Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 11 lutego 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia V. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 października 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 304/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi V. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 16 maja 2024 r., nr 2601-IEW.4120.1.2024 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 31 października 2024 r., I SA/Ke 304/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie ze skargi V. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 16 maja 2024 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie uzasadnił należycie swojego wniosku. W skardze wskazał jedynie, że jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej albowiem na podstawie zawartej ugody z ZUS spłaca swoje zadłużenie w formie układu ratalnego w kwocie po 1000 zł miesięcznie i po opłaceniu stałych opłat pozostaje mu kwota, która z trudem wystarcza na pokrycie swojego wyżywienia. Dodał, że w przypadku prowadzenia egzekucji zostanie pozbawiony jakichkolwiek środków na swoje utrzymanie i będzie niewypłacalny. Natomiast w skierowanym do sądu 17 października 2024 r. (data stempla pocztowego) wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że prowadzona egzekucja pozbawiła go środków na utrzymanie, ponieważ pozostająca w jego dyspozycji kwota nie wystarcza na pokrycie bieżących opłat oraz utrzymanie. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów, które obrazowałyby jego sytuację finansową, a także potwierdziłyby fakt prowadzenia egzekucji.

Sądu pierwszej instancji wyjaśnił, że powyższe uniemożliwiło w konsekwencji ocenę, czy faktycznie na tle okoliczności sprawy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować spełnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania decyzji. W uzasadnieniu skarżący opisał swoją sytuację materialną oraz dołączył do zażalenia aneks do umowy o pracę, porozumienie restrukturyzacyjne, postanowienie o rozłożeniu na raty kosztów egzekucyjnych, umowę najmu lokalu mieszkalnego, umowę o rozłożenie na raty należności z tytułu składek.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Użyte w powołanym przepisie klauzule generalne - "znaczna szkoda" oraz "trudne do odwrócenia skutki" - powodują, że stosowanie tej instytucji procesowej wymaga dokonania przez sąd wartościowania, które w przypadku powołania się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polega na zestawieniu sytuacji majątkowej skarżącego z prognozowanymi skutkami aktu lub czynności, których wstrzymania strona się domaga. Bez odniesienia rozmiarów przewidywanej szkody do konkretnych okoliczności kształtujących sytuację majątkową strony, nie sposób bowiem ocenić, czy grożąca szkoda ma istotnie kwalifikowany (tj. znaczny) charakter. Warto podkreślić, że przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jego wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnego aktu, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreśla się, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwraca się uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z 3 lipca 2014 r., II OZ 661/14, NSA stwierdził, że "obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd". Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że skarżący wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie uzasadnił należycie swojego wniosku. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, które obrazowałyby jego sytuację finansową, a także potwierdziłyby fakt prowadzenia egzekucji. Tym samym uniemożliwił sądowi ocenę swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, co skutkowało niemożnością stwierdzenia, że na skutek wykonania zaskarżonego aktu powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności. Słusznie sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej nie obrazował rzeczywistych zdolności płatniczych i możliwości finansowych skarżącego, co uniemożliwiło jego uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd ten wyczerpująco uzasadnił odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując treść właściwych w sprawie przepisów prawnych i orzecznictwa.

W związku z zawartą w zażaleniu dodatkową argumentacją dotyczącą sytuacji materialnej skarżącego oraz dołączonymi dokumentami na jej potwierdzenie, należy podkreślić, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia w postępowaniu zażaleniowym nowych argumentów i przedstawiania nowych dowodów na poparcie wniosku zaprzecza funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek. Należy podkreślić, iż bardziej szczegółowe uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji czy też wskazanie nowych okoliczności, a także przedstawienie dodatkowych dokumentów, na etapie postępowania zażaleniowego nie czyni błędnym czy też nieprawidłowym rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego objęte jest jedynie zaskarżone postanowienie. Sąd pierwszej instancji na etapie rozpoznawania omawianego wniosku dysponował danymi w nim zawartymi, zatem jego orzeczenie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest prawidłowe.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.