Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecienie z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 990/11 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 990/11 w sprawie ze skargi B. S. i T. S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania postanawia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 października 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 990/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalił wniosek [...] Sp. z o.o. w Szczecinie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 990/11 w sprawie ze skargi B. S. i T. S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia[...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania postanawia.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżaca kasacyjnie spółka nie przedstawiła pełnych danych na temat swojej sytuacji materialnej, ponieważ mimo wezwania, nie złożyła wymaganych w wezwaniu z dnia 17 lipca 2012 r. dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej. Nieuzupełnienie materiału dowodowego o ww. dokumenty skutkuje tym, że nie można w sposób należyty i nie budzący wątpliwości ocenić możliwości płatniczych Spółki. Podkreślić przy tym należy, że Spółka została pouczona o skutkach nieuczynienia zadość wezwaniu Sądu w zakreślonym terminie. Nie nadesłała jednak żadnych dokumentów, co skutkowało oddaleniem jej wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca kasacyjnie spółka wnosząc o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504).

Wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W ocenie tutejszego Sądu skarżąca spółka nie wykazała, że zasługuje na dofinansowanie jej z budżetu państwa (a prawo pomocy jest w istocie taką formą dotowania) we wnioskowanym zakresie.

Podkreślić przede wszystkim należy, iż na aprobatę nie zasługuje uchylenie się przez stronę od przedłożenia dokumentów, o które wezwano ją na podstawie art. 255 p.p.s.a. Przepis ten umożliwia sądowi wyjaśnienie wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych, bądź uzupełnienie tych danych, gdy okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.

Ponieważ skarżąca nie spełniła wezwań Sądu wystosowanych na podstawie art. 255 p.p.s.a., brak wymaganych dokumentów oraz wyjaśnień uniemożliwił temu Sądowi obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny stanu finansowego i możliwości płatniczych strony. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia zażądanej dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, iż zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności.

Wskazać też można, że również na etapie zażalenia strona nie wskazała na żadne okoliczności lub dokumenty, które uzasadniałyby pozytywne dla strony rozpoznanie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.

Wobec istnienia wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, biernej postawy strony w realizacji wezwania o dostarczenie stosownej dokumentacji, trafne było uznanie przez Sąd I instancji, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wbrew twierdzeniom wnoszącej zażalenie spółki Sąd pierwszej instancji rozpoznał merytorycznie jej wniosek i odmówił przyznania jej prawa pomocy.

Jedynie na marginesie wskazać należy, że wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie.