Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi B. S. i T. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących B. S. i T. S. solidarnie kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r.

nr [...] wydaną na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku B. i T. S. z dnia [...] r. w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę zakończonego decyzją ostateczną nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] r., umorzył postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną zmieniającą decyzję nr [...] z dnia [...] r. nr [...] o pozwoleniu na budowę [...] budynków mieszkalnych jednorodzinnych: o dwóch lokalach mieszkalnych wraz z zagospodarowaniem terenu polegającym na budowie zewnętrznych instalacji (sieci osiedlowych): wodociągowej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, elektroenergetycznej, oświetleniowej, gazowej oraz teletechnicznej oraz budowie zjazdu z ul. [...] , budowie wewnętrznego układu komunikacyjnego z miejscami postojowymi, budowie murów oporowych w [...] przy ul. [...] (działka nr[...] , [...] z obr.[...] ), w zakresie zatwierdzenia projektu budowlanego obejmującego zmiany wysokości i głębokości posadowienia murów oporowych.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że dnia [...] r. wpłynął do organu wniosek B. i T.S. w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia

[...] r., zakończonego decyzją ostateczną Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] r.

Decyzją nr [...] został zatwierdzony projekt budowlany obejmujący zmiany polegające na zmniejszeniu wysokości muru oporowego zaprojektowanego

w odległości 1,2 m od granicy z niezabudowaną działką nr[...] , której właścicielami są B. i T. S.. Projekt przewidywał długość muru, która miała wynosić 85m, natomiast jego wysokość określono jako zmienną i wynoszącą w najniższym punkcie 0,5m, następnie zwiększającą się by osiągnąć maksymalną wysokość 4,0m, a następnie zmniejszającą się do 1,5m. Mur w miejscu największego obniżenie terenu na działce nr [...] , miał osiągnąć maksymalną wysokość na długości około 15m.

B. i T. S. we wniosku o wznowienie postępowania wskazali

na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., tj. na brak udziału strony

w postępowaniu bez własnej winy.

Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 148 § 2 K.p.a. termin do złożenia wniosku został zachowany i na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. postanowieniem z dnia

[...]r. wszczął postępowanie w sprawie decyzją ostateczną Nr [...] ,

a następnie w oparciu o art. 149 § 2 K.p.a. przeprowadził postępowanie co do przyczyn wznowienia.

W pierwszej kolejności organ zajął się ustaleniem, czy wnioskodawcy są stroną postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Przytoczył treść art. 28 K.p.a. a następnie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane wskazując, że przepis ten precyzyjnie określa strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, do których zalicza inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Organ przytoczył również treść art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, który definiuje obszar oddziaływania obiektu jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.

Na podstawie powołanych przepisów art. 28 K.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego organ wywiódł, że o przymiocie strony decyduje możliwość wskazania konkretnego przepisu prawa materialnego, pozwalającego wykazać jego interes lub obowiązek jako interes prawny.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ stwierdził, że obszar oddziaływania ustala się w oparciu o przepisy ustawy - Prawo budowlane oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr75, poz. 690 ze zm.). Rozporządzenie ustala warunki usytuowania budynków na działce budowlanej oraz zagospodarowania działek przeznaczonych pod zabudowę. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, mur oporowy jest budowlą, a nie budynkiem. W tej sytuacji, zdaniem organu - przepisy § 12 rozporządzenia, określające odległości budynków od granic z działkami sąsiadującymi, nie mają zastosowania. Nie ma zastosowania również § 13 rozporządzenia, określający wzajemne usytuowanie obiektów budowlanych umożliwiające naturalne oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, ponieważ działka nr [...] nie jest zabudowana.

W związku z powyższym, obszar oddziaływania projektowanego muru oporowego zawiera się w granicach działki inwestycyjnej i nie wprowadza ograniczeń

w użytkowaniu sąsiedniej nieruchomości.

Z tego powodu nieruchomość B. i T. S., bezpośrednio sąsiadująca z terenem inwestycyjnym, zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, nie znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanego muru oporowego, a wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę, zakończonej decyzją ostateczną Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] r. i tym samym, nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Organ podał również, że podważana we wniosku B. i T. S. kwestia zgodności przedmiotowej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na tym terenie, a także kwestia bezpieczeństwa konstrukcji muru oporowego pozostaje bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie.

B. i T. S. odwołali się od decyzji organu I instancji

do Wojewody . W odwołaniu zarzucali, że decyzję o umorzeniu postępowania organ wydał wbrew interesom prawnym właścicieli działki nr [...] , a wynikającym z art. 35 ust. 1 pkt 2 i 2, art. 5 ust.1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane oraz § 12 i § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...] ", który nie przewidywał podniesienia gruntu działki nr [...] o 5 m ponad poziom działki sąsiedniej, jak i budowy pomiędzy działkami obiektu budowlanego o długości ok. 100 m i wysokości 7,5 m.

Odwołujący się obawiali się nadto, że wybudowany mur oporowy, przy braku oparcia spowoduje katastrofę budowlaną oraz zmusi właścicieli działki nr [...] do odsunięcia zamierzeń budowlany na odległość większą aniżeli przewidują to przepisy.

B. i T. S. podkreślali również, że mur oporowy jest realizowany na granicy nieruchomości i stąd też istnieją wszelkie przesłanki prawne do uznania ich jako właścicieli nieruchomości sąsiedniej za stronę w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę

Wojewoda decyzją z dnia r., na podstawie

art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślał, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy

i w jakim zakresie wadliwości te wpłynęły na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej merytorycznej decyzji. Organ, do którego wpłynęło podanie o wznowienie postępowania ma obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn podmiotowych

i przedmiotowych żądania oraz to, czy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 § 1 i § 2 K.p.a. Sprawdzenia takiego dokonuje się po wpłynięciu wniosku o wznowienie postępowania i w zależności od dokonanych ustaleń wznawia się postępowanie albo wydaje się decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.). Jedynie w przypadku, gdy wnioskodawca powołuje się na określoną w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa przesłankę, że jako strona bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, wówczas organ badania takiego dokonuje po wznowieniu postępowania. Wniosek B. i T. S. został złożony w terminie ustawowym, jego podstawą był art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Wojewoda stwierdził, że przypadku gdy dany podmiot wnosi żądanie wznowienia postępowania z tego powodu, że nie brał udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) to należy wznowić postępowanie. Na poparcie tego twierdzenia przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1456/09 (Lex nr 746556), zgodnie z którym: "Jeżeli po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania okaże się, że podmiot wnioskujący o wznowienie postępowania nie ma przymiotu strony upoważniającego do takiego żądania (art. 147 K.p.a.) organ administracji umarza postępowanie w oparciu o przepis art. 105 § 1 K.p.a.".

Zatem, zdaniem Wojewody, organ pierwszej instancji postąpił prawidłowo wznawiając postępowanie w sprawie decyzji zmieniającej Nr [...] .

Następnie organ II instancji podniósł, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22.11.2009 r. sygn. akt IV SA/Po 305/09,

w Lex nr 574088, że sprawy o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę lub

o wznowienie postępowania w takiej sprawie są prowadzone tylko w nadzwyczajnych trybach postępowań administracyjnych, lecz nie zmienia to ich zasadniczego przedmiotu, to jest problemu udzielenia pozwolenia na budowę. Zarówno więc

w sprawie o takie pozwolenie prowadzone w zwykłym trybie jak i w trybach nadzwyczajnych krąg podmiotów uznanych za strony powinien być identycznie ustalony na podstawie przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 K.p.a.

Powołując się na treść art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego organ podkreślał, że przy wyznaczaniu obszaru oddziaływania obiektu organ administracji architektoniczno-budowlanej zobowiązany jest zbadać, czy inwestycja nie narusza konkretnego przepisu prawa wynikającego z przepisów szczególnych (warunków technicznych). Celem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest bowiem niewątpliwie zawężenie kręgu stron w sprawie pozwolenia budowlanego jedynie do wymienionych w przepisie podmiotów, dla których planowana inwestycja może powodować ograniczenia w zagospodarowaniu ich nieruchomości. Ograniczenie to wynikające z przepisów odrębnych, musi godzić w konkretne uprawnienia tych podmiotów do zagospodarowania ich nieruchomości.

Zatem, nie zawsze właściciel działki znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości objętej zamierzeniem inwestycyjnym, będzie stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę na tej nieruchomości. Projekt budowlany zatwierdzony decyzją zmieniającą Nr [...] nie obejmuje zmiany odległości muru oporowego od działki nr [...] . Zatwierdzony projekt budowlany obejmuje jedynie zmniejszenie wysokości muru oporowego. Zmiana parametrów muru oporowego nie ma wpływu na zmianę obszaru oddziaływania obiektu (muru oporowego) w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.

Usytuowanie muru oporowego znajdującego się na działce nr [...] nie narusza przepisu § 12 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm. - dalej zwanego Warunkami technicznymi) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ewentualne naruszenie ww. przepisu Warunków technicznych było przedmiotem badania w postępowaniu nieważnościowym w sprawie decyzji pierwotnej, która zatwierdzała projekt rzeczonego muru oporowego. Postępowanie to nie wykazało aby usytuowanie muru naruszało § 12 pkt 4 Warunków technicznych. W decyzji Wojewody z dnia [...] r. ustalono, że usytuowanie muru nie narusza przepisu § 13 ust. pkt 1 Warunków technicznych, który stanowi, że odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeni - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60 stopni, wyznaczonego płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż: wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających do 35m, 35m dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35m. Wysokość przesłaniania mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części. W rozpatrywanej sprawie zastosowania nie znajduje przepis z § 13 Warunków technicznych (brak podstaw do przeprowadzania analizy § 13 Warunków technicznych z uwagi na niezabudowanie działki odwołujących się).

Organ odwoławczy w decyzji swojej decyzji nr [...] – mając

na względzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.12.1991 r., IV SA 1129/91), zgodnie z którym przy projektowanej zabudowie należy uwzględniać wymóg takiego sytuowania obiektów budowlanych, aby nie uniemożliwiały one prawidłowej i optymalnej zabudowy nieruchomości sąsiedniej także w bliżej nieokreślonej perspektywie czasu - w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji pierwotnej, przeprowadził analizę w której stwierdził, że: "Przyjmując nawet, że przyszły budynek na działce nr [...] zlokalizowany będzie w odległości z § 12 Warunków technicznych w odległości 4m. od granicy działki, przy przyjęciu, że wysokość od parapetu typowego okna od poziomu zerowego budynku wynosi 0,85 m, to wysokość przesłaniania nie będzie większa niż odległość obiektu przesłanianego od przesłaniającego, w tym przypadku odległość ta wynosi, 5,2 m Oznacza to, że inwestycja na terenie działki [...] w postaci muru oporowego nie narusza przepisu z § 13 Warunków technicznych".

Ponadto w toku prowadzonego postępowania wznowieniowego nie stwierdzono, aby zmiana parametrów muru oporowego powodowała naruszenie któregokolwiek z pozostałych przepisów warunków technicznych.

Zatem zmiana parametrów muru oporowego zatwierdzona decyzją Nr [...]

o zmianie pozwolenia na budowę Nr [...] , nie powoduje objęcia działki nr [...] będącej własnością odwołujących się, obszarem oddziaływania w rozumieniu art. 3

pkt 20 Prawa budowlanego.

Poza tym, zdaniem Wojewody, decyzja Nr [...] nie jest niezgodna

z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "[...] ", zatwierdzonego uchwałą Nr XVII/439/08 Rady Miasta

z dnia 14 stycznia 2008 r. (Dz. Urz. Woj. z 2008 r., Nr 24,

poz. 467).

Za niezasadny organ odwoławczy uznał zarzut małż. S. dotyczący unieumożliwienia stronom zapoznania się w trakcie postępowania wznowieniowego przed organem pierwszej instancji z zebranymi materiałami i dowodami. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika bowiem, aby B. i T. S. byli stronami w sprawie o udzielenie pozwolenia Nr [...] zmieniającego decyzję o pozwoleniu na budowę Nr [...] . Ponadto w trakcie postępowania nie pojawiły się nowe dowody, ani nie wyszły na jaw nowe okoliczności, które nie byłyby znane organowi i uczestnikom postępowania w trakcie wszczynania postępowania wznowieniowego. Stąd nie wystąpiła konieczność zawiadomienia w trakcie postępowania o możliwości zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w sprawie. Organ II instancji nie stwierdził naruszenia art. 10 K.p.a.

Ze względu na to, że B. i T. S. status strony nie przysługiwał, organ odwoławczy - powołując się na wyrok WSA z dnia 21.12.2010 r., sygn. akt SA/Sz 908/10 uznał rozstrzygnięcie organu I instancji umarzające postępowanie w sprawie za prawidłowe.

B. i T. S. wnieśli skargę na decyzję Wojewody z dnia z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej

ją decyzji Prezydenta Miasta nie zgadzając się z umorzeniem postępowania wznowieniowego oraz twierdzeniem organów, że skarżącym nie przysługiwał status strony.

Zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzucali:

1/ naruszenie art. 7 i 77 K.p.a.,

2/ naruszenie art.28 ust. 2 i 4 , art. 3 pkt 20 , art. 5 ust. 1 pkt 9 , art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego,

3/ naruszenie § 13 ust. 3 , § 12 ust. 1 pkt 1 , § 12 ust. 6, § 11 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych [...],

4/ naruszenie prawa miejscowego, tj. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...] ".

W uzasadnieniu skargi podkreślali, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że skoro obszar oddziaływania obiektu oznacza teren wyznaczony wokół niego, to wykluczyć należy przypadek, że teren ten stanowi jedynie obszar zabudowy, czyli samą powierzchnię obiektu. Skoro więc inwestycję zaprojektowano w granicy nieruchomości, bądź też w niewielkiej odległości od niej, to brak podstaw prawnych do przyjęcia, aby właściciel (współwłaściciel) działki sąsiedniej nie legitymował się statusem strony w sprawie o pozwolenie na budowę.

Skarżący zarzucali, że stosowanie błędnej wykładni art. 28 ust. 2 i 4 oraz art. 3

pkt 20 Prawa budowlanego i przekonanie organów o zgodności inwestycji z przepisami prawa, nie może powodować wyeliminowania skarżących z postępowania .

Wskazali, że posiadają wszelkie przymioty strony postępowania dot. decyzji

nr [...] z dnia [...] r. bowiem :

- posiadają prawo własności nieruchomości (dz. bud [...] ) graniczącej bezpośrednio - na odcinku 100m w odległości 0,6m od granicy działek - z obiektem budowlanym (nie posiadającym warunków zabudowy), tj. murem betonowym o wysokości do 5m ponad którym na podniesionym terenie dz. [...] z poziomu 102,1 m n.p.m do 107,5 (i wyżej) m n.p.m realizowana jest budowa domów o wysokości 8,1m co łącznie (wys.muru + wys. domu) tworzy budowlę o wysokości ponad 13m górującą nad poziomem terenu działki [...] ,

- obiekt budowlany objęty decyzją [...] obszarem oddziaływania bezspornie obejmuje teren działki [...] , która (na odcinku 30 m) usytuowana jest na poziomie 102,1m n.p.m., czyli 5m niżej od sztucznie podniesionego i przekształconego

w ramach inwestycji terenu działki inwestora, której grunt ([...] ) podniesiony został wzwyż o 5m, powodując w bezpośrednim otoczeniu zakłócenia środowiska naturalnego, w tym cieków wodnych i warunków klimatycznych działki [...] powodując brak nasłonecznienia, zaleganie wilgoci, wiosenne i jesienne mrozowiska, opóźnianie wegetacji roślin. Przedmiotowe zmiany wymagają - przy społecznym udziale - uzgodnień i decyzji ochrony środowiska (art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego).

Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego małżonkowie S. podnieśli, że przeznaczenie terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe wywołuje ten skutek, że nieruchomości sąsiadujące z działką inwestorów, niezależnie od istniejącego na nich aktualnie stanu zabudowy, są działkami budowlanymi i w związku z tym, przy projektowanej zabudowie każdej z tych działek musi zostać uwzględniony interes właścicieli sąsiednich nieruchomości, w tym przede wszystkim wymóg kiego usytuowania obiektów budowlanych, aby nie uniemożliwiały one prawidłowej i optymalnej zabudowy nieruchomości sąsiednich takie w bliżej nie określonej perspektywie czasu. Dopuszczenie do zmniejszenia minimalnych odległości przy rozbudowie budynku powoduje niekorzystne następstwa dla właścicieli nieruchomości sąsiednich, którzy w razie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych musieliby sytuować swoje obiekty w odległościach większych od granicy swoich działek. Przepisy Prawa budowlanego są przepisami bezwzględnie obowiązującymi i w związku z tym wola właściciela nieruchomości nie może mieć istotnego wpływu na obowiązek ich respektowania (wyrok NSA z 19.12.1991r., IV SA 129/9l;ONSA 1993, Nr 1, poz. 11).

Skarżący podnieśli, że 5 m wysokości mur betonowy stanowiący postument

pod posadowienie budynków mieszkalnych o wysokości 8,1m łącznie tworzy wysokość (mur + wysokość domu) na odcinku 30 m budowlę o wysokości 13,1m i powoduje zacienienie terenu ich własności na 7,5m w głąb działki nr[...] , co uniemożliwi w przyszłości realizację zabudowy w myśl § 12 ust. pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.

Zezwolenie na budowę muru (postumentu) o wysokości około 5m, posadowionego w odległości 0,6m wzdłuż granicy działek, powoduje konieczność odsunięcia na odcinku 30 m przyszłej zabudowy działki skarżących na odległość 10m od tego obiektu, tj. muru betonowego, co wynika z § 13 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.

Skarżący zakwestionowali twierdzenia organów obu instancji, że decyzja

nr [...] z [...] r. w żaden sposób nie zmienia drastycznej ingerencji muru oporowego na zagospodarowanie ich własności, tj. działki nr [...] .

Zmiana dokonana ww. decyzją dotyczy bowiem głębokości posadowienia muru

w dół od poziomu (102,1m n.p.m.) jej gruntu, co minimalnie zmniejszyło wysokość tego obiektu. Bez zmian pozostawiono natomiast sztucznie usypany w ramach inwestycji grunt działki [...] podnoszący jej teren o 5 m wzwyż ponad 102,1m n.p.m. dotychczasowego jej poziomu i utworzone tym sposobem urwiska, wzdłuż którego posadowiono ośmiometrowej wysokości budynki mieszkalne .

Po zmianie głębokości posadowienia, wysokość muru wynosi - według pierwszej instancji 4m, według Wojewody 3,4 m , a rzeczywista wysokość muru osiąga - jak twierdzą skarżący - ok. 5 m, co wynika już z samej wysokości urwiska utworzonego poprzez podniesienie terenu działki [...] z poziomu 102,1 m n.p.m. do poziomu , 107,5 (i wyżej ) m n.p.m., na której to wysokości posadowiono mające 8,1 m wysokości budynki mieszkalne , tworząc budowlę o łącznej wysokości 13,1 m, górującą nad działką [...] .

B. i T. S. zarzucali nadto, że z ich nieruchomości uczyniono podporę tego muru uniemożliwiając wykonywanie na terenie ich własności jakichkolwiek prac w zakresie głębokich wykopów budowlanych w pobliżu tego obiektu (tj.muru), z obawy o jego stabilność i utratę oparcia dla naporu wieluset ton usypanego gruntu działki [...] .

Przedstawiona argumentacja dowodzi - w ocenie skarżących, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania wznowieniowego.

Skarżący wskazali również, że decyzja nr [...] z [...] r. została wydana została z naruszeniem art. 28 ust. 2 i 4 , art. 3 pkt.20 , art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego. Stwierdzili, że "w interesie inwestycji na działce [...] i dla jej potrzeb podporządkować i uzależnić zagospodarowanie sąsiedniej działki nr [...] do czego tryb pozwolenia na budowę nie ma prawa doprowadzić".

B. i T. S. wskazywali też na brak zgodności realizowanej inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego "[...] ".

Żaden przepis miejscowego planu dla terenu elementarnego [...] objętego strefą K ochrony krajobrazu kulturowego nie określa parametrów technicznych muru, co nie zezwala na wydanie pozwolenia na jego budowę. Żaden przepis nie upoważnia również do:

- totalnej zmiany konfiguracji terenu działki [...] zamykającej przestrzeń naturalną działki [...] i radykalnej zmiany krajobrazu,

- podniesienia o 5m wzwyż gruntu działki [...] i utworzenie urwiska o tej wysokości grożącego osuwiskiem (§ 11 ust. 2 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury)

- budowy wzdłuż granicy działek ([...] i [...] ) betonowego muru o wysokości i do 5m stanowiącego postument pod posadowienie budynków mieszkalnych i tworzenia budowli o nie przewidzianej wysokości 13,1m.

Skarżący przytoczyli w skardze sporządzoną dla potrzeb miejscowego planu "[...] ", prognozę skutków wpływu realizacji ustaleń miejscowego planu na poszczególne elementy środowiska ( w zakresie ukształtowania terenu i krajobrazu).

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ie z w a ż y ł, co następuje:

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia [..] r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. umarzającą postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...] o zmianie decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] r. o pozwoleniu na budowę piętnastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych o dwóch lokalach mieszkalnych wraz z zagospodarowaniem terenu w zakresie zewnętrznych instalacji: wodociągowej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, elektroenergetycznej, oświetleniowej, gazowej oraz telefonicznej, zjazdu z ul. [...] , wewnętrznego układu komunikacyjnego z miejscami postojowymi, murów oporowych na działkach nr ew. [...] i z obrębu [...] przy ul. [...] .

Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego. Tryb ten umożliwia uchylenie decyzji dotychczasowej, gdy wystąpi chociaż jedna z przesłanek, wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a. lub art. 145a K.p.a.

Wniosek o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie złożyli małżonkowie B. i T. S., właściciele działki nr [...] , sąsiadującej

z działką nr [...] na której realizowana jest inwestycja argumentując, że bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z dnia [...] r., zmieniającej decyzję tego organu z dnia

[...] r. o pozwoleniu na budowę [..] budynków mieszkalnych jednorodzinnych: o dwóch lokalach mieszkalnych wraz z zagospodarowaniem terenu polegającym na budowie zewnętrznych instalacji (sieci osiedlowych): wodociągowej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, elektroenergetycznej, oświetleniowej, gazowej oraz teletechnicznej oraz budowie zjazdu z ul. [...] , budowie wewnętrznego układu komunikacyjnego z miejscami postojowymi, budowie murów oporowych w [...] przy ul. [...] (działka nr [...] , [..] z obr. [...] ), w zakresie zatwierdzenia projektu budowlanego obejmującego zmiany wysokości i głębokości posadowienia murów oporowych.

W ramach tak zakreślonego wniosku, w pierwszej kolejności rozważyć należało, czy skarżącym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją

z dnia [...] r., tj. czy zachodzi przesłanka do wznowienia tego postępowania na postawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Status strony w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę, a także we wznowionym postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, co nie powinno budzić wątpliwości, skoro postępowanie dotyczy ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w kwestii udzielenia pozwolenia na budowę, weryfikowany jest, w świetle treści art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz.1623 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Definicję legalną "obszaru oddziaływania obiektu", zawiera art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, który stanowi, że ilekroć w ustawie mowa jest o obszarze oddziaływania obiektu, należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu.

Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela tym samym pogląd wyrażony

w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu winno nastąpić, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji, uwzględniając treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 7 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 631/08, Lex nr 569211, wyrok NSA z dnia 9.10.2007r., II OSK 1321/06, Lex nr 347949 ; wyrok WSA w Warszawie z dnia 4.07.2006r., VII SA/Wa 121/06, Lex nr 243787).

Ustawowa definicja "obszaru oddziaływania obiektu" nie daje podstaw

do zawężającego rozumienia tego określenia. W definicji tej jest mowa o terenie "wyznaczonym" w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu (por. wyrok NSA z 28.03.2007 r., II OSK 208/06, ONSAiWSA 2008/1/12). Do przepisów odrębnych należą normy różnych dziedzin prawa, w tym przepisy Prawa budowlanego, z zakresu zagospodarowania przestrzennego, z zakresu ochrony środowiska, Prawa wodnego, a więc wszystkie mające wpływ na sposób zagospodarowania i przeznaczenia terenu.

Wyjaśniając krąg osób posiadających interes prawny w postępowaniu dotyczącym udzielania pozwolenia na budowę należy mieć również na względzie przepisart. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym obiekt budowlany powinien być projektowany i budowany w sposób zapewniający poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich oraz w sposób umożliwiający zapewnienie dostępu do drogi publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z 28 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 451/08, Lex nr 528066).

Reasumując, w ramach postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę, organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć teren w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Przy czym należy pamiętać, że w procesie zmierzającym do wyznaczenia takiego obszaru nie chodzi o wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na działki znajdujące się w otoczeniu projektowanego obiektu, lecz o możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora w związku z zamiarem realizacji inwestycji. Należy, więc przyjąć, że o ile istnieje możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie, biorąc pod uwagę indywidualne cechy projektowanego obiektu i sposób zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora, osoby legitymujące się tytułem prawnym do działek położonych na tak wyznaczonym "obszarze oddziaływania obiektu" są stroną w postępowaniu w sprawie

o pozwolenie na budowę. Odrębnym natomiast zagadnieniem jest, czy podnoszone przez te osoby zarzuty w stosunku do projektowanej inwestycji są usprawiedliwione

z punktu widzenia obowiązujących norm prawnych. Jednakże ich ocena może nastąpić wyłącznie w toku postępowania w sprawie pozwolenia na realizację tej inwestycji przy zapewnieniu właścicielom, użytkownikom wieczystym lub zarządcom nieruchomości położonych w obszarze oddziaływania obiektu czynnego udziału w postępowaniu (vide: wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2010r., II OSK 1342/09, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu organy orzekające w przedmiocie wznowienia postępowania niewystarczająco przeanalizowały status skarżących w kontekście usytuowania

ich nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu, ograniczając się jedynie do analizy sytuacji skarżących pod kątem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2001 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.)

i stwierdzając, że obszar oddziaływania projektowanego muru oporowego zawiera się w granicach działki inwestycyjnej i nie wprowadza ograniczeń w użytkowaniu sąsiedniej nieruchomości.

Z tak przedstawionym stanowiskiem organu zgodzić się nie można.

Zauważyć należy, co wielokrotnie podkreślali skarżący, że mur oporowy, którego m.in. dotyczy pozwolenie na budowę oraz jego zmiana, usytuowany jest na granicy nieruchomości inwestora oraz skarżących.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom organów, posadowienie muru oporowego o znacznej wysokości i długości na granicy nieruchomości sprawia, że nieruchomość należąca do skarżących znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, w szczególności zaś budowli jaką jest mur oporowy i może mieć wpływ na zagospodarowanie nieruchomości sąsiedniej.

Konstrukcje oporowe, do których zaliczają się mury oporowe, mają za zadanie zabezpieczenie terenu przed osuwaniem się gruntu i to nawet wtedy, gdy stanowią element ogrodzenia. Mur oporowy odbiera poziomy napór gruntu. Wielkość obciążenia muru oporowego zależna jest od wysokości warstwy gruntu i od ciężaru materiałów i urządzeń zlokalizowanych na gruncie. Parcie gruntu na mur może spowodować jego przesunięcie, co w przypadku przesunięcia muru oporowego stojącego na granicy nieruchomości wiązać się może z wtargnięciem w sferę uprawnień właścicielskich do gruntów sąsiednich. Nie ulega zatem wątpliwości, że właściciele nieruchomości sąsiedniej względem terenu inwestycji mają interes prawny w sprawie budowy muru oporowego, lokalizowanego wzdłuż granicy nieruchomości.

Należy również podkreślić, że budowa muru oporowego może nie pozostawać bez wpływu na kierunek spływu wód opadowych, na co wskazywali skarżący, jednakże organ całkowicie ten argument pominął.

W takiej sytuacji faktycznej przymiotem strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, legitymują się współwłaściciele działki sąsiedniej. Pozbawienie tych osób prawa udziału w postępowaniu o pozwolenie na budowę stanowiło przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Skoro więc skarżący, którym przysługiwał status strony, wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r., a organy administracji nie negują dochowania ustawowego terminu z art. 148 § 2 K.p.a, decyzje organów obydwu instancji o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, zapadły

z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 105 § 1 tej ustawy – wskutek błędnej wykładni art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, co miało wpływ na wynik sprawy. Wystąpienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., obligowało bowiem organ administracji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o pozwolenie na budowę.

Z tych względów decyzje organów obydwu instancji, wydane w postępowaniu wznowieniowym, podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw.

z art. 135 P.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 P.p.s.a.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na wniosek skarżących zgodnie

z art. 200 powołanej wyżej ustawy.

Istnienie interesu prawnego B. i T. S. do udziału

w postępowaniu w sprawie zmiany decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę, oznacza we wznowionym postępowaniu administracyjnym potrzebę przeprowadzenia postępowania na nowo i podjęcia rozstrzygnięcia albo na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. albo na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 K.p.a.