Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. M. na czynność Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie odmowy wydania jednorazowej karty prasowej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić S. M. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

W dniu 22 sierpnia 2024 r. Redaktor Naczelny Redakcji [...] M. C. drogą poczty elektronicznej wniósł o wydanie jednorazowych kart prasowych ważnych 27 sierpnia 2024 r. dla S. M. (dalej jako "skarżąca") oraz jej przedstawiciela ustawowego F. M. (ojca). Kancelaria Sejmu wiadomością z 26 sierpnia 2024 r. przesłaną na adres poczty elektronicznej wnoszącego M. C. poinformowała o odmowie wydania jednorazowej karty prasowej dla skarżącej.

Pismem z 26 sierpnia 2024 r. skarżąca, reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego F. M., wniosła skargę na czynność Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (dalej także jako "Marszałek Sejmu") polegającą na odmowie wydania jednorazowej karty prasowej ważnej w dniu 27 sierpnia 2024 r.

Przedstawiciel ustawowy skarżącej obszernie uzasadniając wniesienie skargi przedstawił okoliczności faktyczne dotyczące, dotychczas wydawanych jemu samemu

i jego córce (skarżącej), jednorazowych kart prasowych. Wskazał również na okoliczności przemawiające za dopuszczeniem skarżącej do tworzenia materiałów prasowych na terenie Sejmu, w szczególności na walor edukacyjny takich materiałów. Treścią skargi została również objęta wykładnia konstytucyjna przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej, pozyskiwania i rozpowszechniania informacji o pracy organów państwowych, a także kwestie związane z wolnością prasy. Przedstawiciel ustawowy skarżącej wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności Marszałka Sejmu oraz rozpoznanie sprawy trybie jawnym.

W odpowiedzi na wniesioną skargę Marszałek Sejmu, reprezentowany przez

r. pr. K. D., przedstawił uzasadnienie tak, w jego ocenie, dla okoliczności przemawiających za odrzuceniem skargi, jak również – w przypadku uznania skargi za dopuszczalną – za oddaleniem skargi.

W złożonej przez przedstawiciela ustawowego skarżącej replice, odniósł się

on do okoliczności podniesionych w odpowiedzi na skargę. Zajęte stanowisko odnosiło się głównie do dopuszczalności wniesienia skargi na zaskarżoną czynność Marszałka Sejmu; prawidłowości umocowania pełnomocnika Marszałka Sejmu do reprezentacji

w niniejszym postępowaniu oraz przedstawienia orzecznictwa sądowego, a wraz z nim własnej oceny przemawiającej za uznaniem skarżącej za dziennikarkę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 t.j., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

i stosują środki określone w ustawie. Merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze poprzedza kontrola jej dopuszczalności. Jeżeli sąd uzna skargę za niedopuszczalną wówczas odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym, o czym stanowi art. 58 § 3 p.p.s.a.

Kognicja sądów administracyjnych określona została w art. 3 § 2 p.p.s.a. który zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia, opinie i akty w nim wymienione (pkt 1-7) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, jak również

na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych

w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760) jak również postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 8-9). Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.).

Kwestią zasadniczą jest zatem ustalenie charakteru czynności dokonanej przez Marszałka Sejmu, która polegała na odmowie wydania skarżącej jednorazowej karty prasowej ważnej w dniu 27 sierpnia 2024 r.

Na wstępie należy poczynić uwagę, że użycie tej czy innej nazwy nie decyduje samo przez się o charakterze prawnym danego aktu jako decyzji. Dlatego też aby mówić o decyzji, należałoby ustalić że ten wydany akt (podjęta czynność) rozstrzyga merytorycznie indywidualną sprawę, należącą do właściwości organów administracji, którego przedmiotem jest przyznanie (odmowa, cofnięcie) pewnego uprawnienia, albo nałożenie (cofnięcie) pewnego obowiązku, stwierdzenie (ustalenie) istnienia pewnego uprawnienia lub stwierdzenie (ustalenie) czy nałożenie obowiązku, bądź zakończenie sprawy w danej instancji, w inny sposób. Tak więc, w razie wątpliwości właściwą formą załatwienia danej sprawy indywidualna powinna być decyzja. Podobnie należy postąpić w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego jest akt, który potencjalnie mógłby być decyzją (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 1787/18). Tym samym czynność organu administracji publicznej, nawet przy pominięciu sposobu w jaki przedstawiciel skarżącej dowiedział się o dokonaniu czynności (z wiadomości poczty elektronicznej skierowanej na adres M. C. Redaktora Naczelnego Redakcji [...]), aby podlegała kognicji sądu administracyjnego musi mieścić się w kryterium "z zakresu administracji publicznej" oraz musi dotyczyć przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2571/18).

Mając na względzie wyżej wymienione uwagi dotyczące właściwości sądów administracyjnych, wyjaśnić należy jakie przepisy prawa mają zastosowanie w sprawie. Marszałek Sejmu jest organem właściwym do wydawania jednorazowych kart prasowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1363/21). Marszałek Sejmu sprawuje bowiem pieczę nad spokojem

i porządkiem na całym obszarze należącym do Sejmu oraz wydaje stosowne zarządzenia porządkowe, w tym o użyciu w razie konieczności Straży Marszałkowskiej (art. 10 ust. 1 pkt 13 Regulaminu Sejmu). Zasady wstępu do budynków pozostających w zarządzie Kancelarii Sejmu, a także zasady przebywania osób w budynkach

i na terenach reguluje zarządzenie nr 1 Marszałka Sejmu z dnia 9 stycznia 2008 r.

w sprawie wstępu do budynków pozostających w zarządzie Kancelarii Sejmu oraz wstępu i wjazdu na tereny pozostające w zarządzie Kancelarii Sejmu (dalej także jako "zarządzenie Marszałka Sejmu). Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 4 tego zarządzenia, wśród dokumentów uprawniających do wstępu do budynków wymienione zostały m.in. karty prasowe. W myśl § 30 ust. 2 zarządzenia Marszałka Sejmu karty prasowe dzieli się na stałe karty prasowe, okresowe karty prasowe oraz jednorazowe karty prasowe. Karty prasowe wydaje się dziennikarzom w celu wykonywania czynności zawodowych na terenach i w budynkach Sejmu, o czym stanowi § 30 ust. 1 powołanego zarządzenia. Wydawane są zaś przez Dział Przepustek Straży Marszałkowskiej na podstawie § 36 zarządzenia Marszałka Sejmu. Dla odmowy wydania karty prasowej nie przewidziano formy wydania decyzji administracyjnej.

W sposób jednoznaczny należy zatem stwierdzić, że wiadomość z 26 sierpnia 2024 r. stanowiąca odpowiedź na wniosek Redaktora Naczelnego Redakcji [...] o wydanie skarżącej jednorazowej karty prasowej ważnej 27 sierpnia 2024 r. nie ma charakteru decyzji administracyjnej. Nie ma również charakteru innego aktu, ani czynności, które mogą podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 p.p.s.a. Żądanie wstępu na teren Sejmu nie mieści się w zakresie sprawy publicznej. Wydawanie kart wstępu jest w istocie czynnością materialno-techniczną, niezaskarżalną przed sądem administracyjnym. Powoływane przez przedstawiciela skarżącej zagadnienia z zakresu prawa prasowego nie mają wpływu na charakter tej czynności. Odnosząc się do powoływanego przez przedstawiciela ustawowego skarżącej orzecznictwa sądów administracyjnych oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, należy wyjaśnić że odmowa wydania jednorazowej karty prasowej nie jest równoznaczna z odmową udziału w posiedzeniu kolegialnego organu władzy publicznej, tj. czynnością polegającą na potencjalnym niewpuszczeniu skarżącej przez Marszałka Sejmu RP na posiedzenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2517/14), która podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Należy również końcowo zaznaczyć, że odpowiedź na skargę, wbrew stanowisku przedstawiciela ustawowego skarżącej, została udzielona przez osobę prawidłowo umocowaną do dokonania tej czynności przez Marszałka Sejmu RP. Stosownie bowiem do treści art. 199 ust. 1 i art. 200 ust. 1 uchwały Sejmu RP z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2022 r., poz. 990 t.j., powoływanej dalej jako "Regulamin Sejmu RP"), Kancelaria Sejmu wykonuje zadania organizacyjno-techniczne i doradcze związane z działalnością Sejmu i jego organów. Przy tym Kancelarią Sejmu kieruje Szef Kancelarii Sejmu przy pomocy nie więcej niż dwóch zastępców. Kancelaria Sejmu jest urzędem służącym Sejmowi i jego organom

w zakresie prawnym, organizacyjnym, doradczym, finansowym i technicznym (§ 1 ust. 1 Statutu Kancelarii Sejmu). Marszałek Sejmu jest niewątpliwie organem Sejmu. Kancelarią Sejmu kieruje Szef Kancelarii Sejmu, który podlega Marszałkowi Sejmu (§ 2 ust. 1 i 2 Statutu Kancelarii Sejmu). Zgodnie z § 3 Statutu Kancelarii Sejmu, Szef Kancelarii Sejmu może na piśmie upoważnić osoby, o których mowa w § 2 ust. 1 oraz innych pracowników Kancelarii Sejmu do podejmowania decyzji w jego imieniu

w określonych przez niego sprawach, o ile nie jest to zastrzeżone do wyłącznej decyzji Szefa Kancelarii Sejmu, a także do występowania w jego imieniu w postępowaniu sądowym i przed innymi organami. Z dniem 1 stycznia 2017 r., na podstawie

aktu z 22 grudnia 2016 r., powołana na stanowisko Szefa Kancelarii Sejmu została A. K. Pełnomocnictwem procesowym nr 15/2017 Szef Kancelarii Sejmu upoważnił r. pr. K. D. do reprezentowania Kancelarii Sejmu oraz Szefa Kancelarii Sejmu w sprawach przed sądami administracyjnymi. Tym samym odpowiedź na skargę została udzielona przez prawidłowo umocowanego do tego pełnomocnika.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia w punkcie 1, rozstrzygając o zwrocie wpisu od skargi na mocy art. 232 § 1 pkt 1 tej ustawy w punkcie 2 sentencji postanowienia.