spełnienia przesłanek z art 4 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 u.o.a. Obecnie ma ukończone 77 lat, a nadto stwierdzono u niego upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich oraz nadwzroczność obu oczu z niedowidzeniem potwierdzone orzeczeniem nr [...] w sprawie zdolności do służby wojskowej, co uprawnia go do zwolnienia z opłat abonamentowych na podst. art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.a.

Niezależnie od powyższego od 2005 r. dysponuje zezwoleniem na bezpłatne używanie odbiornika telewizyjnego i radiowego zarejestrowanego pod adresem ul. [...] [...] (obecnie: ul. [...] [...]) w S., uzyskanym w oparciu o § 4 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 21 lipca 1993 r. w sprawie opłat abonenckich za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.

Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Stanowisko wierzyciela na wniesiony zarzut zostało wyrażone w postanowieniu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia 30 stycznia 2024 r. nr COF.OUR.635.1058.2024 ŁD.WD1.P 00669431, w którym oddalono zarzut nieistnienia obowiązku.

W zażaleniu została powtórzona dotychczas prezentowana przez zobowiązanego argumentacja dotycząca obowiązywania zwolnienia od opłat abonamentowych w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej.

Natomiast jako nową okoliczność zobowiązany podniósł, że od daty uzyskania zezwolenia na bezpłatne używanie odbiornika telewizyjnego i radiofonicznego do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 grudnia 2023 r. nie otrzymał żadnego wezwania do zapłaty nieuregulowanych opłat abonamentowych, których dotyczy wystawiony tytuł wykonawczy. Wierzyciel stwierdził, że wskazuje to na wniesienie na etapie zażalenia nowego zarzutu, tj. zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Uznano zatem, że rozpatrzenie wniesionego na etapie zażalenia nowego zarzutu przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy przez organ drugiej instancji, czego nie można pogodzić z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt I SA/GI 359/22). Zarzut ten pozostawiono zatem bez rozpatrzenia.

Zażalenie nie zostało uwzględnione.

Weryfikując ponownie stanowisko w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku wierzyciel wskazał, że sporna jest kwestia uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej (B ul. [...] [...] w S.). Zobowiązany twierdzi, że zwolnienie od opłat abonamentowych, jakie uzyskał w gospodarstwie domowym, pod adresem zamieszkania (ul. [...] [...] m. [...] w S., po administracyjnej zmianie nazwy ul. [...] [...] m. [...]), w lutym 2000 r. obowiązywało również w miejscu prowadzonej działalności gospodarczej.

Wierzyciel nie podzielił tego poglądu, stwierdzając, że uregulowania prawne zawarte w ustawie abonamentowej odnoszą się do możliwości uzyskania zwolnienia od wnoszenia opłat abonamentowych w gospodarstwie domowym. Jak podkreślono, art. 2 ust. 4 u.o.a. wskazuje, iż opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, z zastrzeżeniem ust. 5, zgodnie z którym osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub w samochodzie stanowiącym ich własność uiszczają tylko jedną opłatę z opłat, o której mowa w art. 3 ust. 1. niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Podmioty z wyłączeniem art. 2 ust. 5 ustawy uiszczają opłatę abonamentową za każdy używany odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, z odbiornikami radiofonicznymi w samochodach służbowych włącznie. Ustawa abonamentowa ustaliła dwie opłaty tj.;

1) za używanie odbiornika telewizyjnego lub telewizyjnego i radiofonicznego oraz

2) za używanie wyłącznie odbiornika radiofonicznego.

Za każdą parę odbiorników (radiofoniczny i telewizyjny) wnosi się jedną opłatę ujednoliconą, tzw. radiofoniczno-telewizyjną. Gdy liczba odbiorników radiofonicznych przewyższa liczbę odbiorników telewizyjnych, wówczas za odbiorniki radiofoniczne przewyższające liczbę odbiorników telewizyjnych wnosi się opłaty jak za używanie odbiornika radiofonicznego. Osoby prawne, instytucje i organizacje, podmioty prowadzące działalność gospodarczą zobowiązane są do rejestracji i wnoszenia opłat abonamentowych za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny używany w lokalach lub budynkach zajmowanych w ramach prowadzonej działalności, w tym również za odbiorniki w samochodach, będących w ich używaniu.

W myśl art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Natomiast zgodnie z art. 2 ust 2 u.o.a. domniemywa się, że osoba lub podmiot (firma, jednostka), która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Obowiązek opłacania abonamentu rtv rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania.

Ustawodawca nie wprowadził w ustawie abonamentowej zapisów, które uprawniałyby abonenta do uzyskania zwolnienia od wnoszenia opłat abonamentowych w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej. Skoro przepisy takich uprawnień nie przewidują, to Poczta Polska S.A. obowiązana jest do przestrzegania przepisów prawa zawartych w ustawie abonamentowej, jak i przepisów wykonawczych do ustawy zawartych w wydanych rozporządzeniach.

Przepisy ustawy abonamentowej w art. 4 określają katalog osób, które zwalnia się z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych pod warunkiem określonym w ust. 3 przywołanego przepisu tj. złożenia w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawieniu dokumentów potwierdzających uprawnienie do tych zwolnień.

Ustawa abonamentowa przewiduje, iż między innymi:

- osoby niewidome, których ostrość wzroku nie przekracza 15 % mogą skorzystać z uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych,

- osoby niesłyszące, u których stwierdzono całkowitą głuchotę lub obustronne upośledzenie słuchu (mierzone na częstotliwości 2.000 Hz o natężeniu od 80 dB),

- posiadające orzeczoną pierwszą grupę inwalidzką

mogą skorzystać z uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych.

Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.o.a. zwolnienie od opłat abonamentowych w ww. przypadkach przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1640) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień.

Jedynie osoby, które ukończyły 75 lat i miały zarejestrowane odbiorniki zostały zwolnione z obowiązku składania w placówce pocztowej oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz do przedstawienia dokumentu potwierdzającego uprawnienia do tych zwolnień (zgodnie z ustawą z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy abonamentowej - Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).

Wierzyciel potwierdził, że pod adresem: ul. [...] [...] w S. (po zmianie administracyjnej ul. [...] [...]) znajduje się rejestracja zgłoszona w ramach gospodarstwa domowego (indywidualny numer identyfikacyjny - [...]) i pod ww. adresem obowiązuje zwolnienie od opłat abonamentowych z tytułu pierwszej grupy inwalidzkiej. Nie jest ono jednak wiążące dla rejestracji zgłoszonej na działalność gospodarczą pod adresem: ul. [...] [...] w S, (indywidualny numer identyfikacyjny - [...]).

W zakresie rejestracji zgłoszonej na firmę bezsporny jest fakt, że w dniu 6 września 2004 r. (data stempla pocztowego) w Urzędzie Pocztowym S. [...] dokonana została rejestracja jednego odbiornika telewizyjnego i dwóch odbiorników radiofonicznych na dane: B, ul. [...] [...], [...] S.. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została imienna książeczka radiofoniczna numer [...] służąca do dokonywania opłat abonamentowych. (dowód w postaci kserokopii zarchiwizowanego przez Pocztę Polską S.A. "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" znajduje się w aktach sprawy).

Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342) jako zarejestrowanemu już podmiotowi korzystającemu z 1 odbiornika telewizyjnego i 2 odbiorników radiofonicznych, został nadany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta - [...], który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych nr [...].

Na okoliczność skutecznego powiadomienia zobowiązanego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta przedstawiono potwierdzenia dokonywanych opłat abonamentowych z wykorzystaniem rachunku bankowego [...] zawierającego indywidualny numer identyfikacyjny (osiem ostatnich cyfr) [...] (co potwierdzają pisma Banku Pocztowego S.A. z dnia 26 lutego 2024 r. oraz 11 marca 2024 r.).

Wnosząc ww. opłaty zobowiązany miał zatem wiedzę, że zwolnienie od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, otrzymane w ramach gospodarstwa domowego nie obejmuje używania odbiorników w miejscu pracy.

Na osobach fizycznych w miejscu ich pracy spoczywa obowiązek rejestracji każdego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, użytkowanego w lokalach lub budynkach zajmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Ponadto w korespondencji prowadzonej z Pocztą Polską S.A. w piśmie z dnia 13 listopada 2017 r. zatytułowanym jako Wniosek o umorzenie zaległości w opłatach abonamentowych, po otrzymanym upomnieniu z dnia 2 listopada 2017 r. nr UP Z/37654/0804/2017 zobowiązany informował, że kiedy zatrudniał pracowników w biurze dokonał rejestracji i opłacał abonament, a we wrześniu 2015 r. dokonał wyrejestrowania odbiorników, gdyż od 2011 r. prowadził biuro jednoosobowe i jako osoba niedowidząca i niedosłysząca nie korzystał z odbiorników. W tym samym piśmie wskazał, że odbiorniki wyrejestrował we wrześniu 2012 r. Podał także, że "prywatnie, po otrzymaniu orzeczenia komisji lekarskiej niezwłocznie skorzystałem z możliwości wyrejestrowania odbiorników RTV w miejscu zamieszkania, ze względu na inwalidztwo I grupy."

Wobec powyższego wierzyciel stwierdził, iż zawarta w zażaleniu informacja, że "Skarżący uzyskując w 2005 r. zezwolenia na bezpłatne używanie odbiornika telewizyjnego i radiofonicznego pozostawał w usprawiedliwionym przeświadczeniu, iż obejmuje ono zarówno odbiorniki rtv użytkowane w gospodarstwie domowym, jak i w firmie" pozostaje w sprzeczności z wnoszonymi opłatami abonamentowymi za odbiorniki zarejestrowane na działalność, jak i z treścią pisma z dnia 13 listopada 2017 r., gdzie zobowiązany zamiennie podawał daty w jakich miał zgłosić wyrejestrowanie odbiorników (wrzesień 2015 r. czy wrzesień 2012 r.).

Dalej, wierzyciel wskazał, że po otrzymaniu odpowiedzi z Poczty Polskiej S.A. na pismo z dnia 13 listopada 2017 r. zobowiązany nie podjął czynności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników zarejestrowanych pod adresem: ul. [...] [...] w S. (jeśli takich odbiorników nie posiadał) pomimo, że w piśmie tym poinformowano stronę, że nie odnotowano dopełnienia formalności wyrejestrowania odbiorników. Zobowiązany wystąpił natomiast o umorzenie zaległości do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która decyzją z dnia 12 października 2020 r. umorzyła zaległości za okres od stycznia 2015 r. do października 2017 r. Niemniej zobowiązany nadal nie dokonał wyrejestrowania odbiorników ani też nie wnosił opłat abonamentowych, jeśli odbiorniki posiadał.

Wobec powyższego wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko dotyczące formalności, jakie B, będące podmiotem posiadającym zarejestrowane odbiorniki rtv powinno dopełnić w związku z ich wyrejestrowaniem, gdyż nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników, czego dokonano dopiero 9 stycznia 2024 r. w Urzędzie Pocztowym S. [...].

W konkluzji wierzyciel stwierdził, że zebrany materiał dowodowy jest wyczerpujący dla jednoznacznego stwierdzenia faktu dokonania rejestracji jednego odbiornika telewizyjnego i dwóch odbiorników radiofonicznych, co powoduje ustawowy obowiązek uiszczania opłat abonamentowych i trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania odbiorników, tj. do dnia 8 stycznia 2024 r. Brak wnoszenia opłat abonamentowych w konsekwencji doprowadził do wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 13 grudnia 2023 r.

W ocenie wierzyciela egzekucja była uzasadniona, gdyż zwolnienie od opłat abonamentowych nie obowiązuje w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej czy też w miejscu pracy. Ponadto do skutecznego wyrejestrowania odbiorników doszło dopiero w dniu 9 stycznia 2024 r.

Zasadnie zatem oddalono zarzut nieistnienia obowiązku, podejmując w niniejszym postępowaniu wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a więc spełniając wymogi wynikające z art. 7 i art. 77 k.p.a.

W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.: 

a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, polegających na ustaleniu, iż przysługujące skarżącemu ustawowe zwolnienie od opłat abonamentowych nie obejmuje odbiorników zarejestrowanych w miejscu prowadzonej przez skarżącego indywidualnej działalności gospodarczej,

b) art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 3 k.p.a. oraz art. 17 § 1a u.p.e.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia w sytuacji, gdy brak jest normy prawnej wskazującej, iż przewidziane w ustawie o opłatach abonamentowych uprawnienie do zwolnienia od opłat abonamentowych nie przysługuje w miejscu prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej, lecz jedynie w gospodarstwie domowym,

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 4 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 w zw. z art. 4 ust. 3 i w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 u.o.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż przysługujące skarżącemu ustawowe zwolnienie od opłat abonamentowych nie obejmuje odbiorników zarejestrowanych w miejscu prowadzonej przez skarżącego indywidualnej działalności gospodarczej, w sytuacji, gdy przepisy prawa nie różnicują uprawnienia osoby spełniającej przesłanki do skorzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych, od miejsca używania zarejestrowanego odbiornika rtv, tj. w ramach gospodarstwa domowego, czy w miejscu prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej, co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia,

b) art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie obowiązku działania w granicach obowiązującego prawa i żądanie od skarżącego zapłaty należności z tytułu opłat abonamentowych za odbiornik rtv zarejestrowany na skarżącego na adres prowadzonej indywidualnej, jednoosobowej działalności gospodarczej, mimo przysługującego skarżącemu ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych oraz braku przepisów wskazujących, iż ustawowe zwolnienie od opłat dotyczy jedynie odbiorników użytkowanych w gospodarstwie domowym, z wyłączeniem odbiorników zarejestrowanych przez korzystającego ze zwolnienia w ramach prowadzonej, indywidualnej działalności gospodarczej.

Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o:

I. uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie przez organ egzekucyjny w całości prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 grudnia 2023 r. nr 34099E1-56/LO/2023,

Il. zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, w ramach zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., wskazano, że organ administracji dokonał błędnych ustaleń faktycznych, stwierdzając, iż przysługujące skarżącemu ustawowe zwolnienie od opłat abonamentowych nie obejmuje odbiorników zarejestrowanych w miejscu prowadzonej przez skarżącego indywidualnej działalności gospodarczej. Skarżący podał, że ma obecnie ukończone 77 lat, a zatem wobec treści art. 4 ust. 1 pkt. 2 u.o.a. przysługuje mu zwolnienie od opłat abonamentowych. Co więcej, skarżący cierpi na obustronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich oraz nadwzroczność obu oczu z niedowidzeniem potwierdzone orzeczeniem nr [...] w sprawie niezdolności do służby wojskowej. Powyższe również, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.a. uprawnia skarżącego do zwolnienia z opłat abonamentowych.

W sprawie doszło też do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1) i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 3 k.p.a. i art. 17 § 1a u.p.e.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia w sytuacji, gdy brak jest normy prawnej wskazującej, iż przewidziane w ustawie abonamentowej uprawnienie do zwolnienia od opłat abonamentowych nie przysługuje w miejscu prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej. Określając krąg podmiotów uprawnionych do zwolnienia z ponoszenia opłat abonamentowych, ustawodawca nie wskazał, iż dotyczy on wyłącznie odbiorników zarejestrowanych w ramach gospodarstwa domowego. Art. 4 ust.1 pkt 2, 4 i 5 u.o.a. stanowi ogólnie o osobie, spełniającej określone kryteria uprawniające do zwolnienia od opłaty abonamentowej za odbiorniki zarejestrowane zarówno pod adresem domowym, jak i w ramach prowadzonej, indywidulanej działalności gospodarczej. Prowadzona przez skarżącego firma B J. C. nie posiada osobowości prawnej. Zgodnie z definicją zawartą w Kodeksie cywilnym, firmą jest imię i nazwisko osoby fizycznej oraz nazwa osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Firma nie jest podmiotem praw i obowiązków i nie dokonuje we własnym imieniu czynności prawnych. Tę rolę pełni osoba fizyczna, a więc skarżący, który spełnia warunki uprawniające do zwolnienia od opłat abonamentowych.

Wierzyciel nie podzielił tego poglądu, stwierdzając, że uregulowania prawne zawarte w ustawie abonamentowej odnoszą się do możliwości uzyskania zwolnienia od wnoszenia opłat abonamentowych w gospodarstwie domowym.

Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zasada legalizmu wyrażona w art. 7 Konstytucji nakłada przede wszystkim na organy państwowe obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi przepisami kompetencyjnymi, interpretowanymi w sposób ścisły i z odrzuceniem, w odniesieniu do organów władzy publicznej, zasady, "co nie jest zakazane, jest dozwolone".

W konkluzji skarżący stwierdził, że żądanie zapłaty opłat abonamentowych jest działaniem poza granicami prawa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skargę należało uwzględnić.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia 20 marca 2024 r., którym Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 30 stycznia 2024 r. o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku wniesionego przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 grudnia 2023 r., obejmującego opłaty abonamentowe za okres od stycznia 2019 r. do sierpnia 2023 r.

Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a., wskazując wśród nich nieistnienie obowiązku (pkt 1). Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wskazać należy na wstępie, że w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący składając dwa odrębne wnioski zarejestrował odbiorniki telewizyjne i radiowe pod dwoma adresami: w miejscu zamieszkania (ul. [...] [...] m. [...] w S., po administracyjnej zmianie nazwy ul. [...] [...] m. [...]) oraz w miejscu prowadzonej działalności gospodarczej (B [...] w S.).

Obowiązki związane z rejestracją odbiorników rtv i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach aktualnie obowiązującej u.o.a., a także obowiązującej wcześniej ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r.

Art. 2 u.o.a. stanowi, że opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych (ust. 1). Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ust. 2). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (ust. 3). Opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, z zastrzeżeniem ust. 5 (ust. 4). Niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez:

1) osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub w samochodzie stanowiącym ich własność,

2) podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, sanatoria, żłobki, publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne systemu oświaty, publiczne i niepubliczne uczelnie, a także domy pomocy społecznej - w tym samym budynku, zespole budynków lub w samochodach będących w używaniu tych instytucji - uiszcza się tylko jedną z opłat, o której mowa w art. 3 ust. 1 (ust. 5). Gospodarstwem domowym, w rozumieniu przepisów niniejszej ustawy, jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie (ust. 6). Odbiornikiem radiofonicznym albo telewizyjnym, w rozumieniu przepisów niniejszej ustawy, jest urządzenie techniczne dostosowane do odbioru programu (ust. 7).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Art. 5 ust. 2 u.o.a. określa, że obowiązkowi rejestracji nie podlegają odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne:

1) wykorzystywane wyłącznie przy tworzeniu audycji lub innych przekazów;

2) wykorzystywane wyłącznie do tworzenia, rozpowszechniania lub rozprowadzania programów radiowych lub telewizyjnych, w tym do kontroli jakości rozpowszechniania lub rozprowadzania;

3) przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy.

Posiadanie odbiornika stanowi zatem domniemanie faktu jego używania - co z kolei stanowi podstawę obowiązku jego rejestracji oraz uiszczania opłat abonamentowych (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK 469/24, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3 u.o.a.).

Z powyższego wynika zatem, że osoba fizyczna zobowiązana jest do zarejestrowania każdego posiadanego odbiornika radiowego/telewizyjnego, chyba, że pozostają one w tym samym gospodarstwie domowym oraz samochodzie stanowiącym własność osób należących do tego samego gospodarstwa domowego, zdefiniowanego w art. 2 ust. 6 u.o.a.

W konsekwencji skarżący zobowiązany był zarejestrować zarówno odbiorniki rtv znajdujące się w miejscu zamieszkania, jak i te odbiorniki rtv, które znajdowały się w miejscu prowadzenia przez niego indywidualnej działalności gospodarczej (B).

Art. 4 ust. 1 u.o.a. stanowi, że zwalnia się od opłat abonamentowych osoby wymienione w tym przepisie, m.in. osoby, co do których orzeczono o zaliczeniu do I grupy inwalidów (ust. 1 pkt 1 lit. a).

W zaskarżonym postanowieniu wierzyciel potwierdził, że pod adresem: ul. [...] [...] w S. (po zmianie administracyjnej ul. [...] [...]) znajduje się rejestracja zgłoszona w ramach gospodarstwa domowego (indywidualny numer identyfikacyjny - [...]) i pod ww. adresem obowiązuje zwolnienie od opłat abonamentowych z tytułu pierwszej grupy inwalidzkiej. Bezsporne jest zatem (a także udokumentowane w aktach sprawy), że skarżący spełnia wskazane wyżej kryterium zwolnienia od opłat abonamentowych i złożył w placówce pocztowej oświadczenie o spełnieniu warunków do korzystania z tego zwolnienia, skoro organ potwierdził, że zwolnienie to obowiązuje w gospodarstwie domowym. Bezpodstawne jest jednak stanowisko organu, że zwolnienie to "nie jest wiążące dla rejestracji zgłoszonej na działalność gospodarczą pod adresem: ul. [...] [...] w S. (indywidualny numer identyfikacyjny - [...])".

Jak już była mowa obowiązek zarejestrowania wynika z posiadania odbiornika rtv, przy czym rejestracja odbiornika oraz wynikająca z niej opłata abonamentowa przypisane są do abonenta (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1089/22 oraz z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1042/23). Nie ulega wątpliwości, że to skarżący jest posiadaczem wszystkich odbiorników rtv, także tych zlokalizowanych w B.

Słusznie zauważono w skardze, że ustawodawca określając krąg podmiotów uprawnionych do zwolnienia z ponoszenia opłat abonamentowych, nie wskazał, iż dotyczy on wyłącznie odbiorników zarejestrowanych w ramach gospodarstwa domowego. Art. 4 ust.1 pkt 2, 4 i 5 u.o.a. stanowi ogólnie o osobie, spełniającej określone kryteria uprawniające do zwolnienia od opłaty abonamentowej za odbiorniki zarejestrowane zarówno pod adresem domowym, jak i w ramach prowadzonej, indywidulanej działalności gospodarczej. Z tytułu prowadzenia tej jednoosobowej działalności gospodarczej skarżący nie stał się odrębnym abonentem. Wszystkie odbiorniki rtv ("domowe" i zlokalizowane w biurze) są przypisane do skarżącego, jako tego samego abonenta, gdyż to on prowadzi działalność gospodarczą i sam osobiście jest podmiotem praw i obowiązków z tego wynikających.

Jak więc wykazano powyżej twierdzenie wierzyciela, że zwolnienia odnoszą się wyłącznie do opłat abonamentowych wnoszonych w gospodarstwie domowym jest nieuprawione. Dla oceny zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku nie ma także znaczenia akcentowana przez organ okoliczność, że skarżący uiszczał wcześniej opłaty za odbiorniki zlokalizowane w B.

Wierzyciel naruszył wskazane w skardze przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia 30 stycznia 2024 r., zobowiązując właściwy organ do uwzględnienia powyższej argumentacji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy do skargi.