Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1677/07 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Miasta P. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1677/07 odmówił skarżącemu Miastu P. wstrzymania wykonania decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd wskazał, że strona wnioskująca o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinna określić, jaka konkretnie szkoda lub trudne do odwrócenia skutki mogą być spowodowane na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Z uwagi na to, że skarżące Miasto nie wskazało na czym miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, ani też że wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki Sąd nie uwzględnił wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego Miasto P., wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W treści zażalenia skarżące Miasto wskazało, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia realna możliwość wyrządzenia znacznej szkody w jego majątku w ten sposób, iż wnioskodawcy stwierdzenia nieważności mają możliwość dysponowania nieruchomością, dokonać wtórnego obrotu przenosząc jej własność na rzecz osób trzecich jeszcze przed zakończeniem toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Jeśli bowiem nabywcy nieruchomości będą działali w dobrej wierze, skarżące Miasto może utracić swoje prawa do nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., w myśl którego są to niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać

z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Jak przyjęto w judykaturze, Sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny merytorycznej skargi, takie działanie Sądu dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego oznaczałoby bowiem niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu. Należy jednak stwierdzić, że Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinien uwzględniać wszystkie okoliczności nawet te niepodniesione we wniosku, o ile można je wyinterpretować na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz akt sprawy.

W niniejszym postępowaniu przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...], w której stwierdzono nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P., przy ulicy [...]. Jakkolwiek decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej zalicza się do aktów o charakterze deklaratoryjnym, które co do zasady nie podlegają wykonaniu, jednak nie można pominąć następstw prawnych powstałych w wyniku trwania mocy takiego aktu. Decyzja stwierdzająca nieważność wywłaszczenia może spowodować istotną zmianę stosunków w sferze prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej nieruchomości, przywrócone zostają prawa byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do realizacji przysługujących im praw własności, jeszcze przed dokonaniem wpisu w księdze wieczystej. Zwłaszcza, że decyzja stwierdzająca nieważność wywłaszczenia może stanowić podstawę zmiany wpisu w księdze wieczystej, który ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Oznacza to, że zbycie nieruchomości przez osobę aktualnie ujawnioną w księdze wieczystej jako jej właściciel może doprowadzić do sytuacji, której skutki będą trudne do odwrócenia, mając na względzie np. charakter instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, która bezwzględnie przyjmuje przewagę stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nad stanem rzeczywistym. Istnieje zatem realna możliwość zbycia nieruchomości przez właściciela, który nie został jeszcze ujawniony w księdze wieczystej, zaś organ administracyjny działający w granicach swojej właściwości i kompetencji nie będzie miał żadnych możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych, które mogą powstać w wyniku zawartej umowy sprzedaży.

Wprawdzie w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji słusznie podkreślił, że skarżące Miasto w złożonym wniosku nie wskazało, na czym miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, ani też, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki, jednak mając na uwadze argumenty skarżącego podniesione w zażaleniu oraz okoliczności sprawy i obowiązujące przepisy Sąd obowiązany będzie ponownie dokonać oceny przesłanek wynikających z art. 61 § 3 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 postanowił, jak w sentencji.