Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia. oddala skargę.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1961 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] i [...], zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego dla miasta P., tom II, wykaz 33, dalszy ciąg KW Nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność S. i K.B. – utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister Budownictwa podał, że na mocy przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. P. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1961 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa opisaną wyżej nieruchomość, stanowiącej własność S. i K. B., a następnie orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. P. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1960 r. przyznano odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Z ustaleń organu wynika, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1961 r. złożyła spadkobierczyni wywłaszczonych właścicieli, L. P., która w toku postępowania zmarła, a po ustaleniu jej następców prawnych – którzy wstąpili w prawa strony skarżącej – Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. stwierdził nieważność powyższego orzeczenia.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił Prezydent Miasta P. wskazując, że L.P. wprowadziła w błąd organ administracji odbierając korespondencję do osoby nieżyjącej, nie poinformowała organu o toczącym się postępowaniu spadkowym po S. B., a zamiast tego reprezentowała właścicieli ujawnionych w księdze wieczystej, a tym samym w sprawie zastosowanie ma art. 156 § 1 pkt 4 kpa, co by skutkowało stwierdzeniem, że orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa, a nie ma zastosowania 156 § 1 pkt 2 kpa, jak ocenił Minister Budownictwa w zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r.

Minister Budownictwa ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ prowadzący to postępowanie ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa, co oznacza, że nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty w granicach określonych orzeczoną decyzją. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest jedynie sprawdzenie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Natomiast, czy naruszenie miało charakter rażącego, decyduje przede wszystkim jego oczywistość i zakres jego wpływu jaki miało na sposób załatwienia sprawy.

Organ podał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, i zgodność postępowania z tą ustawą oceniał organ naczelny.

Minister Budownictwa wskazał, że zgodnie art. 3. ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] czerwca 1961 r. wskazano, iż rozprawa potwierdziła konieczność wywłaszczenia tej nieruchomości dla wykonania zadań określonych w planach gospodarczych związanych ze sprzedażą nieruchomości i w związku z tym uregulowania stanu prawnego własności danego obiektu, a takie określenie celu nie wypełniało przesłanek art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Sprzedaż cudzej nieruchomości nie była określana w planach gospodarczych, tym bardziej wywłaszczenie nie mogło stanowić środka do uregulowania stanu prawnego nieruchomości.

Z ustaleń organu wynika, że skarżący nie kwestionuje rażącego naruszenia art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a jedynie kwestionuje stanowisko organu naczelnego, że brak właściwie ustalonych właścicieli nieruchomości i skierowanie decyzji do zmarłego (współwłaściciel wywłaszczonej nieruchomości – S.B. zmarł 8 marca 1948 r.) również rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Minister Budownictwa, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, publ. LEX nr 82653 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2005 r. sygn. akt I SA 2422/03, publ. LEX nr 190564, stwierdził, że stanowisko to znajduje uzasadnienie w utrwalonym orzecznictwie sądowym gdzie wskazano, że prowadzenie postępowania w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione musi być jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bowiem charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (Małgorzata Stahl – glosa opubl. OSP 1984/5/108 do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II SA 261/83 z dnia 27 kwietnia 1983 r., opubl. OSPiKA 1984, z. 5, poz.108).

Minister Budownictwa stwierdził, że z akt sprawy wynika, co potwierdza protokół z dnia 27 września 1960 r., że L.P. reprezentowała jedynie K.B..

Skargę na decyzję Ministra Budownictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent Miasta P.; zarzucając naruszenie przepisów art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uzna, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem L.P. z dnia 20 sierpnia 2003 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1961 r.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1961 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] i [...], stanowiącej własność S. i K. B..

Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Zgodnie art. 3. ust. 1 tej ustawy, wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

Z akt sprawy wynika, że w uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] czerwca 1961 r. wskazano, iż "rozprawa wywłaszczeniowa potwierdziła konieczność wywłaszczenia wym. nieruchomości dla wykonania zadań określonych w planach gospodarczych związanych ze sprzedażą nieruchomości i w związku z tym potrzebą uregulowania stanu prawnego własności danego obiektu."

Prawidłowo organ uznał, że takie określenie celu nie wypełniało przesłanek art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ponieważ sprzedaż cudzej nieruchomości nie była określana w planach gospodarczych, a tym bardziej wywłaszczenie nie mogło stanowić środka do uregulowania stanu prawnego nieruchomości.

Strona skarżąca zarzuciła, że w postępowaniu wywłaszczeniowym nie doszło do rażącego naruszenia prawa, ponieważ pierwotna wnioskodawczyni L.P., jako osoba najbliższa i dorosły domownik upoważniony do odbioru korespondencji odebrała w imieniu właścicieli zawiadomienia o terminie rozprawy, a zatem wprowadziła organ administracji w błąd odbierając korespondencję za osobę nieżyjącą; zdaniem strony skarżącej, to nie organ administracji prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe lecz strona postępowania L.P. złamała prawo.

Sąd nie podziela tego stanowiska strony skarżącej.

Prawidłowo organ uznał, że prowadzenie postępowania w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji wobec osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ponieważ charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej ani nie można wszcząć postępowania ani też wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to decyzja taka jest nieważna, i nie wywołuje skutków prawnych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

-----------------------

4