Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2025 r. ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...], A. H., R. M. i B. S. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 24 stycznia 2018 r. nr XCIII/2443/18 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Stradom" I. stwierdza nieważność § 25 ust. 3 pkt. 10 zaskarżonej uchwały w zakresie słów: "z dopuszczeniem budowy oficyny, przy uwzględnieniu następujących ustaleń: a) maksymalna powierzchnia zabudowy 480 m2, b) maksymalne wysokości zabudowy oficyny: – 18 m w jej zachodniej części, ale nie wyżej niż wysokość kalenicy oficyny na działce nr 48 obręb 3 Śródmieście, – 16,5 m w jej południowej części, – 17,5 w jej wschodniej części, ale nie wyżej niż wysokość kalenicy oficyny na działce nr 42 obręb 3 Śródmieście, c) wymagane dachy jedno lub wielkospadowe o kącie nachylenia połaci dachowych od 10ş do 30ş, d) dopuszcza się wprowadzenie galerii i balkonów na elewacjach;", II. stwierdza nieważność części graficznej zaskarżonej uchwały w zakresie wyznaczonej na działkach 45/1 i 45/2 strefy budowy lub rozbudowy, III. w pozostałym zakresie skargę oddala, IV. zasądza od Gminy Miejskiej Kraków na rzecz skarżących Wspólnoty Mieszkaniowej [...], A. H., R. M. i B. S. po 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) zł dla każdego ze skarżących, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

II SA/Kr 321/25

UZASADNIENIE

Rady Miasta Krakowa w dniu 24 stycznia 2018 r. podjęła uchwałę nr XCIII/2443/18 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Stradom" ( Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2018 r. poz. 949).

Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w K. , A. H., R. M. i B. S. wnieśli o: 1) stwierdzenie nieważności § 25 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 10 planu miejscowego, 2) zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa prawnego) i 3) przeprowadzenie dowodu z: a) wniosku o pozwolenie na rozbiórkę/budowę na okoliczność wszczęcia postępowania mającego na celu udzielenie pozwolenia na budowę w oparciu o zaskarżone postanowienia planu miejscowego oraz b) wypisu i wyrysu z planu miejscowego na okoliczność ustaleń dla działek nr [...] i nr [...] przy ul. [...].

Skarżący zarzucili naruszenie:

1) art. 1 ust. 2 pkt 1, 2, 3, 6 i 7 oraz art. 15 ust. 2 pkt 1 i 3 upzp przez nieuwzględnienie ochrony prawa własności skarżących i naruszenie władztwa planistycznego, wymagań ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, a także walorów architektonicznych i krajobrazowych;

2) art. 15 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 1 ust 2 pkt 3 upzp przez naruszenie zasady ochrony środowiska, w tym brak odpowiednich postanowień dotyczących ograniczenia hałasu oraz wadliwe postanowienia sprzyjające pogorszeniu warunków akustycznych na otaczających terenach mieszkaniowych;

3) art. 9 ust 4 upzp przez zignorowanie studium;

4) art 15 ust 2 pkt 6 upzp przez dowolne wyznaczenie minimalnego wskaźnika terenu biologicznie czynnego, wskaźnika intensywności zabudowy i maksymalnej wysokości zabudowy;

5) art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego przez pogorszenie warunków mieszkaniowych nieruchomości sąsiadujących i pominięcie tego, że jest to część tzw. Ł. (obszar występowania gniazd i ptactwa, w tym dwóch rosnących od ponad 50 lat robinii akacjowych, które były siedliskiem sójki żołędziówki, kosow, dzięcioła i srok);

6) art. 6 ust. 2 upzp w zw. z art. 140 Kodeksu cywilnego przez ograniczenie możliwości zabudowy, zwłaszcza że nieruchomości przy ul. [...] i [...] leżą w obszarze objętym ochroną konserwatorską jako układ urbanistyczny i zespół zabudowy, więc wszelka roślinność stanowi jego integralną część, a postanowienia planu pozwalają na unicestwienie drzew stanowiących historyczny element kwartału;

7) art. 21 ust. 1 Konstytucji RP przez umożliwienie zabudowy;

8) art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji RP przez przedłożenie interesu właściciela działek nr [...] i nr [...] nad interes właścicieli nieruchomości sąsiednich;

9) art. 64 i art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez niezastosowanie art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC przez uznanie, że możliwość zabudowy działek nr [...] i nr [...] ma pierwszeństwo przed interesami właścicieli nieruchomości sąsiednich oraz sąsiednich mieszkańców mimo historycznych uwarunkowań związanych z przyjęciem planu miejscowego.

Skarżący wskazali, że sąsiadują z nieruchomością, o której mowa w planie miejscowym (A. H. i R. M. są właścicielami lokali nr [...] przy ul. [...], zaś B. S. jest właścicielem lokalu nr [...] przy ul. [...]), zaś realizacja inwestycji o przewidzianych parametrach w bliskim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej objętej ochroną konserwatorską spowoduje poważne zwiększenie uciążliwości na etapie budowy (intensywny ruch ciężkiego sprzętu, emisji hałasu i pyłu) i etapie użytkowania (zwiększenie ruchu, możliwość trudnego do oszacowania oddziaływania na sąsiednie nieruchomości, w tym ich wielowiekowe fundamenty). Nie dość, że plan miejscowy jest bez przyczyny nader korzystny dla dewelopera, to jeszcze jest sprzeczny ze studium (minimalny wskaźnik terenu biologicznie czynnego ustalono na 16%, podczas gdy studium wymaga min. 30%, a w terenach położonych w strefie kształtowania systemu przyrodniczego min. 50%). Rozpatrywany już wniosek dewelopera na przebudowę budynku frontowego (kamienicy) i budowę budynku tylnego (oficyny) doprowadzi do tego, że nowy czterokondygnacyjny budynek zamknie swoją bryłą podwórze modernistycznej, międzywojennej kamienicy i będzie przylegał do ślepych ścian sąsiednich kamienic w oficynach (tzw. plomba trwale zamykająca zielone podwórko, powodująca zacienienie i oczywisty spadek wartości nieruchomości sąsiedniej).

Rada Miasta Krakowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie (ze względu na brak wykazania naruszenia interesu prawnego) albo oddalenie.

W uzasadnieniu tego pierwszego wniosku podniosła, że skarżący nie są właścicielami działek nr: [...] i [...], zaś źródłem interesu prawnego nie może być art. 144 Kodeksu cywilnego ani oddziaływanie przyszłej inwestycji innego podmiotu.

W uzasadnieniu tego drugiego wniosku podniosła, że plan miejscowy został uzgodniony przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i nie ograniczył prawa własności skarżących, którzy nadal mogą korzystać ze swoich nieruchomości w dotychczasowy sposób. Nieważności planu miejscowego nie można stwierdzić na podstawie przyszłych i hipotetycznych planów inwestycyjnych właściciela działek sąsiednich, bo stan ten nie istniał w dacie uchwalania planu. Prawo własności skarżących uwzględniono przez nadanie ich nieruchomościom przeznaczenia zgodnego ze studium. Skarżący nie wskazali, jakie konkretnie postanowienia dot. ograniczenia hałasu powinien zawierać plan miejscowy. Ich argumentacja odnosi się do hipotetycznego stanu zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej, natomiast o immisjach można mówić wyłącznie, gdy stanowią one istotne oddziaływanie na nieruchomość nimi dotkniętą.

Skarżący nie składali uwag do projektu planu miejscowego. Na treść postanowień wpływ miały za to uwagi współwłaściciela działek nr: [...] i [...] wniesione podczas drugiego wyłożenia (nieuwzględniona 2c – możliwość budowy garażu podziemnego; uwzględniona 2b – możliwość budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego; uwzględnione z zastrzeżeniem 2a i 2d – sprzeciw wobec ustanowienia terenów zielonych i sprzeciw wobec zmiany kwalifikacji gruntów z dotychczasowych budowlanych na tereny zielone) i trzeciego wyłożenia (nieuwzględniona 1 – sprzeciw wobec ustanowienia terenów zielonych; nieuwzględniona 2 – sprzeciw wobec zmiany kwalifikacji gruntów z dotychczasowych budowlanych na tereny zielone).

W zakresie minimalnego wskaźnika terenu biologicznie czynnego skorzystano z przewidzianego w studium odstępstwa: W sytuacji, gdy istniejące zainwestowanie nie pozwala na spełnienie ustalonego w jednostce wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej dopuszcza się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego odstępstwo od tej wartości maksymalnie o 20% (Tom III Wytycznych dla Jednostki nr 2, str. 22).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40, dalej "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.

Skarga złożona została w trybie art. 101 u.s.g. Stosownie do tego przepisu, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, a więc do jej wniesienia nie legitymuje interes faktyczny, ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też zagrożenie w przyszłości naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia musi mieć miejsce, musi być realne i wynikać z aktu, na który w trybie art.101 ustawy o samorządzie gminnym wnoszona jest skarga. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/04, Baza Orzeczeń Lex nr 151236; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04, ONSA/2005/1/2). W orzecznictwie przyjmuje się powszechnie, iż każdy właściciel nieruchomości znajdującej się w obszarze planu ma legitymację do jego skarżenia, przy czym na uwzględnienie zasługuje jedynie taka skarga, w której skarżący wykaże, że uchwała wpływa na przysługujące mu prawo własności w aspekcie naruszenia interesu prawnego, a nie faktycznego.

Skarżący są właścicielami nieruchomości położonych na terenie objętym zaskarżoną uchwałą. Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul. [...] w K. reprezentuje ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład tej nieruchomości (KW nr [...], działka nr [...], zabudowana budynkiem kamienicy bezpośrednio przylegająca do działki nr [...]); A. H. i R. M. są właścicielami lokali nr [...] przy ul. [...] (KW nr: lokal [...] lokal [...] lokal [...]), zaś B. S. jest właścicielką lokalu nr [...] przy ul[...] (KW nr [...], działka nr [...], bezpośrednio przylegająca oddziałki nr [...] od strony wschodniej) - jako właściciele odrębnej własności lokali i udziałów w nieruchomości wspólnej.

Gmina Miasta Krakowa wskazuje, że skarżący nie mają interesu prawnego w zaskarżaniu przeznaczenia w planie nieruchomości sąsiednich. Z poglądem tym Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę się nie zgadza.

Jak wskazał Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 marca 2021 r. sygn. II OSK 472/21, przeznaczenie określonego terenu pod zabudowę wielorodzinną wpływa na sposób korzystania z prawa własności działek bezpośrednio sąsiadujących z tym obszarem, a wiąże się to chociażby ze znoszeniem uciążliwości czy ograniczeń w swobodnym użytkowaniu nieruchomości i to niezależnie od tego czy uciążliwości te będą się mieściły w granicach norm. Bezpośrednie sąsiedztwo terenu przeznaczonego pod zabudowę wielorodzinną ma realny wpływ na wykonywanie prawa własności przez właścicieli nieruchomości sąsiednich. Skoro skarżona uchwała daje właścicielowi nieruchomości sąsiedniej w stosunku do nieruchomości wnoszących skargę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym możliwość szerszego wykonywania swojego prawa własności, to ma to wpływ na zakres wykonywania prawa własności przez skarżących, gdyż tym samym muszą oni więcej znosić (zob. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2479/12). Naruszenie interesu prawnego oznacza istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżących wynikających z norm prawa materialnego, a zaskarżoną uchwałą. Musi mieć on charakter bezpośredni, obiektywny i realny. Uchwała czy też poszczególne jej postanowienia powinny zatem naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżących. W niniejszej sprawie należy uznać, że wskutek podjęcia zaskarżonego aktu dojdzie do naruszenia konkretnego interesu prawnego skarżących wynikającego z przepisów prawa cywilnego.

Skarżący wyrażają konkretne obawy związane z planowaną inwestycją, a dotyczą one w fazie eksploatacji: ryzyka wystąpienia immisji wynikające ze zwiększonego ruchu oraz wpływu – niemożliwego obecnie do oszacowania - na wielowiekowe fundamenty kamienic sąsiednich, a także ograniczenie (wycięcie) i tak już niewielkiej ilości historycznie uwarunkowanej zieleni (ł. ). Słusznie zatem odwołują się w uzasadnieniu skargi, celem wykazania istnienia interesu prawnego, do przepisu art. 144 Kodeksu cywilnego.

W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że plan miejscowy może naruszać interes prawny właścicieli nieruchomości nawet wtedy, gdy nieruchomości te nie są objęte tym planem miejscowym. Naruszenie przez plan miejscowy interesu prawnego właścicieli nieruchomości znajdujących się poza obszarem objętym planem wynika ze znaczenia jakie ma plan miejscowy dla prawa sąsiedzkiego. Wpływ planu miejscowego na zakres prawa własności nieruchomości, która jest objęta planem miejscowym, jest w świetle art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2016 r. poz. 778 ze zm.) oczywisty. Natomiast wpływ planu miejscowego na zakres wykonywania prawa własności nieruchomości położonych poza obszarem planu miejscowego wynika z art. 144 Kodeksu cywilnego. Skoro bowiem właściciel nieruchomości objętej planem miejscowym będzie mógł z tej nieruchomości korzystać w sposób określony w planie miejscowym, to właściciele sąsiednich nieruchomości, w tym znajdujących się poza obszarem planu miejscowego, będą musieli więcej znosić. O ile nieruchomości leżą w bezpośrednim sąsiedztwie, a nadto ustalenia planu otwierają szerokie możliwości przed właścicielem jednej z nich w zakresie wykonywania prawa własności, to z reguły ustalenia planu dla jednej nieruchomości naruszać będą interes prawny właściciela sąsiedniej nieruchomości. Kryteria przeciętnej miary, o której mowa w przepisie art. 144 Kodeksu cywilnego, mogą być ustalane przy uwzględnieniu norm o charakterze administracyjnoprawnym, w tym wynikające z miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym ustalenia planu miejscowego mają oczywisty wpływ na stosunki sąsiedzkie. (zob. postanowienia NSA: z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2387/20; z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1103/20 i powołane w nich orzecznictwo).

Tym bardziej zatem, w świetle powyższych rozważań, interes prawny biedzie przysługiwał właścicielom nieruchomości położonych w obszarze objętym planem, bezpośrednio graniczących z nieruchomością, której skarga dotyczy.

Dalej wskazać należy, że w myśl art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1073 z późn. zm., według stanu prawnego na dzień uchwalenia planu miejscowego) – dalej jako "u.p.z.p.", nieważność uchwały rady gminy w całości lub w części powoduje istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie.

Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie istotnego naruszenie trybu sporządzenia zaskarżonej uchwały, który miałby skutkować stwierdzeniem jej nieważności w całości lub w części; jak również naruszenia właściwości organów. Kwestie te zostały zresztą już rozstrzygnięte w wyrokach tutejszego sądu dotyczących tej samej uchwały (II SA/Kr 922/18 oraz II SA/Kr 432/22)

Zasady sporządzania planu miejscowego dotyczą treści merytorycznej, a więc jego zawartości, kwestii nienaruszenia ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz stanowiska organów uzgadniających i opiniujących, nieprzekroczenia władztwa planistycznego oraz zachowania standardów dokumentacji planistycznej. Podstawą uwzględnienia skargi na uchwałę dotyczącą planu jest wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego oraz przekroczenie przysługującego gminie, z mocy art. 3 ust. 1 oraz art. 1 u.p.z.p. władztwa planistycznego. Przy tym istotne naruszenie zasad sporządzenia planu to takie, które jest nieakceptowalne z punktu widzenia zasad planowania przestrzennego i kształtowania ładu przestrzennego (wyrok NSA z 25 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 1874/18).

Jedną z podstawowych zasad sporządzania planu miejscowego jest związanie treści i ustaleń planu miejscowego z treścią i ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Wynika to z art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Zgodnie z tymi przepisami, ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium; natomiast plan miejscowy uchwala rada gminy po stwierdzeniu jego zgodności z ustaleniami studium. Ustalenia planu miejscowego są zatem konsekwencją postanowień studium. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, o istotnym naruszeniu art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p., warunkującym uwzględnienie skargi (art. 28 ust. 1 u.p.z.p.) można mówić wówczas, gdy w planie miejscowym przyjęto przeznaczenie terenu całkowicie odmienne od wskazanego w studium (por. np. wyrok NSA z 21 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 731/15). W ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego gmina może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów gminy, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Stopień związania planów ustaleniami studium zależy w dużej mierze od brzmienia ustaleń studium i może być, w zależności od szczegółowości ustaleń, silniejszy lub słabszy. Ustalenia studium nie muszą być przeniesione wprost do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale nie mogą również być ze sobą sprzeczne.

Powodem stwierdzenia nieważności uchwały w części, jest stwierdzona przez Sąd sprzeczność niektórych ustaleń planu z obowiązującym Studium, lecz nie w zakresie jaki wskazują skarżący- co do zachowania parametrów nowej zabudowy rację ma organ, że pozostają one w zgodności ze Studium.

Obszar objęty zaskarżonym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "Stradom", zgodnie z uchwałą nr CXII/1700/14 Rady Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie uchwalenia zmiany "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa" (dalej zwanej Studium), położny jest w strukturalnej jednostce urbanistycznej nr 3 "Kazimierz i Stradom" (Tom III, Wytyczne do planów miejscowych).

Rozpocząć należy zatem od przytoczenia adekwatnych ustaleń Studium, dotyczących obszaru objętego kontrolowanym planem miejscowym.

Jak wskazano w pkt. III.1.1. Studium: "Zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. W związku z tym ustalenia zmiany Studium, dotyczące kierunków zagospodarowania przestrzennego, zawarte w Tomie II i Tomie III wraz z rysunkiem Studium – plansze K1-K6 Studium są uwzględniane łącznie przy sporządzaniu planów miejscowych. W oparciu o indywidualne cechy struktury przestrzennej i zróżnicowane zagospodarowanie obszarów miasta wyodrębniono 63 strukturalne jednostki urbanistyczne. Podział na strukturalne jednostki urbanistyczne ma na uwadze konieczność agregacji dotychczasowych jednostek urbanistycznych w większe zespoły, o zauważalnej jednorodności funkcjonalno-przestrzennej. Dla każdej strukturalnej jednostki urbanistycznej zostały określone główne kierunki zmian w strukturze przestrzennej oraz zasady realizacji funkcji dopuszczalnych. Ponadto, w wydzielonych strukturalnych jednostkach urbanistycznych wyznaczono obszary o zróżnicowanych głównych kierunkach zagospodarowania, poprzez przypisanie im wiodących funkcji (funkcje terenu). W ramach strukturalnej jednostki urbanistycznej zostały wyznaczone także standardy przestrzenne, wskaźniki zagospodarowania, zasady ochrony środowiska kulturowego i przyrodniczego, zasady kształtowania infrastruktury technicznej i układu komunikacyjnego oraz dopuszczalne zmiany parametrów zabudowy w planach miejscowych."

Dla jednostki urbanistycznej nr 3 Kazimierz – Stradom, ustalono następujące kierunki zmian w strukturze przestrzennej:

1. Zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna wraz z układem urbanistycznym do utrzymania, ochrony i uzupełnień w ramach pierzei oraz odtworzeń w lokalizacjach historycznej zabudowy;

2. Istniejące zespoły obiektów usług o charakterze ponadlokalnym i metropolitalnym o funkcji naukowo-dydaktycznej, sakralnej, kultury i sztuki do utrzymania, ochrony i rozwoju;

3. Koncentracja zabudowy usługowej oraz zabudowy mieszkaniowej o zwiększonej intensywności w rejonach przystanków kolejowych i przystanków metra;

4. Tworzenie pierzei zabudowy kształtowanej z otwarciem na Bulwary i rzekę Wisłę;

5. Ochrona, kształtowanie i tworzenie placów i skwerów miejskich o najwyższych walorach przestrzeni publicznych;

6. Wnętrza historycznych kwartałów zabudowy do ochrony przed zabudową;

7. Rehabilitacja wnętrz urbanistycznych poprzez wprowadzanie zieleni urządzonej;

8. Tworzenie reprezentacyjnej przestrzeni publicznej obudowanej usługami w parterach budynków w oparciu o główne ciągi komunikacyjne;

9. Ciąg komunikacyjny ul. Józefa Dietla kształtowany jako przestrzeń publiczna z zielenią urządzoną;

10. Obsługa komunikacyjna terenu jednostki powiązana z ul. Józefa Dietla, ul. Krakowską i ul. Starowiślną oraz w oparciu o system transportu publicznego tramwaju i metra.

W części dotyczącej środowiska kulturowego wskazano, że :

"Jednostka obejmuje historyczne miasto Kazimierz, dawny silny ośrodek kultury żydowskiej, z największym w Europie skupiskiem bożnic i domów modlitwy. Stanowi jeden z najcenniejszych kulturowo obszarów Miasta, objęty wpisem na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO 1978 r. (za wyjątkiem fragmentu wsch. części jednostki), całość zawiera się w granicach pomnika historii. Większość zespołów i obiektów ujętych jest w ewidencji zabytków, w tym wpisanych do rejestru zabytków, m.in. "układ urbanistyczny dawnego miasta Kazimierza ze Stradomiem" (część dotycząca Kazimierza) a także "układ urbanistyczny oraz zespół zabudowy Kazimierza w obrębie tzw. "nowego miasta" wraz z historycznymi przedmieściami: Łąką św. Sebastiana, Podbrzeziem oraz Polami Kazimierzowskimi" (Łąka św. Sebastiana poza jednostką).

Strefy ochrony konserwatorskiej:

Buforowa obszaru wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO: -obejmuje fragment jednostki po wschodniej stronie ul. Starowiślnej;

. Ochrony wartości kulturowych: -obejmuje całość jednostki;

. Ochrony sylwety Miasta: -obejmuje całość jednostki, która tworzy jeden z najcenniejszych fragmentów sylwety Miasta; -dominanty: kościoły: Bożego Ciała, św. Katarzyny, św. Michała Archanioła na Skałce, ratusz kazimierski;

. Ochrony i kształtowania krajobrazu: -obejmuje całość jednostki; -przez obszar jednostki przechodzą osie powiązań widokowych pomiędzy kopcami krakowskimi oraz pomiędzy obiektami fortecznymi;

. Nadzoru archeologicznego: -obejmuje całość jednostki;

Wskazania dla wybranych elementów:

Jednostka rekomendowana do objęcia formą ochrony obszarowej w postaci Parku Kulturowego "Kazimierz – Stradom z Bulwarami Wisły";

. Utrzymanie historycznych układów urbanistycznych wraz z zabytkową i tradycyjną zabudową; nowa zabudowa w obrębie ww. układów o gabarytach uwzględniających zachowaną zabudowę historyczną i tradycyjną; "

Wszystkie zacytowane wyżej wartości tego obszaru opisane w Studium, odzwierciedlone zostały w zaskarżonej uchwale, w tym w zapisach rozdziału pt. "Zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazu kulturowego oraz dóbr kultury współczesnej" (§ 11), gdzie wskazano, że:

"1. W celu ochrony historycznego centrum Krakowa, w tym objętych planem historycznych układów urbanistycznych i zespołów budowlanych oraz pozostałych zabytków a także krajobrazu kulturowego w rozumieniu historycznego krajobrazu miejskiego ustala się strefę ochrony konserwatorskiej, uwzględniającą:

1)obszar historycznego centrum Krakowa, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (decyzja Komitetu Światowego Dziedzictwa, 1978 r.) - w granicach oznaczonych na rysunku planu;

2)Strefę Buforową obszaru wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (decyzja Komitetu Światowego Dziedzictwa, 2010 r.) - w granicach oznaczonych na rysunku planu;

3)obszar uznany za pomnik historii "Kraków - Historyczny Zespół Miasta", ustanowiony Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 września 1994 r. (M.P. z 1994 r. Nr 50, poz. 418) - w obrębie którego zawiera się cały obszar planu;

4)układ urbanistyczny dawnego miasta Kazimierza ze Stradomiem (rozplanowanie dzielnic VII-mej i VIII- mej - Stradom i Kazimierz) - wpisany do rejestru zabytków dnia 23 lutego 1934 r. (nr rej. A-12) - w granicach oznaczonych na rysunku planu;

5)układ urbanistyczny oraz zespół zabudowy Kazimierza w obrębie tzw. "nowego miasta" wraz z historycznymi przedmieściami: Łąką św. Sebastiana, Podbrzeziem oraz Polami Kazimierzowskimi - wpisany do rejestru zabytków dnia 18 lipca 2011 r. (nr. rej. A-1273/M) - część dotycząca Łąki św. Sebastiana, w granicach oznaczonych na rysunku planu;

6) obiekty ujęte w gminnej ewidencji zabytków oraz wpisane do rejestru zabytków - oznaczone na rysunku planu i wymienione w ustaleniach szczegółowych, dotyczących przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowania;

7) stanowiska archeologiczne punktowe oraz stanowiska archeologiczne obszarowe ujęte w gminnej ewidencji stanowisk archeologicznych, oznaczone na rysunku planu;

8)archeologiczną strefę ochrony konserwatorskiej, w obrębie której zawiera się cały obszar planu.

2. Strefa ochrony konserwatorskiej obowiązuje na całym obszarze planu."

Co więcej, w § 11 ust. 3 pkt. 1 lit. a i lit. e (ustalenia dotyczące nakazów dotyczących ochrony i kształtowania wszystkich kwartałów zabudowy), nakazano

a) zachowanie historycznych podziałów i rozplanowania działek miejskich, w tym utrzymania istniejącego historycznego układu zabudowy w ich obrębie, z podziałem na zabudowę frontową i oficyny wraz z podwórzami pomiędzy nimi,

e) utrzymanie i rekultywację zieleni we wnętrzach kwartałów zabudowy, w tym: ogrodów, zespołów zieleni komponowanej, zieleni w podwórzach oraz konserwacji i rekonstrukcji ich historycznego wyposażenia, m.in. ogrodzeń, murków, altan, niewielkich obiektów kultu religijnego (kapliczek, krzyży, figur) oraz obiektów architektury ogrodowej (mis sadzawek, rzeźb, posągów i innych) - z uwzględnieniem możliwości prowadzenia i wykonywania robót budowlanych, o których mowa w szczegółowych ustaleniach planu, przy maksymalnie możliwej ochronie zieleni istniejącej wg zasad ochrony i kształtowania zieleni określonych w § 10 ust. 8;

Wszystkie powyższe postanowienia Studium i planu zostały zacytowane in extenso dla podkreślenia, z jakiego rodzaju cenną przestrzenią urbanistyczną i architektoniczną mamy do czynienia w przypadku zaskarżonej uchwały.

Z wszystkich wyżej przytoczonych zapisów Studium wynika jednoznacznie, że w jednostce urbanistycznej nr 3, wnętrza historycznych kwartałów zabudowy poddane zostały szczególnej ochronie - ochronie przed zabudową, co należy rozumieć w ten sposób, że ochrona ta dotyczy w głównej mierze zabudowy kubaturowej, która w największym stopniu zmienia definitywnie i nieodwracalnie tradycyjny charakter i wygląd wnętrz kwartałów. Dodatkowo, w tej jednostce urbanistycznej przewidziano również, że zabudowa może być uzupełniana: w ramach pierzei oraz odtworzeń w lokalizacjach historycznej zabudowy. Tego zapisu dotyczy zdaniem Sądu sformułowanie zawarte w dziale "środowisko kulturowe": nowa zabudowa w obrębie ww. układów o gabarytach uwzględniających zachowaną zabudowę historyczną i tradycyjną.

W jednostce urbanistycznej nr 3, nowa zabudowa dopuszczona została zatem w Studium wyłącznie jako zabudowa uzupełniająca pierzeje i odtwarzająca zabudowę w miejscach, w których historycznie zabudowa ta się znajdowała.

Natomiast kierunek zmian w ramach wnętrz urbanistycznych, Studium wyznacza jako ich rehabilitację poprzez wprowadzanie zieleni urządzonej.

Co zaś się tyczy ustaleń planu dla działki [...] oraz [...], to położne są w terenie oznaczonym symbolem MW/U.6, w kwartale zabudowy oznaczonym nr III.

Działka nr [...] jest małą działka niezabudowaną wewnątrz kwartału. Natomiast działka [...] jest dużą działką na której od strony ul. [...] znajduje się budynek kamienicy oznaczonej nr [...], zaś w głąb kwartału w większości stanowi tradycyjny ogród wewnątrzkwartałowy.

W zaskarżonej uchwale zostały wyznaczone tzw. "strefy budowy lub rozbudowy", na rysunku planu oznaczone brązową, ukośną "kratką". Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt. 5) części tekstowej, jest to element stanowiący ustalenia planu.

Zgodnie natomiast z § 8 ust. 3 pkt. 1 uchwały, obiekty budowlane należy lokalizować z uwzględnieniem obowiązującej lub nieprzekraczalnej linii zabudowy, w tym budynki w obrębie oznaczonych na rysunku planu stref budowy lub rozbudowy, za wyjątkiem ich rozbudowy, o której mowa w ust. 4 pkt 5.

Oznacza to, że na obszarze całego planu miejscowego Stradom, budowa budynków możliwa jest wyłącznie w obrębie "stref budowy lub rozbudowy", nawet jeżeli ogólnie dany teren określony został jako teren zabudowy mieszkaniowej czy mieszkaniowo – usługowej. Przeznaczenia te uwzględniają historyczny stan zastany.

Zgodnie natomiast z § 18 ust. 1 zaskarżonej uchwały, "1. Na rysunku planu oznaczono strefy budowy lub rozbudowy, w obrębie których - z uwzględnieniem ustaleń i zasad oraz parametrów i wskaźników ustalonych w niniejszej uchwale - można realizować budowę, rozbudowę oraz nadbudowę budynków, z tym że poza strefą można realizować: 1) roboty budowlane, o których mowa w § 8; 2) okapy, gzymsy, balkony, ganki, loggie, daszki nad wejściami, a także zewnętrzne części budynków stanowiące: schody, pochylnie lub rampy; 3) budynki podziemne", przy czym § 15 ust. 8 pkt. 2 lit. a wyklucza w kwartale III realizację miejsc parkingowych jako parkingów podziemnych.

Szczegółowe przeznaczenia dla kwartału nr III (symbol terenu MW/U6) określa § 25 uchwały, a ustalenia dla działek [...] i [...] czyli terenu na którym znajduje się kamienica przy ul. [...] i jej zaplecze – ogród, określa § 25 ust. 3 pkt. 10 uchwały.

Zgodnie z tym przepisem: "W wyznaczonym terenie [...] znajdują się obiekty ujęte w gminnej ewidencji zabytków, oznaczone na rysunku planu pod niżej podanymi adresami: ul. [...] - kamienica, której ochronę uwzględnia się i określa poprzez ustalenie ochrony całkowitej, zgodnie z § 11; z dopuszczeniem budowy oficyny, przy uwzględnieniu następujących ustaleń:

a) maksymalna powierzchnia zabudowy 480m2,

b) maksymalne wysokości zabudowy oficyny:

– 18m w jej zachodniej części, ale nie wyżej niż wysokość kalenicy oficyny na działce nr 48 obręb 3 Śródmieście,

– 16,5m w jej południowej części,

– 17,5 w jej wschodniej części, ale nie wyżej niż wysokość kalenicy oficyny na działce nr 42 obręb 3 Śródmieście,

c)wymagane dachy jedno lub wielkospadowe o kącie nachylenia połaci dachowych od 10ş do 30ş,

d) dopuszcza się wprowadzenie galerii i balkonów na elewacjach;"

Rysunek planu natomiast wyznacza na działce [...] i [...] – wewnątrz kwartału, strefę zabudowy i rozbudowy, gdzie miałaby powstać opisany wyżej budynek "oficyny".

Innymi słowy, wbrew jednoznacznym ustaleniom Studium, zaskarżona uchwała zezwala na zabudowę historycznego wnętrza kwartału. Organ nie wskazuje przy tym, aby miała być to dozwolona zabudowa odtwarzająca zabudowę historycznie tam istniejącą. Wręcz przeciwnie – pierwotnie projekt planu (pierwsze wyłożenie do publicznego wglądu, t. III akt planistycznych) przewidywał w tym terenie, zgodnie z ustaleniami Studium, teren zielony o symbolu ZPz.5 – tereny zieleni urządzonej. Dopiero uwagi właściciela nieruchomości, złożone w toku procedury planistycznej, doprowadziły do zmiany przeznaczenia wnętrza kwartału.

Ze względu zatem na jednoznaczną sprzeczność ustaleń Studium i planu miejscowego w zakresie przeznaczania działek [...] i [...] w części, w której dopuszczona została na nich zabudowa wewnątrzkwartałowa, Sąd w pkt. I wyroku stwierdził nieważność § 25 ust. 3 pkt. 10 zaskarżonej uchwały, w takim zakresie, w jakim odnosi się do dopuszczenia nowej zabudowy i wyznaczenia jej parametrów, w sposób niezgodny ze Studium. Sąd pozostawił przy tym w mocy te zapisy § 25 ust. 3 pkt. 10 zaskarżonej uchwały, które dotyczą istniejącej kamienicy przy ul. [...]. Równocześnie w pkt. II wyroku Sąd stwierdził nieważność części tekstowej rysunku planu w zakresie wyznaczonej na spornych działkach strefy budowy i rozbudowy, czyli strefy, w której zgodnie z planem wyłącznie możliwa jest budowa nowych budynków. Zdaniem Sądu jest to rozstrzygnięcie wystarczające dla zapewnienia zgodności ze Studium, bez potrzeby stwierdzania nieważności ustaleń planistycznych dla obu tych działek w całości – zarówno części tekstowej jak i graficznej. Wszystko to na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku art. 28 ust. 1 u.p.z.p.

Równocześnie w pkt. III wyroku, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę w zakresie, w jakim dotyczyła żądania stwierdzenia nieważności § 25 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 10 (całego) zaskarżonej uchwały. Rację ma organ, że zapisy § 25 ust. 1 uchwały odnoszą się do całego terenu MWU/6, a nie tylko do działek [...] i [...], a zatem stwierdzenie nieważności tego przepisu doprowadziłoby do sytuacji, w której dla całego terenu MW/U.6 wskaźniki nowej zabudowy – tam gdzie jest ona dopuszczalna – nie byłyby ustalone. Natomiast stwierdzenie nieważności całego pkt. 10 § 25 ust. 3 nie ma podstaw – kamienica przy ul. [...] istnieje, został objęta ochroną konserwatorską, brak jest podstaw do kwestionowania tego faktu.

Kamienica ta nie znajduje się na osobno wydzielonej działce, lecz na działce [...].

Żądanie w tym zakresie wykraczało poza interes prawny skarżących, a tylko w ramach tego interesu prawnego Sąd bada zaskarżony akt prawa miejscowego. Innymi słowy, rację mieli skarżący powołując się na niezgodność uchwały ze Studium, jednak niezgodność ta nie występuje w zakresie wskazanym przez nich w skardze.

O kosztach orzeczono w pkt. IV na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 202 p.p.s.a., jeżeli po stronie skarżącej występuje kilku uprawnionych w sprawie, zwrot kosztów przysługuje każdemu z nich odpowiednio do udziału w sprawie. Jeżeli uprawnienia lub obowiązki skarżących, o których mowa w § 1, związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, zwrot kosztów następuje na ich rzecz solidarnie. Na zasądzone koszty w wysokości 797 zł dla Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w K. , B. S. oraz solidarnie A. H. i R. M. składa się: kwota 300 zł tytułem uiszczonego przez każdego ze skarżących wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego każdego ze skarżących, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika każdego ze skarżących opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1827). Kwota nadpłaconego przez skarżących A. H. i R. M. wpisu w wysokości 300 zł zarządzeniem sądu zostanie zwrócona z kasy sądu.