Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. Redaktora Naczelnego czasopisma [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2036/24 w sprawie ze skargi S. M. na czynność Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie odmowy wydania jednorazowej karty prasowej postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. oddalić wniosek Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 7 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2036/24 wydanym w sprawie ze skargi S. M. na czynność Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie odmowy wydania jednorazowej karty prasowej, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej "p.p.s.a."), odmówił dopuszczenia M. J. redaktora naczelnego czasopisma [...] do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że uzasadniając wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu M. J. powołał się na interes wynikający w konsekwencji rozstrzygnięcia sprawy dla stosunków prawnych pomiędzy redakcją reprezentowanego przez niego dziennika a skarżącą. Jednak zdaniem Sądu Wojewódzkiego wnioskodawca, poza powołaniem ogólnego sformułowania, iż reprezentowany przez niego dziennik ma interes prawny w treści rozstrzygnięcia, nie przedstawia jakichkolwiek okoliczności, które podlegałyby ocenie jako rzeczywisty, istniejący interes prawny w jego przystąpieniu do postępowania w charakterze uczestnika postępowania. Rozważania poczynione przez wnioskodawcę w żaden sposób nie odnoszą się do wniosku, ani do interesu prawnego, którego stwierdzenie jest wymagane w celu zastosowania art. 33 § 2 p.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. J. redaktor naczelny czasopisma [...], zaskarżając je w całości. Zarzucił kwalifikowane naruszenie:

1. art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 2 Konstytucji przez dopuszczenie do udziału w składzie orzekającym osoby bezskutecznie powołanej na urząd sędziego, która nie stanowi Sądu państwa Unii Europejskiej w rozumieniu TFUE,

2. art. 6 EKPC przez dopuszczenie do udziału w składzie orzekającym osoby bezskutecznie powołanej na urząd sędziego, która nie stanowi Sądu państwa Unii Europejskiej w rozumieniu TFUE co narusza normę art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,

3. art. 47 KPP przez dopuszczenie do udziału w składzie orzekającym osoby

bezskutecznie powołanej na urząd sędziego, która nie stanowi Sądu państwa Unii Europejskiej w rozumieniu TFUE, co narusza normę art. 47 Karty Praw Podstawowych,

4. art. 183 § 2 ust.4 p.p.s.a. w związku z art. 47 KPP, art. 6 EKPC, art. 45 ust. 1 Konstytucji w ten sposób iż w składzie Sądu brała udział osoba nieuprawniona,

5. art. 33 § 2 p.p.s.a przez chybioną wykładnię, a to przez uznanie iż redakcja czasopisma, która współpracuje stale z osobą dziennikarza, której wydała legitymację dziennikarką - nie ma interesu prawnego w ustaleniu czy dziennikarz ten może i ma prawo przebywać na terenie Sejmu albo czy możliwa jest odmowa udzielenia mu akredytacji na wstęp na teren Sejmu, podczas gdy prawidłowa wykładnia nakazuje uznanie iż ww. kwestia jest interesem prawnym redakcji mającym wpływ na sposób i zakres wykonywanych przez redakcję czasopisma zadań prasowych.

W oparciu o powyższe zarzuty M. J. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zniesienie postępowania i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku w całości.

Ponadto w zażaleniu zawarł wniosek o podjęcie uchwały co do określenia, czy uprawnienie do podjęcia czynności w postępowaniu administracyjnym ma ułomny podmiot prawny jako redakcja czasopisma, a redaktor naczelny jako piastun organu reprezentuje podmiot, czy też uprawnienie to posiada piastun organu jako osoba fizyczna lub wydawca czasopisma.

W odpowiedzi na zażalenie Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o oddalenie zażalenia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zawartego w zażaleniu wniosku o podjęcie uchwały w zakresie zdolności sądowej redaktora naczelnego czasopisma, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do przedstawienia zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA. W sprawie nie została spełniona przesłanka wyłonienia się zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o której mowa w art. 187 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Zażalenie podlega oddaleniu jako niezawierające usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a. "[u]dział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie".

We wniosku wnioskodawca powinien wykazać, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., tzn. przedstawić dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym osoba prawna lub fizyczna wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego (por.: postanowienie NSA z 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OZ 265/13, CBOSA).

We wniosku, ani w zażaleniu wnioskodawca nie powołał się na żaden przepis prawa materialnego, z którego mógłby wynikać jego interes prawny w udziale w niniejszym postępowaniu. Przedmiotem postępowania jest czynność Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie odmowy wydania jednorazowej karty prasowej. Czynność ta dotyczy wyłącznie interesu prawnego osoby wnioskującej o wydanie jednorazowej karty prasowej, ponieważ dotyczy jej uprawnienia wstępu na teren Sejmu, w ramach realizacji konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, obejmującego m.in. wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Według treści skargi i odpowiedzi na skargę, odmowa wydania jednorazowej karty prasowej nastąpiła na wniosek redakcji czasopisma "N.". Kwestia ewentualnej współpracy czasopisma [...] ze skarżącą, na który to fakt powołano się we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, nie świadczy o interesie prawnym wnioskodawcy. Jest to wyłącznie okoliczność faktyczna, świadcząca o interesie faktycznym, tj. niepodlegającym ochronie prawnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie, mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym wnoszący pismo opiera swoje żądanie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2010 r., I OSK 576/09).

Bezprzedmiotowa jest argumentacja M. J. powołującego się na dopuszczenie do udziału w składzie orzekającym osoby bezskutecznie powołanej na urząd sędziego. Przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego jest wyłącznie ocena prawidłowości postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Zaskarżone postanowienie nie jest wydane na podstawie art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) przewidującej tzw. test niezawisłości sędziego. Jednocześnie, jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22, w każdym postępowaniu sądowym obowiązuje zasada braku konkurencyjności środków ochrony prawnej, określana jako zasada jednotorowości obrony swych praw. Oznacza ona, że określonemu podmiotowi znajdującemu się w danej sytuacji procesowej przysługuje tylko jeden środek prawny. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził zaistnienia przesłanki nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 47 KPP, art. 6 EKPC, art. 45 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP, ponieważ w ocenie składu orzekającego NSA nie stanowi wystarczających podstaw do uznania, że sędzia/asesor został powołany w sposób sprzeczny z przepisami prawa, jedynie w związku ze wskazaną w zażaleniu okolicznością powołania sędziego/asesora na wniosek nowej KRS.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.