Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Borońska, asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi R. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr SKO 4142/3/22 w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę w całości.

Decyzją z 10 listopada 2021 r. Starosta Wrocławski (dalej: organ I instancji) odmówił R. Ł. (dalej: skarżący) zwrotu prawa jazdy (nr [...]/[...]/[...]). Argumentując rozstrzygnięcie wskazał m.in., że postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Oławie z 26 maja 2006 r. (sygn, akt Ds. 1069/06) zatrzymano skarżącemu prawo jazdy wydane przez Starostę Wrocławskiego. Organ podał, że wyrokiem z 16 listopada 2006 r. (sygn. akt IV Ka 1135/06) Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. W związku z tym, w dniu 28 grudnia 2011 r., stosownie do obowiązującego wówczas art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, Starosta Wrocławski wydał skarżącemu zaświadczenie o spełnieniu warunków dla poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Organ I instancji wskazał, że od 23 maja 2006 r. skarżący ma zatrzymane prawo jazdy i nie uzyskał pozytywnego wyniku z egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. W związku z tym, powołując się na treść art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) oraz art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, organ I instancji uznał, że brak jest możliwości zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, gdyż skarżący jako osoba, której zatrzymano ww. dokument na okres przekraczający rok powinien uprzednio poddać się i uzyskać pozytywny wynik z egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami.

Od niniejszej decyzji skarżący wniósł odwołanie po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO) decyzją z 14 kwietnia 2022 r. (nr SKO 4142/3/22) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W pierwszej kolejności SKO wskazało, że kwestie trybu i zasad uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami, jak i nadzoru nad osobami posiadającymi tego rodzaju uprawnienia reguluje, co do zasady, ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r., poz.1212 ze. zm.). Dalej przywołało art. 4 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy i podniosło, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Z kolei, jak stwierdza art. 102 ust. 2 ustawy, zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Warunek nie dotyczy prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem zatrzymanych w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego.

Dalej organ podniósł, że pismem z 27 września 2021 r. zatytułowanym jako "wniosek o zwrot prawa jazdy" skarżący wystąpił do Starosty Wrocławskiego o wydanie prawa jazdy kat. A, B, C (nr [...]/[...]/[...]), ewentualnie o "wskazanie przyczyn odmowy wydania ww. dokumentu". Do tego wniosku wnoszący załączył kserokopię orzeczenia lekarskiego z 19 marca 2018 r. (nr [...]/[...]) oraz kserokopię orzeczenia psychologicznego z 14 marca 2018 r. (nr [...]/[...]/[...]) o braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami w zakresie kat. A, B, C prawa jazdy.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 26 maja 2006 r. (sygn. akt Ds. 1069/06) Prokurator Prokuratury Rejonowej w Oławie orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy (nr [...]/[...]/[...]) wydanego przez Starostę Wrocławskiego 6 stycznia 2006 r. Wyrokiem z 31 lipca 2006 r. (sygn. akt Vi K 630/06) Sąd Rejonowy w Oławie VI Wydział Grodzki orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, do których uprawnia kat. B prawa jazdy w ruchu lądowym na okres dwóch lat. Na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora, Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział IV Karny Odwoławczy wyrokiem z 16 listopada 2006 r. (sygn. akt IV Ka 1135/06) zmienił opisany wyrok Sądu Rejonowego w Oławie w ten sposób, że orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres 3 lat (pkt I sentencji tego wyroku).

W dniu 18 grudnia 2011 r. Starosta Wrocławski wydał zaświadczenie, w którym stwierdził, że skarżący spełnia warunki dla poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym, w związku z ubieganiem się o zwrot prawa jazdy, którego był pozbawiony na okres przekraczający 1 rok.

Następnie, wyrokiem nakazowym z 15 marca 2016 r. (sygn. akt II W 1071/15) Sąd Rejonowy w Oławie II Wydział Karny orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których uprawnia prawo jazdy kat. B na okres sześciu miesięcy. Wyrokiem z 16 października 2017 r. (sygn. akt II K 344/17) Sąd Rejonowy w Oławie II Wydział Karny orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku. Decyzją z 15 grudnia 2017 r. (SP-Km.5430.1131.2017) Starosta Wrocławski skierował skarżącego na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii.

Z przedstawionego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. A, B i C prawa jazdy, jednak nie dysponuje dokumentem prawa jazdy, które zostało mu zatrzymane i nie zostało dotychczas zwrócone. Organ podniósł, że kierowca nie dysponuje prawem jazdy już od 23 maja 2006 r., kiedy to dokument został mu zatrzymany (postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Oławie z 26 maja 2006 r., sygn. akt Ds. 1069/06).

Strona, aby odzyskać prawo jazdy zobligowana była, pod rządami ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy), poddać się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, albowiem była pozbawiona tego dokumentu na okres przekraczający 1 rok. Skarżący do dnia dzisiejszego nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i nie uzyskał pozytywnego wyniku z egzaminu państwowego sprawdzającego te kwalifikacje. Podobnie, jak wynika z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) oraz art. 102 ust. 2 ustawy, powyższe stanowi bezwzględny warunek zwrotu kierowcy dokumentu prawa jazdy, którego był pozbawiony na okres 1 roku.

Z opisanych powodów argumentacja odwołania oraz wniosku skarżącego o zwrot dokumentu prawa jazdy nie mogła zostać uwzględniona. SKO podkreśliło, że regulacje właściwe dla prawa karnego związane z faktem skazania kierowcy, zatarciem skazania czy przedawnieniem wykonania orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż zasadnicze znaczenie w sprawie administracyjnej ma przedstawiona regulacja prawa administracyjnego i bezwzględny wymóg poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w warunkach określonych w art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) oraz art. 102 ust. 2 ustawy. Wydaje się, że opisana regulacja ustawy o kierujących pojazdami jest jednoznaczna i jasna w swojej treści, a ponadto ma charakter zupełny tj. nie wymaga odniesienia się do innych aktów prawnych, w tym, z zakresu prawa karnego.

Bez znaczenia dla wyniku sprawy jest – zdaniem SKO – to, że skarżącemu nie cofnięto posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Przywołany art. 49 ustawy jednoznacznie wskazuje, że warunek poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego odnosi się zarówno do przypadku przywrócenia cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami jak i (osobno) do przypadku zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Ponadto, stwierdzenie w przedłożonych wraz z wnioskiem skarżącego orzeczeniach lekarskim i psychologicznym z marca 2018 r. braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania przez skarżącego pojazdami również jest prawnie irrelewantne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie uzasadnia zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Uwagę tę należy również odnieść do faktu przedłożenia wraz z odwołaniem zaświadczenia (nr 808/2021) z 30 listopada 2021 r. o ukończeniu przez skarżącego kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałaniu narkomanii.

Od niniejszej decyzji skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – wywiódł skargę zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

a) art. 114 ust 1 pkt 2 lit b ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną interpretację poprzez uznanie, że wydanie 28 grudnia 2011 r., zaświadczenia o spełnieniu warunków dla poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, było działaniem prawidłowym organu - tj. Starosty Powiatu Wrocławskiego, w sytuacji gdy organ na podstawie ww. przepisu mógł skierować stronę na badanie kontrolne w drodze decyzji administracyjnej, a nie zaświadczenia, jak uczynił to organ 28 grudnia 2011 r.;

b) art. 49 ust. 1 pkt 3 lit b, ust. 2 oraz art. 102 ust. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez ich zastosowanie w stosunku do skarżącego, w sytuacji gdy zdarzenie na które powołuje się organ tj. Starosta Powiatu Wrocławskiego, miało miejsce przed wejściem w życie ww. ustawy o kierujących pojazdami, a w świetle obowiązującej regulacji karnej, wykonanie orzeczonego środka karnego uległo przedawnieniu i zatarciu, natomiast organ administracji publicznej (posiadający w sprawie status organu postępowania wykonawczego) winien zastosować w tym zakresie regulację prawa karnego (odnosząc się tym samym do całokształtu systemu prawnego, nie ograniczając się zaś wyłącznie do norm prawa administracyjnego), zaś w stosunku do odwołującego się nie orzeczono nigdy utraty uprawnień, a wyrokiem Sądu Rejonowego w Oławie II Wydział Karny z 15 marca 2016 r. orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kat. B na okres 6 miesięcy, zaś wyrokiem Sądu Rejonowego w Oławie II Wydział Karny z 16 października 2017 r. wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 roku, tym samym nie zachodził obowiązek poddania się przez stronę egzaminowi sprawdzającemu;

a) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie i uznanie, że skarżący miał obowiązek poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, pomimo że wykonanie orzeczonego środka karnego uległo przedawnieniu i zatarciu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając sprawę według wskazanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów prawa i tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący od 23 maja 2006 r. nie dysponuje dokumentem prawa jazdy. Dokument ten został mu zatrzymany postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Oławie z 26 maja 2026 r. (sygn. akt. Ds. 1069/06) wydanym na podstawie art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Ponadto, wyrokiem z 31 lipca 2006 r. (sygn. akt VI K 630/06) Sąd Rejonowy w Oławie orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, na okres dwóch lat. Po wniesieniu zaś apelacji przez prokuratora, Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z 16 listopada 2006 r. (sygn. akt IV Ka 1135/06) zmienił opisany wyrok sądu I instancji, w ten sposób, że orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres 3 lat (pkt I sentencji wyroku). Prawo jazdy nie zostało skarżącemu zwrócone.

Z treści art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U z 2005 r., poz. 108, dalej p.r.d.) – a zatem z treści przepisów obowiązujących w dniu wyrokowania przez sąd karny – wynikało, że aby skarżący mógł odzyskać prawo jazdy (poprzez jego zwrot) zobligowany był do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, gdyż (co jest niesporne) okres zatrzymania tego dokumentu przekraczał 1 rok. Zgodnie bowiem z obowiązującym wówczas brzmieniem art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b p.r.d. kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje (art. 114 ust. 4 p.r.d.).

Podkreślić należy, że skarżący – jak wynika z akt sprawy – od uprawomocnienia się wyroku sądu karnego do dnia wydania decyzji w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy (a zatem od 2006 r. do 2022 r., czyli przez okres 16 lat) nie poddał się ww. obowiązkowi i nie uzyskał pozytywnego wyniku egzaminu państwowego sprowadzającego kwalifikacje, pomimo okoliczności, że był świadomy ciążącego na nim obowiązku, warunkującego możliwość zwrotu zatrzymanego prawa jazdy (z akt sprawy wynika, że osobiście odebrał zaświadczenie Starosty z 28 grudnia 2011 r.).

Materialnoprawną podstawę wydanych w rozpatrywanej decyzji, odmawiających skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego stanowił natomiast – obowiązujący w datach wydania tych decyzji – art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 102 ust. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U z 2021 r., poz.1212 ze zm.), zwanej: u.o.k.p. Zgodnie z art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.o.k.p. sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Z kolei, zgodnie z art. 102 ust. 2 u.o.k.p., zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.

Z zestawienia treści ww. przepisów wynika zatem jednoznacznie, że jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, bezwzględnym warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Wobec tego, zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego kierowca był pozbawiony na okres przekraczający rok, uzależniony był (w obu stanach prawnych, co wymaga podkreślenia Sądu) od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Ustawodawca jednoznacznie wskazał, że tą przesłanką jest upływ okresu przekraczającego rok liczony od dnia zatrzymania prawa jazdy. Dla spełnienia tej przesłanki istotne jest, aby to był okres ciągły, nieprzerwany przekraczający okres roku od dnia zatrzymania prawa jazdy. Natomiast nie ma prawnego znaczenia na jakiej podstawie prawnej doszło do zatrzymania prawa jazdy (wyrok NSA z 21 czerwca 2018 r. o sygn. akt I OSK 158/18). Oczywiste jest bowiem, że tak długi okres przerwy w prowadzeniu pojazdu mechanicznego uzasadnia potrzebę sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. W sytuacji skarżącego, tym bardziej było to uzasadnione, skoro zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych został orzeczony na okres trzech lat (wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 16 listopada 2006 r.).

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że użyte przez ustawodawcę w przywołanych przepisach (art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b p.r.d. oraz art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.o.k.p.) sformułowanie "podlega" oznacza, że decyzje organów podejmowane na ich podstawie nie zostały pozostawione uznaniu organu orzekającego, lecz mają charakter rozstrzygnięcia obligatoryjnego, związanego.

Skoro zatem z akt sprawy w sposób ewidentny wynika, że skarżący pozbawiony był prawa jazdy przez okres czasu wskazany zarówno w art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b p.r.d., jak i w art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.o.k.p., to organy – wobec niepoddania się przez skarżącego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, a tym samym niespełnienia obligatoryjnego warunku umożliwiającemu organowi wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu prawa jazdy – zobligowane były odmówić skarżącemu zwrotu prawa jazdy do czasu wypełnienia przez niego tego obowiązku.

I nie sposób zgodzić się tutaj ze skarżącym, iż okoliczność, że "wykonanie orzeczonego środka karnego uległo przedawnieniu i zatarciu", winna odnieść bezpośredni skutek w zakresie norm prawa administracyjnego mających zastosowanie w sprawie. Co w konsekwencji miałoby natomiast doprowadzić do uznania nałożonego na skarżącego przez ustawodawcę z mocy ustawy prawo o ruchu drogowym, czy też ustawy o kierujących pojazdami obowiązku (wymogu) poddania się kontrolnemu sprawdzaniu kwalifikacji za niebyły (nieistniejący). A ostatecznie w konsekwencji, do wydania przez organy decyzji w przedmiocie zwrotu skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy. Taka koncepcja jest - w ocenie Sądu - nie do przyjęcia. "Zatarcie skazania jest pewną fikcją prawną i oznacza, że skazanemu ponownie przysługuje status osoby niekaranej, bowiem przyjmuje się, że skazanie jako zdarzenie historyczne nie miało w ogóle miejsca. Trafny jest jednak pogląd, że nie oznacza to, że zatarcie skazania stwarza niewzruszalne prawne domniemanie niewinności w stosunku do danego czynu. Nie chodzi tu bowiem o domniemanie, lecz o fikcję prawną. Trudno mówić o domniemaniu, skoro zostało ono już wcześniej obalone prawomocnym wyrokiem. [...] Zatarcie skazania nie oznacza więc anulowania treści wyroku, tj. wyeliminowania go z mocą wsteczną z porządku prawnego jako w ogóle niewydanego, i nie niweluje też całkowicie wszystkich skutków skazania, bowiem skazany nie odzyskuje wszystkich utraconych np. praw, urzędów, orderów czy też odznaczeń" (postanowienie SN z 4 stycznia 2011 r., SDI 32/10, Prok. i Pr.-wkł. 2011, nr 6, poz. 5, z glosą aprobującą Stefańskiej, Palestra 2011, nr 9-10). Innymi słowy choć w sprawie skarżącego doszło do zatarcia skazania (wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 16 listopada 2006 r.), to nie sposób przyjąć, aby tym samym doszło również do zniwelowania nałożonego na skarżącego normą prawa administracyjnego obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zarówno pod rządami ustawy z 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U z 2005 r., poz. 108, dalej p.r.d.), jak również pod rządami obowiązującej w dniach wydania decyzji o odmowie zwrotu wydania skarżącemu prawa jazdy ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U z 2021 r., poz.1212 ze zm.) przywołane już wcześniej przepisy mające zastosowanie w sprawie (art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b p.r.d. , art. 138 ust 2 p.r.d oraz art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.o.k.p., art. 102 u.o.k.p.) były tożsame w treści. Oznacza to, że w jednakowy sposób regulowały warunki zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, którego kierowcy (skarżący) byli pozbawieni na okres przekraczający 1 rok. Każdorazowo kierowcy ci zobligowani byli bowiem do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu państwowego sprawdzającego te kwalifikacje. W konsekwencji czego organy (w obu przywołanych stanach prawnych) mogły orzec o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy, tylko (jedynie) w tych przypadkach, w których kierowcy poddali się ww. obowiązkowi. Powyższe (czyli tożsamość tych regulacji) została zresztą prawidłowo zaakcentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, które podkreśliło, że "Strona, aby odzyskać prawo jazdy była zobligowana, pod rządami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy), poddać się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, albowiem była pozbawiona tego dokumentu na okres przekraczający 1 rok. Nie ulega wątpliwości, że R. Ł. do dnia dzisiejszego nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i nie uzyskał pozytywnego wyniku z egzaminu państwowego sprawdzającego te kwalifikacje. Podobnie, jak wynika z powołanych już przepisów art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) oraz art. 102 ust. 2 ustawy, powyższe stanowi bezwzględny warunek zwrotu kierowcy dokumentu prawa jazdy, którego był pozbawiony na okres 1 roku" (str. 4). I już tylko z tego powodu (tożsamości brzmienia przepisów z daty zdarzenia, jak i z daty podjęcia zaskarżonych decyzji) zarzut skarżącego o naruszeniu przez organy art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.o.k.p. oraz art. 103 ust. 2 u.o.k.p. poprzez ich zastosowanie, w sytuacji gdy zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie tej ustawy, lecz w dniu obowiązywania ustawy prawo o ruchu drogowym, należy uznać za bezzasadny, bo niemający wpływu na treść rozstrzygnięcia. W każdym bowiem z przywołanych stanów prawnych skarżący zobligowany był do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, a skoro tego nie uczynił to – w konsekwencji – organy zobligowany były do odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, co też prawidłowo uczyniły.

I bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje także forma, w której Starosta skierował 28 grudnia 2011 r. na ww. kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (zaświadczenia, zamiast decyzji). Po pierwsze podnieść bowiem należy, że skarżący – co bezspornie wynika z akt sprawy – zapoznał się z jego treścią (potwierdzenie "otrzymałem 28.12.2011 r.") i w żaden sposób nie próbował podważyć tegoż zaświadczenia. Jednocześnie pomimo powzięcia informacji o obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, skarżący obowiązkowi temu się nie poddał. A po wtóre wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o istocie aktu prawnego przesądza jego treść, a nie forma lub nazwa (wyrok SN z 18 października 1985 r., II CR 320/85, OSNCP 1986, nr 10, poz. 158; wyrok NSA z 21 lutego 1994 r., I SAB 54/93, OSP 1995, nr 11, poz. 222; wyrok NSA z 12 listopada 1998 r., III SA 962/98, LEX nr 43730; wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., III SAB 34/01, LEX nr 79247; wyrok NSA z 30 listopada 2001 r., IV SA 2201/99, LEX nr 657198). Decyzją administracyjną jest zatem pismo zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji, również niemające wszystkich elementów decyzji określonych w art. 107 k.p.a., jeżeli: pochodzi od organu administracji, skierowane jest na zewnątrz systemu administracji publicznej i w sposób władczy rozstrzyga o prawach lub obowiązkach prawnych osób (fizycznych lub prawnych) w sprawie indywidualnej, choćby dla rozstrzygnięcia takiego brak było podstawy prawnej. Do elementów niezbędnych do uznania pisma za decyzję w orzecznictwie zaliczono zatem: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (wyrok NSA z 20 lipca 1981 r., SA 1163/81, OSPiKA 1982, nr 9–10, poz. 169). Tym samym nie sposób uznać, że skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji przez Starostę – nazwane "zaświadczeniem" – w ogóle nie wywołało skutków prawnych w nim zawartych (obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji).

Podkreślenia nadto wymaga, że art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.o.k.p. stanowi – autonomiczną (odrębną) podstawę – wydania decyzji administracyjnej w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, analogicznie dla formy przewidzianej przez ustawodawcę dla pozostałych aktów skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (art. 99 ust. 1 i 100 ust. 1 u.o.k.p.). Dlatego też podnoszone przez skarżącego okoliczności przedłożenia orzeczeń lekarskich i psychologicznych z 2018 r., czy też zaświadczenia z 30 listopada 2021 r. (nr 808/2021 r.) o ukończeniu przez skarżącego kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałaniu, nie mogło odnieść skutku w rozpoznawanej sprawie. Zwrot zatrzymanego skarżącemu prawa jazdy (w tej sprawie) uzależniony jest bowiem od poddania się przez skarżącego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Pozostałe zaś wymogi (na które powołuje się skarżący w skardze tj. poddanie się badaniom lekarskim, psychologicznym, czy też odbycie kursu reedukacyjnego) skarżący winien spełniać niezależnie od obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Tym samym nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że samo "odbycie przez niego kursu reedukacyjnego i przedłożenie organowi zaświadczenia o jego ukończeniu powoduje ustanie przyczyny zatrzymania prawa jazdy i stanowi podstawą do jego zwrotu.

Na marginesie podnieść należy, że "wydanie decyzji o skierowaniu na kurs reedukacyjny w zakresie profilaktyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii w sytuacji, gdy dana osoba kierowała pojazdem w stanie po użyciu alkoholu nie zależy od uznania organu administracji publicznej. Jest to bowiem decyzja o charakterze związanym, a stwierdzenie wskazanych w przepisie okoliczności, obliguje starostę do podjęcia wskazanego w art. 99 ust. 1 pkt 5 u.k.p. rozstrzygnięcia. Co więcej, skierowanie na kurs reedukacyjny nie zostało przez ustawodawcę uzależnione od jakichkolwiek innych przesłanek niż kierowanie pojazdem po spożyciu alkoholu, (np. wykazania zagrożenia dla ruchu), w szczególności nie wyklucza wydania takiej decyzji orzeczony wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów. Zatem starosta, uzyskawszy odpis wyroku karnego w trybie art. 182 § 1 k.k.w. jest zobowiązany do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji w oparciu o art. 99 ust. 1 u.k.p." (wyrok NSA z 22 marca 2022 r., II GSK 106/22, LEX 3339401). Skarżący na kurs reedukacyjny został zatem skierowany (decyzją Starosty Wołowskiego z 15 grudnia 2017 r.), w następstwie wyroku z 16 października 2017 r. (sygn. akt II K 344/17), w którym to Sąd Rejonowy w Oławie II Wydział Karny orzekł wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku. Jak wynika z sentencji tegoż wyroku, skarżący 15 kwietnia 2017 r., będąc w stanie nietrzeźwości, kierował bowiem w ruchu lądowym samochodem. Analogiczna sytuacja miała zresztą miejsce także 17 czerwca 2015 r., co wynika z kolei z treści wyroku z 15 marca 2016 r. (sygn. akt II W 1071/15), w którym Sąd Rejonowy w Oławie II Wydział Karny orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których uprawnia prawo jazdy kat. B na okres sześciu miesięcy. Podkreślenia wymaga, że wskazane powyżej orzeczenia Sądów zapadły już - po dacie w którym zapadł wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu (sygn. akt IV Ka 1135/06) - w następstwie którego to doszło do zatrzymania skarżącemu prawa jazdy.

Wreszcie wskazania wymaga, że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje także podniesiona przez skarżącego okoliczność, że nie cofnięto mu posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Przywołany art. 49 u.o.k.p. jednoznacznie bowiem wskazuje, że warunek poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego odnosi się zarówno do przypadku przywrócenia cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami jak i (osobno) – mającego, jak wynika z akt sprawy, miejsce w rozpoznawanej sprawie – przypadku zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.

Tym samym uznać należy, że organy obu instancji prawidłowo stanęły na stanowisku, że zwrot skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy (bez względu na przedłożenie przez skarżącego orzeczeń lekarskich i psychologicznych z 2018 r., czy też zaświadczenia z 30 listopada 2021 r. (nr 808/2021 r.) o ukończeniu przez skarżącego kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałaniu) nie jest możliwy do czasu poddania się przez niego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy.

W ocenie Sądu nie sposób też uznać pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. W szczególności organy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zgromadziły i właściwie oceniły materiał dowodowy, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego. Stan faktyczny sprawy został – wbrew zarzutom skargi – prawidłowo ustalony. Organy należycie wyjaśniły w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji motywy podjętych rozstrzygnięć i wskazały, co legło u podstaw ich wydania. W tym odniosły się do wszystkich zarzutów skarżącego, w tym również do "okoliczności zatarcia skazania, czy też przedawnienia wykonania orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów". Wszystkie więc wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. zostały zachowane. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.